I CSK 246/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie stosunku dzierżawy nieruchomości na czas nieokreślony od 1 listopada 2003 r. oraz o ustalenie zgody na wynajem powierzchni osobom trzecim. Strony zawarły w 2000 r. umowę dzierżawy do 31 października 2003 r., która przewidywała wymóg pisemnej zgody wydzierżawiającego na jej przedłużenie. Po wygaśnięciu umowy powód nadal korzystał z nieruchomości i uiszczał opłaty, które traktował jako czynsz. Pozwana Gmina wezwała go do zapłaty wynagrodzenia za zajmowanie nieruchomości bez tytułu prawnego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że brak pisemnej zgody uniemożliwia przedłużenie umowy, a zachowanie stron po wygaśnięciu umowy nie ma znaczenia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, opierając się na interpretacji art. 74 § 3 i art. 76 k.c. w brzmieniu po nowelizacji z 2003 r. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że sądy niższych instancji przedwcześnie zrezygnowały z badania zachowania stron po 31 października 2003 r. Podkreślono, że umowa została zawarta przed zmianą art. 74 k.c., a wymagania formy pisemnej należy oceniać w świetle przepisów obowiązujących w momencie zawarcia umowy lub w okresie jej trwania. Sąd Najwyższy zakwestionował również interpretację § 3 umowy przez Sąd Apelacyjny, wskazując, że brak jest w nim sankcji umownej w postaci bezskuteczności czynności prawnej, a jedynie zastrzeżenie formy pisemnej. Wskazano, że okoliczności takie jak władanie nieruchomością przez powoda, brak żądania zwrotu, uiszczanie opłat i poniesione nakłady mogą świadczyć o dorozumianym przedłużeniu stosunku dzierżawy, co wymaga ponownego zbadania przez Sąd Apelacyjny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o formie czynności prawnych, dorozumianym przedłużeniu umów dzierżawy, stosowaniu prawa międzyczasowego w sprawach cywilnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji umowy zawartej przed nowelizacją art. 74 k.c. i jej przedłużenia w okresie przejściowym, a także relacji między przedsiębiorcami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dorozumiane przedłużenie umowy dzierżawy jest dopuszczalne, gdy umowa wymaga pisemnej zgody na przedłużenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dorozumiane przedłużenie umowy dzierżawy może być dopuszczalne, jeśli zachowanie stron po wygaśnięciu umowy na to wskazuje, nawet jeśli umowa wymagała pisemnej zgody na przedłużenie, a taka zgoda nie została wyrażona wprost.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji przedwcześnie zrezygnowały z badania zachowania stron po wygaśnięciu umowy. Interpretacja przepisów prawa międzyczasowego oraz art. 74 i 76 k.c. wymaga analizy, czy brak pisemnej formy zgody na przedłużenie umowy prowadzi do bezskuteczności, czy też zachowanie stron może świadczyć o dorozumianym przedłużeniu stosunku prawnego.
Jak należy interpretować postanowienia umowy dotyczące formy pisemnej i jej skutków w kontekście przepisów prawa międzyczasowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wymagania formy pisemnej i ich skutki należy oceniać w świetle przepisów obowiązujących w momencie zawarcia umowy lub w okresie jej trwania, a także analizować, czy brak pisemnej formy ad probationem między przedsiębiorcami wyłącza możliwość wykazania woli kontynuowania stosunku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że umowa została zawarta przed zmianą art. 74 k.c., a jej przedłużenie nastąpiło w okresie obowiązywania nowych przepisów. Należy stosować reguły prawa międzyczasowego. Ponadto, eliminacja formy ad probationem między przedsiębiorcami nie musi oznaczać bezskuteczności czynności prawnej, a jedynie wyłączenie ograniczeń dowodowych.
Czy § 3 umowy dzierżawy, zastrzegający pisemną zgodę na przedłużenie, zawierał sankcję umowną w postaci bezskuteczności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, § 3 umowy jedynie zastrzegał wymóg formy pisemnej zgody na przedłużenie, ale nie zawierał wyraźnej sankcji umownej w postaci bezskuteczności niezachowania tej formy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że z treści § 3 umowy wynikał jedynie wymóg formy pisemnej, a brak było postanowienia o bezskuteczności czynności prawnej w przypadku niezachowania tej formy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. D. | osoba_fizyczna | powód |
| Miasto W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 74 § 3
Kodeks cywilny
Zmiana art. 74 k.c. w 2003 r. wyeliminowała formę pisemną ad probationem w stosunkach między przedsiębiorcami, co może wpływać na interpretację skutków niezachowania formy pisemnej.
k.c. art. 76
Kodeks cywilny
Interpretacja art. 76 zd. 2 k.c. w kontekście formy pisemnej zastrzeżonej przez przedsiębiorców.
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny art. XXVI
Reguła prawa międzyczasowego dotycząca formy czynności prawnych.
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny art. XLIX § 2
Stosowanie przepisów k.c. w brzmieniu po nowelizacji do zdarzeń powstałych w okresie przejściowym.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli stron.
k.c. art. 674
Kodeks cywilny
Przedłużenie umowy dzierżawy.
k.c. art. 694
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o najmie do dzierżawy.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 74 § 3 k.c. i art. 76 k.c. przez Sąd Apelacyjny. • Naruszenie art. 65 § 2 k.c. i art. 674 k.c. w zw. z art. 694 k.c. • Przedwczesne zignorowanie przez sądy niższych instancji możliwości dorozumianego przedłużenia umowy dzierżawy. • Niewłaściwa interpretacja § 3 umowy dzierżawy przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
przedsiębiorcy nie mogą zastrzec w stosunkach między nimi formy dla celów dowodowych • nie dochodzi do zastosowania art. 76 zdanie 2 k.c. • wiązały z niezachowaniem tej formy bezskuteczności czynności prawnej • przedwcześnie zrezygnowały z potrzeby badania zachowania się obu stron stosunku dzierżawy po dniu 31 października 2003 r. • mogło dojść implicite do zmiany stanowiska wydzierżawiającego w postaci odstąpienia od zachowania wymagania jego pisemnej formy zgody na nawiązanie kolejnego stosunku dzierżawy z tym samym dzierżawcą.
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o formie czynności prawnych, dorozumianym przedłużeniu umów dzierżawy, stosowaniu prawa międzyczasowego w sprawach cywilnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umowy zawartej przed nowelizacją art. 74 k.c. i jej przedłużenia w okresie przejściowym, a także relacji między przedsiębiorcami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne analizowanie treści umów i zachowania stron, nawet po ich formalnym wygaśnięciu, a także jak złożone mogą być kwestie związane z formą czynności prawnych i prawem międzyczasowym.
“Czy milczenie po wygaśnięciu umowy dzierżawy oznacza jej przedłużenie? Sąd Najwyższy analizuje.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.