I CSK 2628/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienia prawne dotyczące umów frankowych i art. 189 k.p.c. zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Bank złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, podnosząc zagadnienia prawne związane z wykładnią umów kredytu hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie oraz art. 189 k.p.c. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność), stwierdził, że podniesione kwestie, w tym dotyczące abuzywności klauzul walutowych i skutków nieważności umowy, zostały już ugruntowane w orzecznictwie SN i TSUE, w tym w uchwale III CZP 25/22. Podobnie, kwestie dotyczące art. 189 k.p.c. i zarzutu zatrzymania były już przedmiotem rozstrzygnięć SN. W związku z brakiem spełnienia przesłanek, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank z siedzibą w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 1 marca 2024 r., V ACa 1196/23, w sprawie z powództwa M.L. i J.L. o ustalenie i zapłatę. Bank argumentował, że skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na występowanie istotnych zagadnień prawnych związanych z wykładnią umów kredytu hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie oraz potrzebę wykładni przepisów, w tym art. 189 k.p.c. Sąd Najwyższy przypomniał kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej, określone w art. 398^9 § 1 k.p.c., podkreślając wymóg nowości zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd wskazał, że kwestie dotyczące abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytów frankowych, w tym mechanizmu ustalania kursów walut i jego konsekwencji, zostały już wielokrotnie rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Szczególnie podkreślono uchwałę SN z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która ugruntowała linię orzeczniczą w zakresie skutków stwierdzenia niedozwolonych postanowień umownych, braku możliwości zastąpienia ich innymi przepisami, powstania roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia oraz początku biegu przedawnienia. Sąd Najwyższy zaznaczył, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie. Ponadto, Sąd uznał, że potrzeba wykładni art. 189 k.p.c. w kontekście żądania ustalenia nieistnienia stosunku kredytu nie uzasadnia przyjęcia skargi, gdyż orzecznictwo SN dopuszcza takie powództwa, a skarżący nie wykazał potrzeby ponownego badania kryteriów zastosowania tego przepisu. Podobnie, wątpliwości dotyczące zarzutu zatrzymania zostały rozstrzygnięte w uchwałach SN z dnia 19 czerwca 2024 r., III CZP 31/23 i z dnia 5 marca 2025 r., III CZP 37/24. Wobec braku spełnienia przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ zagadnienia te zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym w uchwale III CZP 25/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie dotyczące umów frankowych, w tym abuzywności klauzul walutowych i skutków nieważności umowy, doczekały się licznych wypowiedzi orzeczniczych, które ugruntowały jednolitą linię orzeczniczą. W szczególności uchwała III CZP 25/22 rozstrzygnęła kluczowe problemy, a odstąpienie od niej wymagałoby uchwały w tym samym składzie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
M.L. i J.L.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.L. | osoba_fizyczna | powód |
| J.L. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Sąd analizował jego zastosowanie w sprawach kredytów frankowych.
Pomocnicze
k.c. art. 353^1
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście dopuszczalności umów kredytu bankowego i ich wariantów.
pr.bank. art. 69
Prawo bankowe
Przywołany w kontekście dopuszczalności umów kredytu bankowego i ich wariantów.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście zarzutu zatrzymania.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście zarzutu zatrzymania.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne dotyczące umów frankowych zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE. Kwestie związane z art. 189 k.p.c. w kontekście umów kredytowych zostały już ugruntowane w orzecznictwie SN. Zagadnienia dotyczące zarzutu zatrzymania w sprawach kredytów frankowych zostały rozstrzygnięte w uchwałach SN.
Odrzucone argumenty
Argumentacja banku o istnieniu istotnych zagadnień prawnych i potrzebie wykładni przepisów, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.
Godne uwagi sformułowania
Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy nie może być już rozwiązany w orzecznictwie. Istotnym zagadnienie prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353^1 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną. Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej, a także w przedmiocie rozstrzygnięć dotyczących umów frankowych, art. 189 k.p.c. i zarzutu zatrzymania."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań kasacyjnych i stosowania przepisów procesowych w kontekście specyficznych zagadnień prawnych związanych z umowami kredytowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytów frankowych, mimo że proceduralne, odnosi się do bardzo aktualnych i budzących zainteresowanie zagadnień prawnych, potwierdzając ugruntowaną linię orzeczniczą.
“Sąd Najwyższy stawia tamę kolejnym skargom kasacyjnym w sprawach frankowych – co to oznacza dla banków i kredytobiorców?”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 2628/24 POSTANOWIENIE 16 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 16 grudnia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.L. i J.L. przeciwko Bankowi z siedzibą w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku z siedzibą w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 1 marca 2024 r., V ACa 1196/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Pozwany Bank z siedzibą w W. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 1 marca 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa M.L. i J.L. o ustalenie i zapłatę. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank przedstawił szereg zagadnień prawnych, związanych z wykładnią postanowień umowy kredytu hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie. Wskazał również na potrzebę dokonania wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe zagadnienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 k.p.c.) . Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24; z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23; z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24 ; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22). Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10). W przypadku przesłanki z art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23). Skarżący przedstawił szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie jednak doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353 1 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22; z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23; z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23). Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że: 1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. 2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. 3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. 4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy. 5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN). Przyjęcia skargi do rozpoznania nie uzasadnia także sygnalizowana przez skarżącego potrzeba wykładni art. 189 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie dopuszcza się bowiem wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu (zob.m.in. wyroki SN z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22 i z 28 lipca 2023 r., I CSK 611/22; zob. także uchwały SN z 23 września 2020 r., III CZP 57/10, OSNC 2011, Nr 2, poz. 14 i z 15 września 2020 r., III CZP 87/19, OSNC 2021 r., Nr 2, poz. 11 oraz wyrok SN z 6 listopada 2015 r., II CSK 56/15). Skuteczne powołanie się na interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. wymaga wykazania przez powoda, że wyrok wydany w tego rodzaju sprawie wywoła takie konsekwencje prawne w stosunkach między stronami, w wyniku których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie, nie będzie budziła wątpliwości, co spowoduje w konsekwencji, iż zostanie usunięta niepewność co do istnienia określonych praw i obowiązków stron oraz ryzyko ich naruszenia w przyszłości (zob. wyrok SN z 12 stycznia 2022 r., II CSKP 212/22 ). Skarżący nie wykazał potrzeby ponownego badania kryteriów zastosowania w sprawach kredytów frankowych art. 189 k.p.c. Również wątpliwości dotyczące zarzutu zatrzymania zostały rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 czerwca 2024 r., III CZP 31/23, OSNC 2025 nr 3, poz. 25, w której wyjaśniono, że prawo zatrzymania nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Stanowisko to zostało powtórzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24, w której przyjęto, że w przypadku dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c. W uchwałach tych wyjaśniono również, że teoretycznoprawna kwestia wzajemnej natury umowy kredytu nie ma znaczenia dla oceny, czy stronom przysługuje zarzut zatrzymania, tym samym jej rozstrzygnięcie nie wywołałoby bezpośredniego wpływu na wynik niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. Z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. SSN Adam Doliwa (P.H.) [SOP]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI