I CSK 267/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z 8 listopada 2024 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 17 maja 2023 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z 24 marca 2022 r., który ustalił nieważność umowy kredytu na cele mieszkaniowe zawartej między powodami R.K. i D.K. a poprzednikiem prawnym pozwanego Banku, a także zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 103 308,90 zł wraz z odsetkami. Bank w skardze kasacyjnej podniósł zarzuty dotyczące istotnych zagadnień prawnych, w tym stosowania art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego zastępującego abuzywną klauzulę kursową, badania celu Dyrektywy 93/13/EWG przy ocenie unieważnienia umowy, momentu oceny stanu prawnego oraz automatycznej substytucji abuzywnych postanowień. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej (art. 398^9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), stwierdził, że podniesiona problematyka była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wskazał na liczne orzeczenia, w tym uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która przesądziła o braku możliwości zastąpienia abuzywnego postanowienia kursowego innym przepisem prawa lub zwyczajem oraz o niewiążącym charakterze umowy w pozostałym zakresie w przypadku braku możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, zgodnie z art. 385^2 k.c. i orzecznictwem TSUE. W związku z tym, że zagadnienia prawne podniesione w skardze nie miały już waloru nowości i były rozstrzygnięte, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów o kosztach zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej kredytów frankowych, abuzywności klauzul kursowych i konsekwencji nieważności umowy.
Dotyczy spraw, w których banki próbują kwestionować prawomocne orzeczenia dotyczące kredytów indeksowanych, powołując się na nowe zagadnienia prawne, które już zostały rozstrzygnięte.
Zagadnienia prawne (5)
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia kursowego zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na uchwałę III CZP 25/22, która przesądziła, że w przypadku abuzywności klauzuli kursowej, umowa kredytu indeksowanego nie wiąże w pozostałym zakresie, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu.
Czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu Dyrektywy Rady 93/13/EWG?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ocena nieuczciwego charakteru warunku umownego powinna być dokonywana w odniesieniu do momentu zawarcia umowy, z uwzględnieniem ogółu okoliczności, które mogły być znane przedsiębiorcy w owym momencie i mogły mieć wpływ na późniejsze jej wykonanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołuje się do wyroku TSUE z 20 września 2017 r. (C-186/16), który wskazuje na konieczność oceny według stanu z chwili zawarcia umowy, uwzględniając okoliczności znane przedsiębiorcy.
Czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, z dnia powstania sporu czy dnia orzekania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na art. 385^2 k.c. oraz uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r. (III CZP 29/17) i inne orzeczenia, które potwierdzają, że ocena abuzywności dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia kursowego zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na uchwałę III CZP 25/22, która przesądziła o braku możliwości zastąpienia abuzywnego postanowienia kursowego innym przepisem prawa lub zwyczajem oraz o niewiążącym charakterze umowy w pozostałym zakresie.
Czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na uchwałę III CZP 25/22 oraz inne orzeczenia, które wskazują, że utrzymanie takiej umowy jako kredytu czysto walutowego prowadziłoby do niedopuszczalnego zniekształcenia woli stron.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.K. | osoba_fizyczna | powód |
| D.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka istotnego zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka potrzeby wykładni przepisów prawa budzących wątpliwości.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Nie stanowi przepisu dyspozytywnego, który automatycznie zastępuje abuzywną klauzulę kursową.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
u.SN art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Sąd Najwyższy jest związany uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne były już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy i TSUE. • Nie zachodzą przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni).
Odrzucone argumenty
Argumenty banku dotyczące potrzeby wykładni przepisów prawa i istnienia istotnych zagadnień prawnych w sprawie kredytu indeksowanego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. • Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania oraz zapewniać jednolitość orzecznictwa sądowego. • W dacie orzekania o przyjęciu niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zachodzą przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. • W obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce postanowienia abuzywnego zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych.
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej kredytów frankowych, abuzywności klauzul kursowych i konsekwencji nieważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których banki próbują kwestionować prawomocne orzeczenia dotyczące kredytów indeksowanych, powołując się na nowe zagadnienia prawne, które już zostały rozstrzygnięte.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do prób kwestionowania utrwalonego orzecznictwa przez banki. Pokazuje też znaczenie dyrektywy UE w ochronie konsumentów.
“Bank przegrywa w Sądzie Najwyższym: kolejna skarga kasacyjna odrzucona w sprawie kredytu frankowego!”
Dane finansowe
WPS: 103 308,9 PLN
kwota główna: 103 308,9 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.