I CSK 2735/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank spółkę akcyjną w G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2023 r. w sprawie o zapłatę i ustalenie. Bank podniósł w skardze kasacyjnej cztery zagadnienia prawne dotyczące możliwości badania abuzywności warunków umownych, które odpowiadają przepisom dyspozytywnym, traktowania marży banku jako odrębnego zobowiązania, oceny woli konsumenta stosowania przepisów dyspozytywnych oraz uwzględniania innych okoliczności przy ocenie postanowień umownych. Ponadto, bank zarzucił nieważność postępowania z powodu rozpoznania apelacji w składzie jednego sędziego. Sąd Najwyższy, działając w ramach instytucji przedsądu, odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnił to stwierdzeniem, że podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne nie stanowią istotnych zagadnień prawnych w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ były już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a nie kolejną instancją sądową. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy wskazał na uchwałę z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, która nadała mocy zasady prawnej, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Jednakże, ze względu na to, że zaskarżony wyrok został wydany przed dniem uchwalenia tej zasady prawnej, nie mogła ona mieć zastosowania w niniejszej sprawie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w zakresie punktu 1 sentencji wyroku, odmówił jej przyjęcia do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacji przepisów o ochronie konsumentów (abuzywność klauzul umownych) oraz stosowania prawa UE w polskim porządku prawnym. Potwierdzenie, że skarga kasacyjna nie jest środkiem służącym rutynowemu korygowaniu błędów sądów niższych instancji.
Orzeczenie dotyczy specyficznych zagadnień proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną oraz interpretacji przepisów o ochronie konsumentów w kontekście konkretnych klauzul umownych. Nie stanowi przełomu, ale utrwala istniejącą linię orzeczniczą.
Zagadnienia prawne (5)
Czy można badać abuzywność części postanowienia umownego, która zawiera warunek odpowiadający treścią przepisowi dyspozytywnemu prawa krajowego, który wszedł w życie po zawarciu umowy, w sytuacji gdy warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe nie podlegają Dyrektywie 93/13?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ było już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy i TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie to nie jest nowe i było przedmiotem licznych orzeczeń, w tym uchwał SN i wyroków TSUE, które wyjaśniły kwestię stosowania przepisów dyspozytywnych i implementacji Dyrektywy 93/13.
Czy w świetle wytycznych TSUE z wyroku C-19/20, element postanowienia umownego zobowiązujący kredytobiorcę do zapłaty marży, która jest elementem składowym raty, stanowi odrębne postanowienie podlegające indywidualnemu badaniu co do jego abuzywnego charakteru?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już wyjaśnione przez TSUE w wyroku C-19/20.
Uzasadnienie
TSUE w wyroku C-19/20 wskazał, że nie można częściowo utrzymać w mocy uznanego za nieuczciwy warunku, jeśli jego usunięcie zmienia jego istotę. W przypadku klauzuli indeksacyjnej dotyczącej marży banku, nie można jej rozpatrywać jako odrębnego zobowiązania, jeśli jej usunięcie wpływa na istotę warunku.
Czy wyrażona przez kredytobiorcę wprost w umowie wola stosowania przepisów dyspozytywnych w przypadku luki w umowie może być oceniana jako zgoda na zastosowanie tych przepisów w miejsce abuzywnego postanowienia, na co wskazuje TSUE w wyroku C-260/18?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ było już rozstrzygane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, które wskazuje, że możliwość utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień powinna być weryfikowana obiektywnie, a nie wynikać wyłącznie z woli stron. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej nie może stanowić zbyt daleko idącej modyfikacji umowy.
Czy przy ocenie postanowienia umownego należy uwzględniać inne okoliczności poza pisemnymi oświadczeniami konsumenta, w tym dane powszechnie dostępne, inne warunki umowy oraz informacje posiadane przez przedsiębiorcę?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ było już rozstrzygane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, które podkreślają wymóg prostego i zrozumiałego języka w umowach konsumenckich, zapewniający konsumentowi możliwość podjęcia świadomych decyzji. Informacje o zadłużeniu powinny być zrozumiałe dla konsumenta.
Czy rozpoznanie apelacji przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, stanowi nieważność postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nieważności postępowania nie mógł być uwzględniony w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały III PZP 6/22, która nadała mocy zasady prawnej, że takie rozpoznanie apelacji ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Jednakże, uchwała ta nie miała zastosowania wstecznego, a zaskarżony wyrok został wydany przed jej uchwaleniem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. P. | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. | osoba_fizyczna | powód |
| R. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy badania abuzywności postanowień umownych. Sąd Najwyższy wielokrotnie analizował ten przepis w kontekście ochrony konsumentów.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Określa zasadę związania stron umową w pozostałym zakresie po stwierdzeniu bezskuteczności niedozwolonego postanowienia.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
ustawa COVID-owa art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dotyczy możliwości rozpoznawania spraw przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne nie stanowią istotnych zagadnień prawnych, ponieważ były już wielokrotnie rozstrzygane. • Zaskarżony wyrok został wydany przed wejściem w życie uchwały III PZP 6/22, co wyklucza zastosowanie jej skutków w tej sprawie.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości. • Nieważność postępowania z uwagi na rozpoznanie apelacji w składzie jednego sędziego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa i prawidłowej wykładni, jak również w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. • Nie jest to ogólnodostępny środek zaskarżenia orzeczeń, który umożliwia rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • W związku z tym nie w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. • Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385¹ § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. • Nie jest dopuszczalne zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. • W takim wypadku uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne.
Skład orzekający
Adam Doliwa
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacji przepisów o ochronie konsumentów (abuzywność klauzul umownych) oraz stosowania prawa UE w polskim porządku prawnym. Potwierdzenie, że skarga kasacyjna nie jest środkiem służącym rutynowemu korygowaniu błędów sądów niższych instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych zagadnień proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną oraz interpretacji przepisów o ochronie konsumentów w kontekście konkretnych klauzul umownych. Nie stanowi przełomu, ale utrwala istniejącą linię orzeczniczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych dla konsumentów kwestii abuzywności klauzul w umowach kredytowych oraz procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy selekcjonuje sprawy do rozpoznania i jak interpretuje przepisy unijne.
“Sąd Najwyższy: Czy Twoja skarga kasacyjna trafi do rozpoznania? Kluczowe kryteria odrzucenia.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.