I CSK 2667/24

SN
I CSK 2667/24
POSTANOWIENIE
22 kwietnia 2026 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
na posiedzeniu niejawnym 22 kwietnia 2026 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa Miasta G.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi  w K.
‎
o zapłatę,
‎
na skutek skargi kasacyjnej Miasta G.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 10 kwietnia 2024 r., I ACa 714/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Miasta G. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej 2700 (dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 17 września 2021 r., II C 1046/19, Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo miasta na prawach powiatu przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę 100 026,45 zł z odsetkami z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację miasta.
Sąd drugiej instancji ustalił, że powodowe miasto potrącało 5% dochodu należnego Skarbowi Państwa za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jako należny miastu procent na mocy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sąd drugiej instancji uznał, że miasto stosowało prawidłową stawkę 5% i nie przysługuje mu stawka 25% przewidziana dla wpływów Skarbu Państwa z najmu (art. 23 ust. 3 u.g.n.). Miasto podniosło, że prawidłowo gospodarowało nieruchomościami Skarbu Państwa, a okres bezumownego korzystania przez najemców z przedmiotu najmu miał miejsce między dwiema umowami najmu. Przy tym do niezawarcia kolejnej umowy najmu, przed wygaśnięciem poprzedniej, doszło z powodu zwlekania wojewody ze zgodą na zawarcie umowy. Sąd odwoławczy uznał, że argument ten nie rozszerza zakresu stosowania art. 23 ust. 3 u.g.n. Sąd drugiej instancji wskazał również, że o dochodzie powiatu można mówić wyłącznie w odniesieniu do środków, co do których doszło do dokonania potrącenia przez powiat lub miasto na prawach powiatu. Tylko przez potrącenie dochód, o którym mowa w art. 23 ust. 3 u.g.n., może być uzyskany.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miasto powołało się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych dotyczących wykładni:
1) art. 405 i 410 k.c. w zw. z art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych (u.f.p.), art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i art. 23 ust. 3 u.g.n.: czy zasadne jest orzecznictwo sądów administracyjnych, iż należna powiatowi część dochodu z zarządzania nieruchomościami Skarbu Państwa może zostać uzyskana tylko przez potrącenie z uzyskanego dochodu;
2) art. 23 ust. 3 u. g. n. w zakresie odnoszącym się do okresu bezumownego korzystania z nieruchomości, przypadającego pomiędzy dwoma pisemnymi umowami najmu lub dzierżawy, a także w kontekście ewentualnego przedłużenia trwania poprzedniej umowy w trybie art. 674 k.c. oraz art. 674 k.c. w związku z art. 694 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W sprawie miasto na prawach powiatu podnosi bezpodstawne wzbogacenie się Skarbu Państwa na skutek potrącenia przez miasto z przychodów przekazywanych Skarbowi Państwa tylko 5%, zamiast należnych – według skarżącego – 25%. W uchwale z 13 lipca 2011 r., III CZP 35/11, Sąd Najwyższy wskazał, że „Ustawa o finansach publicznych nie reguluje wprawdzie wprost trybu zwrotu należności odprowadzonej na rachunek budżetu państwa stanowiącej dochód jednostki samorządu terytorialnego, to jednak według jednoznacznego art. 67 tej ustawy, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, a zatem także dotyczących pobieranych przez jednostkę samorządu terytorialnego dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej zleconych odrębnymi ustawami i nieodprowadzonych na rachunek dochodów budżetu państwa, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W ten sposób został w dalszym ciągu przewidziany administracyjny tryb postępowania do rozstrzygania spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych stanowiących dochód budżetów jednostek samorządu terytorialnego, w tym także do rozstrzygania o zwrocie przekazanych nienależnie do budżetu Skarbu Państwa kwot stanowiących na podstawie art. 23 ust. 3 u.g.n. dochód powiatu.”.
Artykuł 405 k.c. dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia na skutek zdarzeń cywilnoprawnych, czyli zdarzeń mających skutki w sferze prawa cywilnego, a art. 410 k.c. dotyczy nienależnie spełnionych świadczeń cywilnoprawnych. Tymczasem rozliczenia powiatu z budżetem państwa nie mają charakteru rozliczeń cywilnoprawnych. Drugą stroną tych rozliczeń nie jest Skarb Państwa, który jest formą działania Państwa w sferze cywilnoprawnej, lecz jednostka sektora finansów publicznych, której przypadają przychody z nieruchomości Skarbu Państwa. Zatem w świetle art. 60 i 67 u.f.p. wykluczone jest, aby Skarb Państwa był bezpodstawnie wzbogacony w rozumieniu art. 405 k.c. na skutek rozliczeń regulowanych Ustawą o finansach publicznych.
Mimo pominięcia tego aspektu sprawy przez Sąd drugiej instancji zaskarżony wyrok odpowiada prawu i nie zachodzi potrzeba oceny zasadności zarzutów kasacyjnych będących podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Ponadto sądy powszechne i Sąd Najwyższy nie są uprawnione do oceny zasadności orzecznictwa sądów administracyjnych o wyłączności potrącenia uregulowanego w Ustawie o gospodarce gruntami do pokrycia należności powiatu z tytułu zarządzania nieruchomościami Skarbu Państwa. Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. pozwanemu przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dariusz Pawłyszcze
‎
(G.G.)
[SOP]