I CSK 273/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego oraz niewykazania przez skarżących przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi.
Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu i zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. Jako podstawę przyjęcia skargi wskazali istotne zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności uwzględniania zarzutu zasiedzenia przed upływem wymaganego okresu oraz konieczność wykładni przepisów w związku z art. 21 Konstytucji. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, uznając, że przedstawione zagadnienie nie spełnia wymogów formalnych, nie wykazano rozbieżności w orzecznictwie ani potrzeby wykładni przepisów, a podniesione wątpliwości konstytucyjne nie stanowiły podstawy skargi.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wniesionej przez I.D., T.D. i D.D. od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu. Skarżący domagali się uchylenia postanowienia w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu oraz o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. Jako podstawę przyjęcia skargi kasacyjnej wskazali istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego dopuszczalności uwzględniania zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu, gdy nie upłynął jeszcze wymagany przepisami okres, a jedynie doliczono czas posiadania przez poprzednika prawnego. Podnieśli również potrzebę wykładni przepisów w związku z art. 21 Konstytucji. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, stwierdził, że przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż nie jest nowe, nierozstrzygnięte dotychczas w orzecznictwie i nie przyczynia się do rozwoju prawa w sposób abstrakcyjny. Ponadto, skarżący nie wykazali istnienia rozbieżności w orzecznictwie ani potrzeby wykładni konkretnych przepisów zgodnie z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd odniósł się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego niezgodności przepisów z Konstytucją, wskazując, że skarżący nie oparli swojej skargi na tych przepisach. Wobec braku innych podstaw, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zagadnienie prawne musi być nowe, nierozstrzygnięte i mieć charakter uniwersalny, aby mogło stanowić podstawę przyjęcia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. musi być nowe, nierozstrzygnięte i przyczyniać się do rozwoju prawa, a jego sformułowanie powinno być ogólne i abstrakcyjne, umożliwiając uniwersalną odpowiedź, a nie tylko subsumpcję do konkretnego stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| T.D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D.D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| P. spółki akcyjnej | spółka | uczestnik postępowania |
| Skarb Państwa - Starosty Powiatu [...] | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Istotne zagadnienie prawne w rozumieniu tego przepisu jest zagadnieniem nowym, nierozstrzygniętym dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności faktyczne sprawy, ale przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Oparcie wniosku na potrzebie wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie wymaga wykazania konkretnego przepisu, przedmiotu rozbieżnej wykładni, przytoczenia orzeczeń lub poglądów doktryny oraz związku z wynikiem postępowania.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Brak innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej, w szczególności nieważności postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstrukcja zagadnienia prawnego powinna odpowiadać wymogom określonym w tym przepisie, co oznacza dopuszczalność przedstawiania pytań wyłącznie „do rozstrzygnięcia”, a nie „do uzupełnienia”, zaczynających się od partykuły pytajnej „czy”.
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis, którego naruszenie zostało podniesione w skardze kasacyjnej, ale nie stanowił podstawy do jej przyjęcia.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis, którego naruszenie zostało podniesione w skardze kasacyjnej, ale nie stanowił podstawy do jej przyjęcia.
k.c. art. 305^4
Kodeks cywilny
Przepis, którego naruszenie zostało podniesione w skardze kasacyjnej, ale nie stanowił podstawy do jej przyjęcia.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis stosowany do spraw wszczętych na podstawie wniosku, w tym do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Przepis, który był przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego w kontekście zasiedzenia służebności przesyłu.
k.c. art. 285 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy, które były przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego w kontekście zasiedzenia służebności przesyłu.
k.c. art. 305^1
Ustawa – Kodeks cywilny
Przepis, który wszedł w życie po okresie, do którego odnosiło się orzeczenie TK.
k.c. art. 305^4
Ustawa – Kodeks cywilny
Przepis, który wszedł w życie po okresie, do którego odnosiło się orzeczenie TK.
k.p.c. art. 401^1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący skargi o wznowienie postępowania, wskazany jako potencjalna droga dla skarżących po odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. (brak nowości, abstrakcyjności, uniwersalności). Skarżący nie wykazali istnienia rozbieżności w orzecznictwie lub doktrynie, ani potrzeby wykładni przepisów zgodnie z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarga kasacyjna nie została oparta na przepisach uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego dopuszczalności uwzględniania zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu przed upływem wymaganego okresu. Konieczność wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, w tym w związku z art. 21 Konstytucji.
Godne uwagi sformułowania
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega...
Skład orzekający
Marcin Łochowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi przyjmowania skarg kasacyjnych, zwłaszcza w kontekście zagadnień prawnych i rozbieżności orzeczniczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych wymogów formalnych wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej, a nie meritum sprawy o zasiedzenie służebności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne wymogi formalne stawiane skargom kasacyjnym przez Sąd Najwyższy, co jest istotne dla praktyków prawa, choć sam stan faktyczny nie jest wyjątkowy.
“Sąd Najwyższy stawia jasne wymagania dla skargi kasacyjnej: brak istotnego zagadnienia prawnego to brak rozpoznania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 273/26 POSTANOWIENIE 19 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski na posiedzeniu niejawnym 19 marca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku I.D., T.D. i D.D. z udziałem P. spółki akcyjnej w K. o ustanowienie służebności przesyłu, oraz w sprawie z wniosku P. spółki akcyjnej w K. z udziałem I.D., T.D., D.D. i Skarbu Państwa - Starosty Powiatu […] o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu, na skutek skargi kasacyjnej I.D., T.D. i D.D. od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z 23 maja 2024 r., XV Ca 56/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE I.D., T.D. i D.D. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z 23 maja 2024 r., zaskarżając to postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności uwzględniania przez sądy powszechne zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu lub służebności przesyłu w sytuacji, gdy de facto nie upłynął wymagany przepisami prawa okres do stwierdzenia zasiedzenia tego prawa, a jedynie doszło do doliczenia czasu posiadania służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przez poprzednika prawnego do czasu posiadania służebności gruntowej o treści służebności przesyłu lub służebności przesyłu przez uczestnika postępowania. Ponadto skarżący powołali się na konieczność wykładni przepisów umożliwiających uwzględnienie zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu w związku z art. 21 Konstytucji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Konstrukcja takiego zagadnienia powinna odpowiadać wymogom zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (postanowienie SN z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06). W konsekwencji dopuszczalne jest przedstawianie zagadnień (pytań) prawnych wyłącznie „do rozstrzygnięcia”, a nie „do uzupełnienia”. Pytanie takie, zaczyna się zawsze od partykuły pytajnej „czy”. Oznacza to, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, dokonuje się przez wybór towarzyszącej mu odpowiedzi (postanowienie SN z 13 kwietnia 2000 r., III CZP 2/00). Przedstawione przez skarżących zagadnienie prawne tego wymagania nie spełnia. Co więcej, skarżący nie przedstawili w zasadzie żadnego uzasadnienia tak ujętego zagadnienia. Nie przytoczyli argumentów wskazujących na istnienie co do niego poważnych wątpliwości prawnych, nie przedstawili poglądów orzecznictwa i doktryny, nie wskazali na możliwe rozbieżne interpretacje prawne i racje jurydyczne stojące za nimi. Ponadto treść zagadnienia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nie ma ono charakteru uniwersalnego, gdyż odnosi się bezpośrednio od stanu faktycznego sprawy i sytuacji wnioskodawców. Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wskazali nawet przepisów, których wykładni się domagają. Nie przytoczyli poglądów orzecznictwa i doktryny, możliwych rozbieżnych interpretacji prawnych i racji jurydycznych stojących za każdą z nich. Uzasadnienie wniosku sprowadza się w tym zakresie do przywołania fragmentów dwóch orzeczeń: Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy miał przy tym na uwadze, że skarżący podnieśli wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. W tym kontekście istotne jest, że wyrokiem z 2 grudnia 2025 r., P 10/16, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c., rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 305 1 -305 4 ustawy – Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji. Wyrok ten nie może jednak wpływać na ocenę zasadności wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ skarżący nie oparli skargi na przepisach uznanych przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją. Sformułowali bowiem w skardze jedynie zarzuty naruszenia art. 172 § 2 w zw. z art. 176 § 1 w zw. z art. 305 4 k.c. Nie wyklucza to oczywiście wniesienia przez skarżących skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 401 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Ocena dopuszczalności skargi wymaga jednak w okolicznościach sprawy wnikliwej analizy istniejącego w tym zakresie orzecznictwa (zob. w szczególności, stanowiącą zasadę prawną, uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 17 grudnia 2009 r., III PZP 2/09, OSNC 2010, nr 10, poz. 103, oraz wyrok TK z 3 grudnia 2025 r., SK 17/18, OTK-A 2026, poz. 14). Według Sądu Najwyższego, nie ma także innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c.). Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (D.Z.) [SOP]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI