I CSK 234/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną pozwanej E. K.-F. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który częściowo uwzględnił apelacje od wyroku Sądu Okręgowego w sprawie o ochronę dóbr osobistych powoda J. G. Powód domagał się publikacji oświadczenia przepraszającego i zapłaty kwoty na cel społeczny z powodu publikacji w Biuletynie Informacyjnym naruszających jego dobre imię. Sąd Okręgowy nakazał publikację i zasądził 5000 zł. Sąd Apelacyjny oddalił powództwo o zapłatę, ale utrzymał nakaz publikacji, uznając, że wszyscy pozwani, jako członkowie stowarzyszenia zwykłego wydającego biuletyn, ponoszą odpowiedzialność jako wydawcy za naruszenie dóbr osobistych powoda. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanej, uznając, że stowarzyszenia zwykłe nie mają osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, a ich członkowie ponoszą odpowiedzialność cywilnoprawną za skutki działalności stowarzyszenia, w tym za publikacje naruszające dobra osobiste. Potwierdzono również odpowiedzialność pozwanej jako współautorki jednego z artykułów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności członków stowarzyszeń zwykłych za publikacje prasowe naruszające dobra osobiste, a także zasady odpowiedzialności za zniesławienie osób publicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji stowarzyszeń zwykłych i odpowiedzialności ich członków. Interpretacja przepisów Prawa prasowego i Prawa o stowarzyszeniach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy członkowie stowarzyszenia zwykłego, które nie posiada osobowości prawnej, ponoszą odpowiedzialność cywilną jako wydawcy za publikacje naruszające dobra osobiste?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członkowie stowarzyszenia zwykłego ponoszą odpowiedzialność cywilną jako wydawcy za publikacje naruszające dobra osobiste, zgodnie z przepisami Prawa prasowego i Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że stowarzyszenia zwykłe nie mają osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej. W związku z tym, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych są ich członkowie. Wydawca odpowiada za własne postępowanie, a wpływ wydawcy na treść publikacji przejawia się w decyzjach określających charakter czasopisma. Członkowie stowarzyszenia, którzy omawiali publikacje, mieli wpływ na ich treść i ponoszą odpowiedzialność jako wydawcy.
Czy publikacje prasowe zawierające nieprawdziwe twierdzenia o popełnieniu przestępstwa przez osobę publiczną naruszają jej dobra osobiste?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, publikacje zawierające nieprawdziwe twierdzenia o popełnieniu przestępstwa przez osobę publiczną, nawet jeśli krytyka jest dopuszczalna, naruszają jej dobra osobiste, jeśli nie mają dostatecznego oparcia w zebranym materiale.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że informacja o tym, że sąd uznał powoda za popełniającego przestępstwo, była nieprawdziwa, a postępowanie karne zostało umorzone. Nawet krytyka osób publicznych nie może być nierzetelna i musi mieć oparcie w zebranym materiale. Wzmacnianie krytyki niemającymi dostatecznego oparcia sugestiami o popełnieniu przestępstwa nie leży w interesie publicznym.
Czy sąd drugiej instancji orzekający na podstawie materiału zebranego w postępowaniu pierwszej instancji narusza art. 382 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie narusza art. 382 k.p.c., jeśli opiera swoje ustalenia wyłącznie na materiale zebranym w postępowaniu pierwszej instancji, gdyż nie prowadził własnego postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na utrwaloną linię orzecznictwa, stwierdził, że zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. jest skuteczny jedynie w przypadkach pominięcia przez sąd drugiej instancji jednej z części materiału (własnego lub pierwszej instancji). Jeśli sąd drugiej instancji nie prowadził postępowania dowodowego i oparł się wyłącznie na materiale z pierwszej instancji, nie ma mowy o pominięciu części materiału.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | powód |
| E. K.-F. | osoba_fizyczna | pozwana |
| [...] | inne | pozwani |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych, w tym domniemanie bezprawności działania.
pr.pras. art. 38
Ustawa - Prawo prasowe
Określa krąg osób odpowiedzialnych za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego (autor, redaktor, wydawca).
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Określa materiał, na podstawie którego orzeka sąd drugiej instancji.
pr. stow. art. 40 § ust. 1
Ustawa - Prawo o stowarzyszeniach
Stwierdza, że stowarzyszenia zwykłe nie mają osobowości prawnej.
Pomocnicze
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia kwoty na cel społeczny w przypadku naruszenia dóbr osobistych.
pr.pras. art. 12
Ustawa - Prawo prasowe
Dotyczy obowiązku zachowania szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nakazuje uwzględnienie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wyroku sądu drugiej instancji przy rozpatrywaniu zarzutów dotyczących prawa materialnego w skardze kasacyjnej.
k.c. art. 331
Kodeks cywilny
Dotyczy stosowania przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.
k.k. art. 248 § pkt 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa przeciwko wyborom.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność członków stowarzyszenia zwykłego jako wydawców za publikacje naruszające dobra osobiste. • Naruszenie dóbr osobistych przez publikacje zawierające nieprawdziwe twierdzenia o popełnieniu przestępstwa. • Brak naruszenia art. 382 k.p.c. przez sąd drugiej instancji orzekający na podstawie materiału z pierwszej instancji. • Odpowiedzialność pozwanej jako współautorki artykułu.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. • Zarzut naruszenia art. 40 pr. stow. przez przypisanie skarżącej odpowiedzialności za działania innych członków stowarzyszenia. • Zarzut naruszenia art. 12 pr. pras. • Zarzut naruszenia art. 24 § 1 k.c. poprzez podważenie domniemania bezprawności działania.
Godne uwagi sformułowania
Stowarzyszenia są co do zasady osobami prawnymi (art. 17 pr. stow.), jeżeli więc ustawodawca czyni od tej zasady wyjątek w odniesieniu do stowarzyszeń zwykłych, to - wolno zakładać - że nie po to, aby ostatecznie poddać je regulacji zawartej w przepisach o osobach prawnych, i to w niejasno określonym zakresie. • Wydawca odpowiada za własne postępowanie, niezależnie od odpowiedzialności innych osób, które spowodowały opublikowanie materiału prasowego naruszającego cudze dobra osobiste. • Osoby ubiegające się o stanowiska publiczne wolno ogłaszać w prasie nawet informacje i opinie oburzające i obrażające, ale powinny one mieć uzasadnienie w zebranym rzetelnie materiale, a w sprawie tak nie było.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności członków stowarzyszeń zwykłych za publikacje prasowe naruszające dobra osobiste, a także zasady odpowiedzialności za zniesławienie osób publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stowarzyszeń zwykłych i odpowiedzialności ich członków. Interpretacja przepisów Prawa prasowego i Prawa o stowarzyszeniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności za publikacje prasowe, co jest tematem zawsze aktualnym. Wyjaśnia odpowiedzialność członków stowarzyszeń zwykłych, co może być nieoczywiste dla wielu osób. Dodatkowo, porusza kwestię granic krytyki osób publicznych.
“Czy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą odpowiadać za zniesławienie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 5000 PLN
na oznaczony cel społeczny: 5000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.