I CSK 233/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie zażalenia na postanowienie o kosztach, a w pozostałej części odmówił jej przyjęcia do rozpoznania, uznając brak oczywistej zasadności.
Powódka B.L. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z powodu oczywistej zasadności, wynikającej z naruszenia art. 898 § 1 k.c. Sąd Najwyższy odrzucił skargę w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach, uznając ją za niedopuszczalną. W pozostałej części odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że przedstawione argumenty nie przekonują o oczywistej zasadności, a ocena Sądu Apelacyjnego mieści się w granicach swobody i nie prowadzi do wniosku o oczywistej sprzeczności z prawem. Sąd podkreślił restrykcyjną wykładnię instytucji odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną B.L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2023 r. Powódka wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, uzasadniając to oczywistą zasadnością, wynikającą z rzekomego naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 898 § 1 k.c. (dotyczącego odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności). Sąd Najwyższy, po analizie wniosku i odpowiedzi pozwanego C.L., postanowił odrzucić skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu 2 zaskarżonego wyroku (umorzenie postępowania w przedmiocie zażalenia na postanowienie o kosztach), uznając ją za niedopuszczalną na podstawie art. 398^6 § 3 k.p.c. W pozostałej części Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie tej decyzji opierało się na stwierdzeniu, że przedstawione przez skarżącą argumenty nie wykazały oczywistej zasadności skargi. Sąd podkreślił, że dla przyjęcia skargi do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanego naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, dostrzegalnego w sposób oczywisty. Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo dotyczące wykładni pojęcia „rażącej niewdzięczności”, wskazując, że musi ona cechować się znacznym nasileniem złej woli i być intencjonalna. Stwierdzono, że ocena Sądu Apelacyjnego mieści się w granicach swobody i nie ma podstaw do uznania zaskarżonego wyroku za oczywiście sprzeczny z prawem. Sąd Najwyższy nie znalazł również okoliczności, które musiałby brać pod uwagę z urzędu, w szczególności nieważności postępowania. Koszty postępowania kasacyjnego zostały zniesione na podstawie art. 102 k.p.c., z uwagi na charakter sprawy oraz sytuację majątkową i osobistą skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione argumenty nie przekonują o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, a ocena sądu drugiej instancji mieści się w granicach przyznanej swobody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanego naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, dostrzegalnego w sposób oczywisty. Argumenty skarżącej nie wykazały takiego naruszenia, a ocena sądu apelacyjnego dotycząca rażącej niewdzięczności była zgodna z utrwalonym orzecznictwem i nie nosiła znamion oczywistej sprzeczności z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Postanowienie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.L. | osoba_fizyczna | powódka |
| C.L. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398^1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, od jakich orzeczeń przysługuje skarga kasacyjna.
k.p.c. art. 398^6 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutki wniesienia skargi kasacyjnej niedopuszczalnej.
k.c. art. 898 § § 1
Kodeks cywilny
Definiuje przesłankę odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki do uwzględnienia skargi kasacyjnej z urzędu (np. nieważność postępowania).
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłankę oczywistej zasadności skargi jako podstawę do jej przyjęcia.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 398^13 § § 2 in fine
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, że ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji są wiążące w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 898 § 1 k.c. w sposób uzasadniający oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
oczywista zasadność skargi kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa jaskrawo nieprawidłowe odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności jest instytucją wyjątkową przesłanka odwołania powinna być poddana wykładni restryktywnej nie mogą być uznane za rażącą niewdzięczność przykrości i krzywdy czynione impulsywnie o kwalifikacji zachowania obdarowanego za rażącą niewdzięczność nie decyduje przy tym subiektywne poczucie darczyńcy
Skład orzekający
Adam Doliwa
ssn
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącej niewdzięczności\" jako przesłanki odwołania darowizny oraz kryteria dopuszczalności i przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z odwołaniem darowizny oraz procedury kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN precyzuje ważne i często stosowane w praktyce pojęcie 'rażącej niewdzięczności' w kontekście odwołania darowizny, a także przypomina o rygorach formalnych skargi kasacyjnej.
“Kiedy darowiznę można odwołać? Sąd Najwyższy wyjaśnia, czym jest 'rażąca niewdzięczność'.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 233/24 POSTANOWIENIE 13 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 13 marca 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa B.L. przeciwko C.L. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, na skutek skargi kasacyjnej B.L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 13 czerwca 2023 r., I ACa 233/22, 1. odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu 2 zaskarżonego wyroku; 2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałej części; 3. nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego. (K.W.) UZASADNIENIE Powódka B.L. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 13 czerwca 2023 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania uzasadniła oczywistą zasadnością skargi (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.), wynikającą z naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 898 § 1 k.c. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany C.L. wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 1 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna powódki wniesiona od zawartego w wyroku Sądu drugiej instancji rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w przedmiocie zażalenia powódki na postanowienie o kosztach procesu, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego, w tej części, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu (art. 398 6 § 3 k.p.c.). Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa. Zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, gdy dostrzegalny prima vista i bez przeprowadzania wnikliwej analizy uzasadniony jest wniosek, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe (zob. postanowienie SN z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15). Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom (zob. postanowienia SN: z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00; z 10 kwietnia 2018 r., I CSK 730/17). Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanego naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, dostrzegalnego w sposób oczywisty dla każdego prawnika (zob. postanowienie SN z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22). Przedstawione przez skarżącą argumenty nie przekonują o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Skarżąca uzasadniając tę przyczynę kasacyjną powinna sformułować odpowiedni wywód prawny i wyjaśnić, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi, a także przedstawić odpowiednie, popierające taki argumenty. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu jej oczywistej zasadności, a nie na odwołaniu się lub powtórzeniu podstaw kasacyjnych, choćby nawet w zmodyfikowanej formie, ani być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności (zob. postanowienia SN z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22, i z 18 maja 2018 r., IV CSK 618/17). Skarżąca uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odwołuje się do argumentów tożsamych z przedstawionymi w podstawach kasacyjnych, a ponadto nie przekonuje, że Sąd Apelacyjny naruszył przepisy prawa materialnego w sposób uzasadniający konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Ocena i stanowisko Sądu drugiej instancji mieści się w granicach przyznanej swobody i nie prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok jest oczywiście sprzeczny z prawem, a skarga kasacyjna oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.). Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego jest instytucją wyjątkową i w związku z tym przesłanka odwołania powinna być poddana wykładni restryktywnej. Obiektywne naruszenie prawa lub zasad moralnych, nawet w znaczącym stopniu, nie jest równoznaczne z niewdzięcznością, a dla dokonania takiej kwalifikacji niezbędne jest ustalenie szczególnie nagannego stosunku psychicznego obdarowanego do jego zachowania wobec darczyńcy. Samo zewnętrzne zachowanie, choćby ewidentnie naganne etycznie, nie może być zakwalifikowane jako rażąca niewdzięczność - bez ustalenia naganności pobudek czy intencji, jakimi kierował się obdarowany (zob. wyrok SN z 19 grudnia 2019 r., IV CSK 463/18). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że rażąca niewdzięczność zachodzi tylko wtedy, gdy niewłaściwe postępowanie obdarowanego było intencjonalne, świadome, umyślne, czy też podjęte ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze. Nie mogą być uznane za rażącą niewdzięczność przykrości i krzywdy czynione impulsywnie, lecz mieszczące się w granicach zwykłych konfliktów życia codziennego, podyktowane emocjami wypowiedzi czy gesty, które są przejawem konfliktu rodzinnego, spowodowanego przez obie jego strony. Pojęciem „rażącej niewdzięczności” objęte jest zatem co do zasady świadome zachowanie obdarowanego, skierowane w nieprzyjaznym zamiarze przeciwko darczyńcy, cechujące się znacznym nasileniem złej woli i zmierzające do wyrządzenia darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej, które w świetle powszechnie akceptowanych zasad moralnych jest oceniane wysoce ujemnie (zob. wyroki SN: z 9 października 2014 r., I CSK 556/13, i z 15 czerwca 2010 r., II CSK 68/10 oraz postanowienia SN: z 9 maja 2019 r., III CSK 315/18, i z 17 maja 2024 r., I CSK 6434/22).O kwalifikacji zachowania obdarowanego za rażącą niewdzięczność nie decyduje przy tym subiektywne poczucie darczyńcy (zob. wyrok SN z 4 lutego 2015 r., IV CSK 254/14). O istnieniu podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym wypadku konkretne okoliczności. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny poddał zachowanie pozwanego wnikliwej ocenie w kontekście ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, a ocena ta nie odbiega od postulowanych przez skarżącą we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania kryteriów oceny przesłanki „rażącej niewdzięczności”, o której mowa w art. 898 § 1 k.c. Z wiążących w postępowaniu kasacyjnym ustaleń faktycznych Sądu drugiej instancji (art. 398 13 § 2 in fine k.p.c.) nie wynika, aby działania i zaniechania pozwanego wobec powódki cechowały się znacznym nasileniem złej woli i zmierzały do wyrządzenia jej krzywdy lub szkody majątkowej oraz, że przekraczały granice zwykłych konfliktów życia rodzinnego, spowodowanych przez obie jego strony. Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując również okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu, w szczególności nieważności postępowania (art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c.). Mając na uwadze charakter sprawy oraz sytuację majątkową i osobistą skarżącej Sąd Najwyższy o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. (K.W.) [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI