I CSK 3705/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku od wyroku Sądu Apelacyjnego, uznając, że wątpliwości prawne podnoszone przez skarżącego zostały rozwiane przez orzecznictwo TSUE.
Bank złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o ustalenie i zapłatę, kwestionując wykładnię przepisów dotyczących wymagalności roszczenia konsumenta o zwrot świadczenia nienależnego z umowy zawierającej klauzule niedozwolone. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując, że wyrok TSUE z 7 grudnia 2023 r. rozwiał wszelkie wątpliwości w tej kwestii, czyniąc podnoszone przez bank argumenty historycznymi.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez P. S.A. (bank) od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, który częściowo uwzględnił apelację banku w sprawie o ustalenie i zapłatę, zainicjowanej przez konsumentów A.J., M.J. i Z.J. Bank argumentował, że skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na poważne wątpliwości prawne i rozbieżności w orzecznictwie dotyczące wykładni art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 i art. 410 § 2 k.c. Chodziło o to, czy roszczenie konsumenta o zwrot świadczenia nienależnego z nieważnej umowy (z powodu klauzul niedozwolonych) staje się wymagalne dopiero po złożeniu przez konsumenta oświadczenia o akceptacji skutków nieważności. Sąd Najwyższy, powołując się na wyrok TSUE z 7 grudnia 2023 r. (C-140/22), stwierdził, że dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie wykładni krajowej uzależniającej wykonanie praw konsumenta od takiego oświadczenia. W związku z tym, wątpliwości podnoszone przez bank zostały rozwiane, a jego argumentacja stała się historyczna. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie takie staje się wymagalne bez konieczności składania przez konsumenta oświadczenia o akceptacji skutków nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wyroku TSUE z 7 grudnia 2023 r. (C-140/22), który jednoznacznie stwierdził, że dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie wykładni krajowej uzależniającej wykonanie praw konsumenta od złożenia przez niego oświadczenia o akceptacji skutków nieważności umowy. Tym samym wątpliwości w tym zakresie mają charakter historyczny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
A.J., M.J. i Z.J.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.J. | osoba_fizyczna | powód |
| M.J. | osoba_fizyczna | powód |
| Z.J. | osoba_fizyczna | powód |
| P. spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdy nie zachodzi potrzeba dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący klauzul niedozwolonych, w kontekście którego bank podnosił wątpliwości co do wymagalności roszczenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, w kontekście którego bank podnosił wątpliwości co do wymagalności roszczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-140/22 rozwiał wątpliwości prawne dotyczące wymagalności roszczeń konsumentów z umów z klauzulami niedozwolonymi.
Odrzucone argumenty
Podnoszone przez bank wątpliwości prawne dotyczące wykładni art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 410 § 2 k.c. w kontekście wymagalności roszczenia.
Godne uwagi sformułowania
Potrzeba, o której mowa w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska. W świetle powyższego stanowiska jest obecnie jasne, że roszczenie takie jak zgłoszone w sprawie przez powodów mogło stać się wymagalne bez składania przez konsumentów opisanych przez bank oświadczeń. Tym samym wątpliwości co do treści unormowań wskazanych w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania mają obecnie charakter historyczny.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że orzecznictwo TSUE ma bezpośredni wpływ na wykładnię przepisów krajowych i rozwiewa wątpliwości prawne, co może skutkować odmową przyjęcia skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wymagalnością roszczeń konsumentów z umów z klauzulami niedozwolonymi po wydaniu wyroku TSUE C-140/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo unijne (TSUE) bezpośrednio wpływa na polskie sądownictwo i może definitywnie rozstrzygać spory, nawet na etapie Sądu Najwyższego, co jest istotne dla praktyków prawa i konsumentów.
“TSUE rozstrzygnął spór banku z konsumentami. Sąd Najwyższy odmówił rozpoznania skargi kasacyjnej.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 3705/23 POSTANOWIENIE 31 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska na posiedzeniu niejawnym 31 stycznia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.J., M.J. i Z.J. przeciwko P. spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2023 r., I ACa 420/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od P. spółki akcyjnej w W. na rzecz A.J., M.J. i Z.J. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [J.T.] UZASADNIENIE Pozwany P. S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, uwzględniającego jedynie w części apelację skarżącego w sprawie o ustalenie i zapłatę toczącej się z powództwa A.J., M.J. oraz Z.J. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Bank podniósł, że wątpliwości budzi art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 410 § 2 k.c. Wyjaśnił przy tym, że wspomniane przepisy wywołują w orzecznictwie rozbieżności w zakresie tego, czy roszczenie konsumenta o zwrot świadczenia nienależnego, wynikającego z umowy, która okazała się nieważna z uwagi na zawarcie w niej postanowień niedozwolonych, staje się wymagalne dopiero po złożeniu przez konsumenta oświadczenia o akceptacji skutków nieważności wspomnianej umowy. Potrzeba, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz 24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Brak spójności orzecznictwa przestaje mieć znaczenie prawne wtedy, gdy po jego wystąpieniu wydana zostanie w danym przedmiocie uchwała Sądu Najwyższego działającego w poszerzonym składzie. To samo tyczy się sytuacji, w której stosowne przepisy prawa Unii Europejskiej zostaną wyłożone przez Trybunał Sprawiedliwości. Dostrzegane przez bank wątpliwości istotnie występowały w dawniejszym orzecznictwie. Rzecz jednak w tym, że w wyroku TSUE z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, SM i KM przeciwko mBank S.A., orzeczono, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania w całości nieważności umowy kredytu hipotecznego zawartej przez instytucję bankową z konsumentem ze względu na to, iż umowa ta zawiera nieuczciwy warunek, bez którego nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej - konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. W świetle powyższego stanowiska jest obecnie jasne, że roszczenie takie jak zgłoszone w sprawie przez powodów mogło stać się wymagalne bez składania przez konsumentów opisanych przez bank oświadczeń. Tym samym wątpliwości co do treści unormowań wskazanych w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania mają obecnie charakter historyczny. Kierunek wykładni przyjęty przez TSUE - korzystny dla strony powodowej, a nie dla pozwanego - wyklucza przy tym ewentualne uznanie, że skarga kasacyjna pozwanego jest oczywiście uzasadniona. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 398 9 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 398 9 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. Beata Janiszewska [J.T.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI