I CSK 460/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone, potwierdzając rozszerzoną skuteczność wyroku wobec osób trzecich po wpisie do rejestru UOKiK.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 lipca 2014 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda J. P. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Skarga kasacyjna dotyczyła wykładni art. 479^43 k.p.c. w kontekście skutków wpisu postanowienia do rejestru UOKiK. Sąd Najwyższy przychylił się do poglądu o rozszerzonej prawomocności wyroku, uznając, że wpis do rejestru czyni postanowienie niedozwolonym również wobec osób trzecich, co uzasadnia odrzucenie pozwu.
Sąd Najwyższy w składzie sędzia Tadeusz Wiśniewski, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 lipca 2014 r., rozpoznał skargę kasacyjną powoda J. P. od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r. w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, a skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Głównym zagadnieniem podniesionym w skardze była wykładnia art. 479^43 k.p.c. dotyczącego skutków wpisu postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Sąd Najwyższy przychylił się do poglądu, że prawomocny wyrok w tym zakresie ma skutek wobec osób trzecich, co oznacza, że takie samo postanowienie nie może być ponownie dochodzone przez inną stronę przeciwko innemu przedsiębiorcy, a w przypadku wpisu w toku postępowania, uzasadnia to jego umorzenie. Sąd uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił postanowienie o umorzeniu i odrzucił pozew, ponieważ przeszkoda w postaci powagi rzeczy osądzonej istniała już w chwili wniesienia pozwu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy, po wpisaniu go do rejestru, ma skutek wobec osób trzecich, co oznacza, że takie samo postanowienie nie może być ponownie dochodzone przez inną stronę przeciwko innemu przedsiębiorcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przychylił się do poglądu, że wpis do rejestru UOKiK nadaje postanowieniu niedozwolonemu charakter skuteczny wobec osób trzecich, co zapobiega ponownemu dochodzeniu tego samego postanowienia. Sąd podkreślił, że nie jest to działalność prawotwórcza sądu, lecz stosowanie prawa zgodnie z wolą ustawodawcy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
R. B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | powód |
| R. B. | inne | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 479^43
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru.
Pomocnicze
k.p.c. art. 479^45 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok uznający postanowienie wzorca umowy za niedozwolone, po wpisaniu do rejestru UOKiK, ma skutek wobec osób trzecich, co uzasadnia odrzucenie pozwu w podobnej sprawie.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna zawierała istotne zagadnienie prawne i potrzebę wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wyłączny problem eksponowany przez skarżącego w skardze kasacyjnej stanowi wszak przyjęta przez Sąd Apelacyjny koncepcja wykładni art. 479^43 k.p.c. Należy zgodzić się, że kwestię zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku związanej z wpisem postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru, o którym mowa w art. 479^45 § 2 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzyga się w różny sposób. Sąd Najwyższy w obecnym składzie przychyla się do pierwszego poglądu. prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy jest skuteczny wobec osób trzecich w żadnym razie nie oznacza, iż postanowienie uznane za niedozwolone, po wpisaniu go do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ma charakter normy generalnej i abstrakcyjnej. W rozważanym wypadku nie mamy jednak do czynienia z prawotwórczą działalnością sądu, lecz z klasycznym stosowaniem prawa. Ze względu na okoliczność, że przeszkoda w postaci powagi rzeczy osądzonej istniała w niniejszej sprawie już w chwili wniesienia pozwu, Sąd Apelacyjny prawidłowo postąpił uchylając zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania i odrzucając pozew.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie rozszerzonej skuteczności wyroków w sprawach o klauzule niedozwolone po wpisie do rejestru UOKiK oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 479^43 k.p.c. i rejestrem UOKiK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię rozszerzonej prawomocności wyroków w sprawach konsumenckich, co jest istotne dla praktyków i przedsiębiorców. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy do rozpoznania.
“Czy wyrok w sprawie klauzul abuzywnych chroni też Ciebie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CSK 460/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tadeusz Wiśniewski w sprawie z powództwa J. P. przeciwko R. B. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 lipca 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt VI ACz […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie skarżąc y oparł swoją skargę zarówno na występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebie wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jak również na oczywistej zasadności skargi. Wszystkie te podstawy kasacyjne zostały, jak wynika z uzasadnienia skargi , sprowadzone do jednej tylko kwestii. Wyłączny problem eksponowany przez skarżą cego w skardze kasacyjnej stanowi wszak przyjęta przez Sąd Apelacyjny koncepcja wykładni art. 479 43 k.p.c., stanowiącego, że wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2. Należy zgodzić się, że kwesti ę zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku związanej z wpisem postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzyga się w różny sposób. Identyczną rozbieżność zapatrywań można dostrzec i w doktrynie. Prezentowany jest pogląd, że skutkiem wpisu postanowienia do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest to, iż nikt – a w szczególności konsument - nie może ponownie żądać uznania za niedozwolone tego samego postanowienia stosowanego przez tego samego przedsiębiorcę w tym samym wzorcu. Ale też i dalej, gdyż żądanie takie nie może być skierowane także przeciwko innemu przedsiębiorcy. W tym wypadku chodziłoby zatem o koncepcję, że uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone jest równoznaczne z uznaniem tego postanowienia za nieskuteczne (nieważne) we wszystkich stosunkach, w których zostało ono wykorzystane (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZP 95/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 25, uchwała tego Sądu z dnia 13 lipca 2006 r., III SZP 3/06, OSNP 2007, nr 1-2, poz. 35). Odmienne stanowisko sprowadza się natomiast do stwierdzenia, że postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem nie prowadzi do związania sądu orzekającego przy ocenianiu nawet tożsamo brzmiącego postanowienia, którym posługuje się inny przedsiębiorca w innym wzorcu umowy. Skutek związania wynikający z art. 479 43 k.p.c. dotyczy bowiem wyłącznie spraw odnoszących się do postanowienia wzorca umowy, co do którego uprzednio prawomocnym wyrokiem sądu został on uznany za niedozwolony (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., III CZP 73/13, niepublik.). Sąd Najwyższy w obecnym składzie przychyla się do pierwszego poglądu. Pogląd ten w ostatnim czasie został wyraźnie i zdecydowanie potwierdzony postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r., I CSK 20/14, w którym podkreślono, że - wbrew odmiennym poglądom - sąd dokonuje tzw. abstrakcyjnej kontroli postanowienia wzorca umownego, a prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy jest skuteczny wobec osób trzecich w żadnym razie nie oznacza, iż postanowienie uznane za niedozwolone, po wpisaniu go do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ma charakter normy generalnej i abstrakcyjnej. Jest oczywiste, że takie ujęcie godziłoby bezpośrednio i wprost w postanowienia Konstytucji normujące kompetencje do stanowienia norm prawnych. W rozważanym wypadku nie mamy jednak do czynienia z prawotwórczą działalnością sądu, lecz z klasycznym stosowaniem prawa. Natomiast z woli samego ustawodawcy prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy ma, po wpisaniu go do właściwego rejestru, skutek wobec osób trzecich. W konsekwencji powyższego poglądu rozszerzona prawomocność wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (art. 479 43 k.p.c.) uzasadnia odrzucenie pozwu w razie wytoczenia powództwa przez inną stronę powodową przeciwko innej stronie pozwanej, jeżeli przedmiotem sporu są takie same postanowienia wzorca, jak wpisane do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOK i K, w razie zaś gdy do wpisania klauzuli doszło w toku toczącego się postępowania uzasadnia to umorzenie postępowania. Ze względu na okoliczność, że przeszkoda w postaci powagi rzeczy osądzonej istniała w niniejszej sprawie już w chwili wniesienia pozwu, Sąd Apelacyjny prawidłowo postąpił uchylając zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania i odrzucając pozew. Z tych zatem względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 1 k.p.c. a contrario ). [aw]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI