I CSK 276/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędziego Dariusza Pawłyszcze, na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2026 r., rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z 16 lipca 2024 r. (V Ca 76/24). Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z 15 grudnia 2023 r. (X C 590/23), który ustalił nieważność umowy kredytu zawartej między powodami M.P. i K.P. a poprzednikiem prawnym pozwanego banku. Sąd Rejonowy zasądził od banku na rzecz kredytobiorców łącznie 2921,10 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Umowa kredytu z 9 czerwca 2008 r. była denominowana (waloryzowana) do franka szwajcarskiego (CHF) na kwotę 50 000 zł, wypłaconą w kwocie stanowiącej równowartość 24 582,10 CHF. Sąd Okręgowy uznał, że postanowienia umowy nie były indywidualnie uzgodnione, a klauzule dotyczące indeksacji i kursów walutowych, odwołujące się do wewnętrznych tabel banku, są niedozwolone (abuzywne). Po wyeliminowaniu tych postanowień, umowa nie mogła być dalej wykonywana, a polskie prawo nie przewiduje mechanizmu uzupełnienia takiej luki. W związku z tym, świadczenia spełnione przez kredytobiorców uznano za nienależne, a im przysługuje roszczenie o ich zwrot. Bank zaskarżył wyrok skargą kasacyjną, podnosząc szereg zagadnień prawnych dotyczących możliwości ustalenia treści umowy po usunięciu klauzul abuzywnych, stosowania przepisów dyspozytywnych oraz wykładni przepisów dotyczących kredytów indeksowanych. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), stwierdził, że w przypadku uznania klauzuli kursowej za abuzywną, nie można przyjąć, że zastępuje ją inny sposób określenia kursu wynikający z prawa lub zwyczajów, co skutkuje niewiążącym charakterem całej umowy. Wobec tego, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz kredytobiorców koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych/denominowanych do walut obcych, gdzie klauzule kursowe zostały uznane za abuzywne i nie ma możliwości ich zastąpienia innymi przepisami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy w zakresie regulowanym przez abuzywną normę na podstawie przepisów o wykładni umowy (art. 65 k.c.) lub innych przepisów prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22), która stanowi, że brak jest podstaw do zastąpienia abuzywnej klauzuli kursowej przepisem prawa lub zwyczajem, co uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej nie może obowiązywać, dochodzi do automatycznej substytucji normą dyspozytywną, o ile zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, jeśli nie można ustalić wiążącego strony kursu waluty obcej.
Uzasadnienie
Uchwała SN III CZP 25/22 wskazuje, że brak możliwości ustalenia kursu waluty obcej skutkuje nieważnością całej umowy, a nie jej uzupełnieniem przez przepisy dyspozytywne.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do CHF, odsyłające do tabeli kursów banku, są abuzywne, a jeśli tak, to czy abuzywna jest wyłącznie klauzula kursowa, czy wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał klauzule kursowe za abuzywne, co doprowadziło do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd drugiej instancji ustalił, że postanowienia umowy nie były indywidualnie uzgodnione, a klauzule kursowe, odwołujące się do wewnętrznych tabel banku, są niedozwolone. Usunięcie tych postanowień skutkuje brakiem możliwości wykonywania umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.P. | osoba_fizyczna | powód |
| K.P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
p.weks. art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niemożność ustalenia wiążącego kursu waluty obcej po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej, co skutkuje nieważnością umowy zgodnie z uchwałą SN III CZP 25/22. • Brak podstaw do zastąpienia abuzywnej klauzuli kursowej przepisem prawa lub zwyczajem.
Odrzucone argumenty
Możliwość ustalenia treści umowy na podstawie przepisów o wykładni lub innych przepisów prawa po usunięciu klauzuli abuzywnej. • Automatyczna substytucja normą dyspozytywną w miejsce abuzywnego postanowienia.
Godne uwagi sformułowania
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych/denominowanych do walut obcych, gdzie klauzule kursowe zostały uznane za abuzywne i nie ma możliwości ich zastąpienia innymi przepisami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza kluczową dla konsumentów linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona odbiorców.
“Kredyty CHF: Sąd Najwyższy potwierdza – brak klauzuli kursowej to nieważność całej umowy!”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.