I CSK 2611/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie z powództwa D.S. o zapłatę. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne dotyczące abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych, możliwości przekształcenia takiej umowy w kredyt złotowy, sposobu ustalenia oprocentowania oraz statusu konsumenta w przypadku finansowania działalności gospodarczej. Bank podniósł również zarzuty nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji. Sąd Najwyższy, po analizie argumentów skarżącego, odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnił to tym, że przedstawione zagadnienia prawne nie spełniają wymogów istotnych zagadnień prawnych w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ stanowisko Sądu Najwyższego w kwestii abuzywności klauzul waloryzacyjnych, skutków ich eliminacji oraz oceny statusu konsumenta jest już ugruntowane w orzecznictwie. Sąd odniósł się do uchwały III CZP 25/22 oraz innych wyroków SN, podkreślając, że w przypadku niemożności ustalenia kursu waluty lub abuzywności klauzuli, umowa nie może być utrzymana w mocy, a luki nie można wypełniać przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Sąd wskazał również, że pisemne oświadczenie konsumenta o świadomości ryzyka walutowego nie zwalnia banku z obowiązku informacyjnego. Odnosząc się do statusu konsumenta, SN podkreślił, że decydujący jest niezwiązany z działalnością gospodarczą charakter czynności prawnej. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące wykładni przepisów prawa i nieważności postępowania, wskazując na ugruntowane stanowisko SN w tych kwestiach. W konsekwencji, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz D.S. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych, oceny statusu konsumenta oraz skutków eliminacji klauzul abuzywnych. Stanowi również potwierdzenie zasad przyjmowania skarg kasacyjnych.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Interpretacje prawne są zgodne z dominującym orzecznictwem.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku uznania postanowień waloryzacyjnych umowy kredytu indeksowanego za abuzywne lub nieważne, a także stwierdzenia braku możliwości utrzymania indeksowanego charakteru umowy, skutkiem jest upadek całej umowy, czy jej przekształcenie w kredyt złotowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na uchwałę III CZP 25/22, zgodnie z którą w przypadku niemożności ustalenia wiążącego kursu waluty obcej lub abuzywności klauzul przeliczeniowych, umowa kredytu indeksowanego nie może być utrzymana w mocy.
Jakie oprocentowanie należy przyjąć dla wyliczenia odsetek od hipotetycznego kredytu złotowego w przypadku przekształcenia umowy kredytu indeksowanego w kredyt złotowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, ale wskazał, że nie jest możliwe wypełnienie luk po usunięciu abuzywnej klauzuli przez odwołanie się do art. 358 § 2 k.c. czy art. 24 ust. 3 ustawy o NBP, zwłaszcza w odniesieniu do umów zawartych przed wejściem w życie tych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do braku możliwości wypełnienia luk prawnych po usunięciu abuzywnej klauzuli, wskazując na niedopuszczalność stosowania przepisów wprowadzonych po zawarciu umowy.
Czy wykorzystanie środków z kredytu na cele związane z działalnością gospodarczą (np. zakup nieruchomości na siedzibę firmy) eliminuje możliwość uznania kredytobiorcy za konsumenta w rozumieniu art. 22^1 k.c. i objęcia go ochroną konsumencką?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, o statusie konsumenta decyduje niezwiązany z działalnością gospodarczą charakter czynności prawnej, a nie sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że status konsumenta ocenia się w odniesieniu do konkretnej czynności prawnej, a osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może być konsumentem, jeśli czynność nie jest z nią bezpośrednio związana.
Czy klauzule ryzyka walutowego w umowie kredytu indeksowanego, jeśli konsument potwierdził pisemnie świadomość ryzyka, mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień niedozwolonych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pisemne oświadczenie o świadomości ryzyka walutowego, akcentujące kwestie formalne, nie zwalnia banku z obowiązku informacyjnego i nie czyni klauzuli jednoznaczną, jeśli nie zapewniono konsumentowi pełnej wiedzy o ekonomicznych skutkach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wypełnienie obowiązku informacyjnego wymaga zapewnienia konsumentowi pełnej wiedzy o ekonomicznych skutkach, a nie tylko formalnego potwierdzenia świadomości ryzyka.
Czy rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego, na podstawie przepisów wprowadzonych w związku z COVID-19 lub późniejszą nowelizacją k.p.c., stanowi nieważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego w postępowaniu apelacyjnym jest obecnie zasadą, mającą zastosowanie również do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do aktualnego brzmienia art. 367^1 k.p.c. po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 7 lipca 2023 r., zgodnie z którym zasadą jest rozpoznawanie spraw w składzie jednego sędziego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy kontroli postanowień umownych pod kątem abuzywności, w tym klauzul ryzyka walutowego. Sąd wskazał, że klauzula może być abuzywna, jeśli jest nietransparentna i nakłada nieograniczone ryzyko walutowe na kredytobiorcę.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta. Sąd podkreślił, że decydujący jest niezwiązany z działalnością gospodarczą charakter czynności prawnej.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych. Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącego zagadnienia nie spełniają tych wymogów.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku potrzeby wykładni przepisów prawa. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał takiej potrzeby w sposób właściwy.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu nieważności postępowania. Sąd uznał, że zarzuty nieważności nie są zasadne.
Dz.U. z 2023 r. poz. 1860 art. 367¹
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw
Zasada rozpoznania spraw w postępowaniu apelacyjnym w składzie jednego sędziego. Sąd wskazał, że ma ona zastosowanie również w niniejszej sprawie.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów. Sąd odniósł się do niego w kontekście możliwości przekształcenia umowy po eliminacji klauzul abuzywnych.
k.c. art. 58 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej. Sąd odniósł się do niego w kontekście skutków uznania klauzul za nieważne.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd w niewłaściwym składzie. Sąd uznał, że skład sądu apelacyjnego był prawidłowy.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw. Sąd uznał, że zarzut ten nie był zasadny w kontekście skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1¹ i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedstawione przez bank zagadnienia prawne nie spełniają wymogów istotnych zagadnień prawnych uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej. • Stanowisko Sądu Najwyższego w kwestii abuzywności klauzul waloryzacyjnych, skutków ich eliminacji oraz oceny statusu konsumenta jest ugruntowane w orzecznictwie. • Zarzuty nieważności postępowania nie są zasadne. • Rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego jest zgodne z obowiązującymi przepisami.
Odrzucone argumenty
Konieczność przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu wystąpienia istotnych zagadnień prawnych. • Konieczność przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu potrzeby wykładni przepisów prawa. • Konieczność przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji (niewłaściwy skład, pozbawienie możności obrony praw).
Godne uwagi sformułowania
Sformułowane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne nie czynią zadość wymogom stawianym istotnym zagadnieniom prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. • W uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • Wypełnieniu obowiązku informacyjnego nie czyni zadość uzyskanie od klienta banku pisemnego oświadczenia, potwierdzającego jego świadomość ryzyka walutowego, akcentującego jedynie kwestie formalne, bez należytej troski o rzeczywiste zapewnienie konsumentowi pełnej wiedzy o ekonomicznych skutkach spadku wartości waluty i wynikających z tego konsekwencji ekonomicznych. • O statusie konsumenta na tle art. 22^1 k.c. rozstrzyga kilka elementów, z których kluczowy jest niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową charakter czynności prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych, oceny statusu konsumenta oraz skutków eliminacji klauzul abuzywnych. Stanowi również potwierdzenie zasad przyjmowania skarg kasacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Interpretacje prawne są zgodne z dominującym orzecznictwem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów indeksowanych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Odmowa przyjęcia skargi przez SN pokazuje utrwalenie linii orzeczniczej.
“Sąd Najwyższy nie daje szans bankom w sporach o kredyty indeksowane – skarga kasacyjna odrzucona!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.