I CSK 2401/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając brak przesłanek wskazanych w art. 398^9 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy rozpatrywał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o ustanowienie służebności. Skarżący powołał się na nieważność postępowania, oczywistą zasadność skargi oraz potrzebę wykładni przepisów. Sąd Najwyższy uznał, że zarzucana nieważność nie wystąpiła, gdyż brak wezwania do udziału osoby, która nie uzyskała statusu uczestnika, nie powoduje nieważności postępowania. Nie stwierdzono również oczywistej zasadności skargi ani potrzeby wykładni przepisów, gdyż argumentacja skarżącego nie wykazała występowania istotnych zagadnień prawnych ani rozbieżności w orzecznictwie.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie dotyczącej ustanowienia służebności gruntowej. Skarżący B.B. powołał się na wszystkie przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c., w tym nieważność postępowania z uwagi na pominięcie wezwania właściciela działki, oczywistą zasadność skargi oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych. Sąd Najwyższy, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, stwierdził, że niewzięcie udziału przez zainteresowanego, który nie uzyskał statusu uczestnika postępowania, nie powoduje nieważności postępowania. Podkreślono, że osoba taka może bronić swoich praw na innej drodze. Odnosząc się do oczywistej zasadności skargi, Sąd Najwyższy wskazał, że wymaga ona kwalifikowanych uchybień, dostrzegalnych na pierwszy rzut oka, czego skarżący nie wykazał. Argumentacja Sądu Okręgowego dotycząca ustanowienia służebności na rowie melioracyjnym, jako ograniczenia współkształtującego prawo własności, została uznana za niepodważoną przez skarżącego. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się również wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów, gdyż argumentacja skarżącego opierała się na błędnym założeniu co do obciążenia praw osób trzecich. Stwierdzono również sprzeczność argumentacyjną wniosku, który te same kwestie prawne próbował ująć w ramy różnych przesłanek kasacyjnych. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, brak wezwania do udziału w sprawie osoby, która nie uzyskała statusu uczestnika postępowania, nie powoduje nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, art. 379 pkt 5 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. odnosi się do podmiotu, który uzyskał status uczestnika postępowania, nie zaś podmiotu, który tego statusu nie posiadał. Osoba taka może bronić swoich praw na innej drodze.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
B.B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K.Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B.B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazuje na konieczność powołania i uzasadnienia okoliczności o charakterze publicznoprawnym w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania w przypadku pominięcia wezwania do wzięcia udziału w sprawie.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odności się do stosowania przepisów o procesie do innych postępowań.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Definiuje granice prawa własności.
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy treści służebności gruntowej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu pominięcia wezwania właściciela działki. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej. Potrzeba wykładni przepisów prawnych dotyczących ustanowienia służebności na rowie melioracyjnym.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna, będąca nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie toczącej się w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie zosnoszenie przez właściciela rowu (nieruchomości, której rów jest częścią składową) odprowadzania i przepływu wód z sąsiednich nieruchomości stanowi jedno z ograniczeń współkształtujących prawo własności w rozumieniu art. 140 k.c.
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności w kontekście nieważności postępowania i oczywistej zasadności skargi. Również w zakresie ustanowienia służebności gruntowej na urządzeniach melioracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o przyjęcie skargi kasacyjnej. Interpretacja dotycząca służebności jest oparta na utrwalonych zasadach prawa rzeczowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa. Dotyka również kwestii związanych z prawem rzeczowym i postępowaniem nieprocesowym.
“Kiedy Sąd Najwyższy przyjmie Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe kryteria i pułapki.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 2401/25 POSTANOWIENIE 10 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 10 kwietnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.G. i K.Z. z udziałem B.B. o ustanowienie służebności, na skutek skargi kasacyjnej B.B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z 30 stycznia 2025 r., II Ca 451/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398 4 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uczestnik B.B. powołał się na wszystkie przyczyny kasacyjne określone w art. 398 9 § 1 k.p.c. Nieważność postępowania uczestnik wiązał z art. 379 pkt 5 k.p.c. i pominięciem wezwania do wzięcia udziału w sprawie właściciela działki, po której przebiega odcinek kanalizacji opadowej, do której odnosiło się żądanie wniosku. W tym względzie należało jednak zauważyć, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie toczącej się w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania, ponieważ art. 379 pkt 5 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. odnosi się do podmiotu, który uzyskał status uczestnika postępowania, nie zaś podmiotu, w tym także zainteresowanego, który tego statusu nie posiadał; osoba taka może natomiast bronić swoich praw na podstawie art. 524 § 2 k.p.c. (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, zasada prawna, z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/10, OSNC 2010, nr 7-8, poz. 98). Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Uzasadnienie wniosku nie przekonywało, by taka sytuacja miała miejsce w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem. Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd Okręgowy nie przyjął, że rowy melioracyjne nie stanowią własności właścicieli nieruchomości gruntowych, przez które przebiegają. Wskazał natomiast, czego nie można podważać, że rowy te, jako urządzenia melioracji wodnej, służą nie tylko właścicielowi gruntu, przez który przebiegają, lecz także właścicielom innych nieruchomości, na które mogą wywierać korzystny wpływ. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika również, dlaczego Sąd Okręgowy, inaczej niż Sąd Rejonowy, uznał za wystarczające ustanowienie służebności gruntowej na odcinku do studzienki kanalizacyjnej na rowie melioracyjnym biegnącym po działce uczestnika ([…]), jak i działce […]1. Uznał bowiem – czego nie dostrzeżono ani nie podważono we wniosku – że znoszenie przez właściciela rowu (nieruchomości, której rów jest częścią składową) odprowadzania i przepływu wód z sąsiednich nieruchomości stanowi jedno z ograniczeń współkształtujących prawo własności w rozumieniu art. 140 k.c. Argumentacja ta podważała tę zasadniczą część wywodów wniosku, w której wytykano, że zaskarżone postanowienie ustanawia prawa podmiotowe skuteczne wobec nieruchomości będącej własnością osób trzecich, niebiorących udziału w postępowaniu. Z wniosku nie wynikało również, aby w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem wystąpiły przyczyny kasacyjne określone w art. 398 9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Skarżący nie sformułował żadnego konkretnego zagadnienia prawnego, a założeniem wywodów dotyczących tej przyczyny kasacyjnej było przekonanie, iż korzystanie z rowu melioracyjnego na cudzej działce wymaga ustanowienia służebności, a skoro tak, to służebność winna obciążać wszystkie działki, na których ulokowane jest urządzenie, ponieważ odwodnienie ma kompleksowy charakter. Założenie to odrywało się jednak od stanowiska wyrażonego przez Sąd Okręgowy, o czym była mowa wcześniej. W zakresie rozważań mających służyć wykazaniu potrzeby wykładni art. 285 § 1 k.c., należało natomiast ograniczyć się do spostrzeżenia, że nawiązywały one do stanowiska, jakoby uprawnienie ustanowione przez Sąd Okręgowy miało obciążać prawo własności osób trzecich. Motywy zaskarżonego postanowienia – z przyczyn wskazanych już wcześniej – nie stwarzały jednak podstaw do przyjęcia takiego zapatrywania. Ubocznie tylko należało wskazać, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ujawniał wyraźną argumentacyjną sprzeczność, przyoblekając w istocie te same kwestie prawne w ramy przyczyn kasacyjnych określonych w art. 398 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Jasne jest tymczasem, że albo w sprawie występuje zagadnienie prawne, a więc kwestia trudna, dotychczas nierozstrzygnięta i wymagająca pogłębionej analizy, ewentualnie – potrzeba wykładni relewantnych przepisów na szczeblu Sądu Najwyższego z racji ich ponadprzeciętnego stopnia trudności albo też skarga jest zasadna w sposób oczywisty, co zakłada niewystępowanie w sprawie żadnych zagadnień prawnych, poważnych wątpliwości interpretacyjnych lub rozbieżności w orzecznictwie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15). W konkluzji należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie postępowania wyłącznie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w zasadność podstaw kasacyjnych. Z tych względów, na podstawie art. 398 9 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Paweł Grzegorczyk (K.G.) [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI