I CSK 2649/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2023 r. Skarga kasacyjna dotyczyła kwestii związanych z klauzulami przeliczeniowymi w umowach kredytowych, w szczególności oceny tych klauzul jako dotyczących głównych świadczeń stron, skutków uznania ich za abuzywne oraz ryzyka walutowego. Bank podniósł również zarzut nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji, wskazując na rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym zamiast trzyosobowego, co miało naruszać przepisy prawa. Sąd Najwyższy, powołując się na liczne orzecznictwo własne oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, stwierdził, że podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż zostały już rozstrzygnięte. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która rozstrzygnęła o nieważności postępowań prowadzonych w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID, została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, co uniemożliwia uwzględnienie tego zarzutu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz interpretacji klauzul abuzywnych w umowach kredytowych. Wskazanie na znaczenie daty uchwały Sądu Najwyższego dla oceny zarzutu nieważności postępowania.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w kontekście ustawy COVID-owej jest ograniczona do okresu przed datą uchwały III PZP 6/22.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zawarte w Regulaminie do Umowy klauzule przeliczeniowe należy oceniać jako dotyczące głównych świadczeń stron, także w sytuacji, gdy umowa o kredyt od początku swojego obowiązywania dopuszczała wypłatę i spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej bez zastosowania określonego w Regulaminie mechanizmu przewalutowania, który miał charakter subsydiarny i z którego kredytobiorca w ogóle nie musiał korzystać podczas spłaty rat kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione kwestie nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na liczne orzecznictwo, które wyjaśniło, że klauzule waloryzacyjne i kursowe określają główne świadczenia stron i podlegają kontroli abuzywności, a ich abuzywność może prowadzić do upadku umowy. Podkreślono, że kwestie te były już wielokrotnie analizowane.
Czy w przypadku uznania przez Sąd, że Regulamin do Umowy (określającej kwotę kredytu w walucie obcej i zobowiązującej kredytobiorcę do spłat w walucie obcej) zawiera niedozwolone klauzule przeliczeniowe powoduje upadek całej umowy kredytu, czy też jest możliwe jej dalsze wykonywanie jako umowy o kredyt walutowy sensu stricto?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione kwestie nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na liczne orzecznictwo, które wyjaśniło, że klauzule waloryzacyjne i kursowe określają główne świadczenia stron i podlegają kontroli abuzywności, a ich abuzywność może prowadzić do upadku umowy. Podkreślono, że kwestie te były już wielokrotnie analizowane.
Czy konsument będący stroną umowy kredytu walutowego, którego fakultatywną walutą wykonania zobowiązania, obok możliwości jego wykonywania bezpośrednio w walucie kredytu (wypłaty i spłaty), jest złoty polski, obarczony jest nieograniczonym ryzykiem deprecjacji waluty polskiej w stosunku do waluty obcej, która w konsekwencji może skutkować wzrostem wysokości raty i salda zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu w przeliczeniu na PLN, w sytuacji gdy na podstawie postanowień umownych obowiązujących od samego momentu jej zawarcia, przysługuje mu prawo do przewalutowania kredytu na walutę krajową, w której uzyskuje wynagrodzenie, a podjęcie decyzji, co do skorzystania z przedmiotowego prawa nie jest uzależnione od wyrażenia przez bank jakiejkolwiek zgody, czy uiszczenia na rzecz kredytodawcy dodatkowego wynagrodzenia, co pozwoliłoby na całkowite wyeliminowanie ryzyka walutowego związanego z zawartą umową kredytu walutowego, a tym samym czy zasadnym jest przyjęcie, że w sytuacji zawarcia przez konsumenta umowy kredytu walutowego, na mocy której konsument w dowolnie wybranym przez siebie momencie może dokonać przewalutowania kredytu do waluty krajowej, dochodzi do ukształtowania postanowień umowy w taki sposób, który skutkowałby naruszeniem interesu konsumenta i to w stopniu rażącym?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione kwestie nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na liczne orzecznictwo, które wyjaśniło, że klauzule waloryzacyjne i kursowe określają główne świadczenia stron i podlegają kontroli abuzywności, a ich abuzywność może prowadzić do upadku umowy. Podkreślono, że kwestie te były już wielokrotnie analizowane.
Czy w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji, będąca konsekwencją rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym w składzie sprzecznym z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.), tj. w składzie jednoosobowym, ukształtowanym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 Ustawy o COVID, podczas gdy przepis art. 367 § 3 k.p.c. wymaga rozpoznania apelacji w składzie trzech sędziów, co wobec braku wystąpienia potrzeby ochrony zdrowia publicznego w rozumieniu art. 2 i art 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczyło prawo strony do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji)?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nieważności postępowania nie mógł być uwzględniony, ponieważ uchwała Sądu Najwyższego rozstrzygająca tę kwestię została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, która rozstrzygnęła, że rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, ponieważ uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a zaskarżone orzeczenie zostało wydane wcześniej, zarzut nieważności nie mógł być uwzględniony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.R. | osoba_fizyczna | powód |
| A.R.1 | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.
k.c. art. 385^1 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Określa, że postanowienia umowy, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie wiążą konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (klauzule niedozwolone).
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie przesłanek o charakterze publicznoprawnym.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga rozpoznania apelacji w składzie trzech sędziów.
Ustawa o COVID art. 15 zzs1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten dotyczył możliwości rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki nieważności postępowania, w tym rozpoznanie sprawy w składzie sprzecznym z przepisami prawa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ograniczeń praw i wolności.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
ustawa o NBP art. 24 § ust. 3
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398^13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Podniesione zagadnienia prawne stanowią istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. • Wystąpiła nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym... • Istotność zagadnienia prawnego (art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. • Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (...) rozstrzygnął, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (...) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.).
Skład orzekający
Karol Weitz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz interpretacji klauzul abuzywnych w umowach kredytowych. Wskazanie na znaczenie daty uchwały Sądu Najwyższego dla oceny zarzutu nieważności postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w kontekście ustawy COVID-owej jest ograniczona do okresu przed datą uchwały III PZP 6/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych dla konsumentów kwestii klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, a także proceduralnych aspektów postępowania kasacyjnego, w tym wpływu przepisów covidowych na skład sądu. Choć rozstrzygnięcie jest formalne (odmowa przyjęcia skargi), uzasadnienie zawiera przegląd bogatego orzecznictwa.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę banku ws. klauzul abuzywnych. Co to oznacza dla Twojego kredytu?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.