I CSK 2835/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Bank S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni. Sąd pierwszej instancji zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 61 406,09 zł z odsetkami oraz ustalił nieważność umowy kredytu. Sąd Okręgowy oddalił apelację banku. Bank w skardze kasacyjnej domagał się jej przyjęcia do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne dotyczące oceny stosunku prawnego z zarzutem zastosowania niedozwolonych postanowień umownych (art. 385¹ k.c. i inne) oraz konsekwencji stwierdzenia abuzywności klauzul waloryzacyjnych dla dalszego bytu umowy. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, stwierdził, że podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczące konsekwencji stwierdzenia abuzywności klauzul waloryzacyjnych dla dalszego bytu umowy kredytu indeksowanego są już ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wskazał, że mechanizm ustalania kursów waluty przez bank jest niedozwolony, a klauzule przeliczeniowe określają główne świadczenie kredytobiorcy. Eliminacja tych klauzul z powodu abuzywności prowadzi do upadku umowy, co nie koliduje z zasadą proporcjonalności i pewności prawa. Sąd Najwyższy podkreślił, że reżim niedozwolonych postanowień umownych wyłącza zastosowanie art. 58 § 1 w związku z art. 353¹ k.c. w zakresie naruszeń właściwości stosunku prawnego. W związku z brakiem spełnienia przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia i zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych i konsekwencji ich stwierdzenia dla ważności umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z klauzulami waloryzacyjnymi opartymi na tabelach kursowych banku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przy ocenie stosunku prawnego dotyczącego niedozwolonych postanowień umownych (art. 385¹ k.c. i inne) sąd powinien uwzględnić podstawowe zasady porządku prawnego UE, takie jak proporcjonalność, równość i pewność prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, te zasady są uwzględniane, jednakże w kontekście specyfiki ochrony konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć zasady te są ważne, to specyficzny reżim ochrony konsumenta w przypadku klauzul abuzywnych ma pierwszeństwo i prowadzi do określonych konsekwencji prawnych, takich jak bezskuteczność klauzul lub nieważność umowy.
Czy umowa kredytu zawierająca postanowienia ocenione jako abuzywne, wobec której stwierdzono brak możliwości utrzymania jej w mocy, może być jednocześnie uznana za nieważną z powodu sprzeczności z naturą stosunku prawnego (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w zakresie naruszeń właściwości stosunku prawnego, które spełniają przesłanki z art. 385¹ i nast. k.c., reżim niedozwolonych postanowień umownych wyłącza zastosowanie art. 58 § 1 w związku z art. 353¹ k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy dotyczące niedozwolonych postanowień umownych stanowią specyficzny instrument ochrony konsumenta, który wyłącza stosowanie ogólnych zasad dotyczących nieważności czynności prawnych, gdy naruszenie dotyczy tych samych kwestii.
Jakie są konsekwencje stwierdzenia abuzywności klauzul waloryzacyjnych dla dalszego bytu umowy kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych prowadzi do ich bezskuteczności, a w konsekwencji, jeśli umowa nie może być utrzymana w mocy bez tych klauzul, do jej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym wyeliminowanie klauzul przeliczeniowych z powodu abuzywności, a także klauzuli ryzyka walutowego, prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za nieważną, gdyż jej utrzymanie w zmienionym kształcie nie jest możliwe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.R. | osoba_fizyczna | powód |
| M.R. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne nie stanowią istotnych zagadnień prawnych ani nie budzą poważnych wątpliwości interpretacyjnych, ponieważ są już ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Konsekwencje stwierdzenia abuzywności klauzul waloryzacyjnych dla dalszego bytu umowy kredytu indeksowanego są jasne i ugruntowane w orzecznictwie SN.
Odrzucone argumenty
Argumentacja banku dotycząca potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia [...] służącym ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa • rolą „przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania [...] kryteriów kwalifikujących skargę do jej przedstawienia Sądowi Najwyższemu • istotnym zagadnieniem prawnym [...] jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony • mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta • klauzule przeliczeniowe [...] określają główne świadczenie kredytobiorcy w rozumieniu art. 385¹ § 1 zdanie drugie k.c. • wyeliminowanie z umowy kredytu [...] tzw. klauzul przeliczeniowych prowadzi także do upadku klauzuli ryzyka walutowego [...] co jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze • reżim niedozwolonych postanowień umownych wyłącza także zastosowanie art. 58 § 1 w związku z art. 353¹ k.c.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych i konsekwencji ich stwierdzenia dla ważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z klauzulami waloryzacyjnymi opartymi na tabelach kursowych banku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza utrwaloną, ale wciąż istotną dla wielu konsumentów linię orzeczniczą Sądu Najwyższego dotyczącą abuzywności klauzul w umowach kredytowych, co ma duże znaczenie praktyczne.
“Sąd Najwyższy nie daje bankom taryfy ulgowej: kolejna skarga kasacyjna odrzucona w sprawie abuzywnych klauzul kredytowych.”
Dane finansowe
WPS: 61 406,09 PLN
zasądzona kwota: 61 406,09 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.