I CSK 279/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej o wykreślenie z księgi wieczystej ograniczonego prawa rzeczowego w postaci nieodpłatnej i bezterminowej służebności gruntowej. Spółdzielnia złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się tej służebności. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając, że zrzeczenie się służebności gruntowej jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i Spółdzielnia nie mogła jej samodzielnie dokonać. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne, ale przyjmując, że czynności rozporządzające, w tym zrzeczenie się służebności, nie mieszczą się w zakresie zarządu powierzonego spółdzielni. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego, stwierdzając, że zarząd powierzony spółdzielni mieszkaniowej na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m. w poprzednim brzmieniu obejmował zarówno czynności zwykłego zarządu, jak i czynności przekraczające ten zakres. Sąd Najwyższy uznał, że zrzeczenie się służebności gruntowej jest czynnością rozporządzającą i przekraczającą zakres zwykłego zarządu, którą spółdzielnia mogła skutecznie dokonać. Podkreślono, że oświadczenie to zostało złożone przez zarząd spółdzielni działający jako organ, a nie jako pełnomocnik, co wykluczało zastosowanie art. 108 k.c. Sąd Najwyższy wskazał również, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy konieczna będzie wykładnia oświadczenia woli Spółdzielni w celu ustalenia zakresu jego skutków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości skutecznego zrzeczenia się przez spółdzielnię mieszkaniową służebności gruntowej jako czynności przekraczającej zwykły zarząd, w ramach zarządu powierzonego.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się służebności (przed zmianami z 2017 r.). Interpretacja przepisów dotyczących zarządu nieruchomościami wspólnymi w spółdzielniach mieszkaniowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy spółdzielnia mieszkaniowa, wykonując zarząd powierzony nieruchomością wspólną, może skutecznie złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego obciążającego tę nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółdzielnia mieszkaniowa może skutecznie złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego obciążającego nieruchomość wspólną, gdyż czynności rozporządzające, w tym zrzeczenie się służebności, mieszczą się w zakresie zarządu powierzonego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarząd powierzony spółdzielni mieszkaniowej obejmuje czynności przekraczające zwykły zarząd, a zrzeczenie się służebności jest taką czynnością. Podkreślono, że oświadczenie to jest jednostronne i nie wymaga zgody właścicieli lokali ani nie podlega ograniczeniom wynikającym z art. 108 k.c.
Czy oświadczenie zarządu spółdzielni mieszkaniowej o zrzeczeniu się służebności gruntowej podlega ograniczeniom wynikającym z art. 108 k.c. (oświadczenie woli drugiej strony czynności prawnej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 108 k.c. nie ma zastosowania, ponieważ zarząd spółdzielni działał jako organ, a nie pełnomocnik, a sama spółdzielnia nie działała jako pełnomocnik właścicieli lokali. Ponadto, zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego jest czynnością jednostronną, co wyklucza istnienie 'drugiej strony' w rozumieniu art. 108 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że członkowie zarządu złożyli oświadczenie jako organ spółdzielni, a nie jako pełnomocnicy. Sama spółdzielnia przy wykonywaniu zarządu powierzonego nie działa w imieniu właścicieli lokali jako ich pełnomocnik. Dodatkowo, zrzeczenie się prawa rzeczowego jest czynnością jednostronną, co oznacza brak 'drugiej strony' w rozumieniu art. 108 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (…) Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. | spółka | wnioskodawca |
| (…) | inne | uczestnik |
Przepisy (10)
Główne
u.s.m. art. 27 § ust. 1 i 2
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Przepisy ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem wyjątków. Zarząd ten obejmuje czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczające ten zakres.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1 zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
u.w.l. art. 18 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Określa zarząd powierzony jako model zarządu nieruchomością wspólną.
u.w.l. art. 22
Ustawa o własności lokali
Rozróżnienie na czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczające ten zakres, które nie miało zastosowania w analizowanym stanie faktycznym na gruncie art. 27 ust. 2 u.s.m. w poprzednim brzmieniu.
k.c. art. 199 § zd. 1
Kodeks cywilny
Wskazuje czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, do których należą czynności rozporządzające. Choć przepis ten nie miał bezpośredniego zastosowania, jego założenia dotyczące zarządu zostały uwzględnione.
k.c. art. 246 § § 1 zd. 1
Kodeks cywilny
Zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego wymaga oświadczenia właściciela wobec osoby uprawnionej.
k.c. art. 246 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego jest czynnością jednostronną.
k.c. art. 98
Kodeks cywilny
Dotyczy pełnomocnictwa rodzajowego, które nie miało zastosowania w sprawie.
k.c. art. 108
Kodeks cywilny
Dotyczy oświadczenia woli drugiej strony czynności prawnej, które nie miało zastosowania w sprawie.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania w przedmiocie kosztów, w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398^21 k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółdzielnia mieszkaniowa, wykonując zarząd powierzony, może dokonywać czynności przekraczających zwykły zarząd, w tym zrzeczenia się ograniczonego prawa rzeczowego. • Zrzeczenie się służebności gruntowej jest czynnością rozporządzającą, która mieści się w zakresie zarządu powierzonego. • Oświadczenie o zrzeczeniu się służebności złożone przez zarząd spółdzielni jako organ jest skuteczne i nie podlega ograniczeniom wynikającym z art. 108 k.c. • Zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego jest czynnością jednostronną, co wyklucza zastosowanie art. 108 k.c.
Odrzucone argumenty
Zrzeczenie się służebności gruntowej jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i spółdzielnia nie mogła jej samodzielnie dokonać. • Czynności rozporządzające dotyczące wspólnego prawa, w tym zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego, nie zawierają się w zakresie zarządu powierzonego przez spółdzielnię mieszkaniową. • Oświadczenie o zrzeczeniu się służebności złożone przez zarząd spółdzielni wymagało pełnomocnictwa rodzajowego (art. 98 k.c.) lub upoważnienia wynikającego z treści pełnomocnictwa (art. 108 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
zarząd powierzony, o którym mowa w art. 27 ust. 2 u.s.m. w poprzednim brzmieniu, obejmował zarówno czynności zwykłego zarządu, jak i czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. • czynności rozporządzające dotyczące wspólnego prawa, w tym zniesienie ograniczonego prawa rzeczowego, nie zawierają się w zakresie zarządu nieruchomością, w tym zarządu powierzonego wykonywanego przez spółdzielnię mieszkaniową na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m. • Wyróżnienie kategorii czynności rozporządzających jako kategorii odrębnej od czynności zarządu rzeczą wspólną pozostaje w sprzeczności z założeniami systemu prawa cywilnego. • zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego jest czynnością jednostronną.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący, sprawozdawca
Tomasz Szanciło
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości skutecznego zrzeczenia się przez spółdzielnię mieszkaniową służebności gruntowej jako czynności przekraczającej zwykły zarząd, w ramach zarządu powierzonego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się służebności (przed zmianami z 2017 r.). Interpretacja przepisów dotyczących zarządu nieruchomościami wspólnymi w spółdzielniach mieszkaniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zarządu nieruchomościami w spółdzielniach mieszkaniowych i możliwości dokonywania przez nie czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd, co ma praktyczne znaczenie dla wielu właścicieli lokali.
“Spółdzielnia może zrzec się służebności? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię zarządu nieruchomościami.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.