I CSK 2321/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną z powodu braku legitymacji procesowej skarżących w postępowaniu wieczystoksięgowym.
Skarżący P. M., N. M. i A. M. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie, kwestionując wpis zmiany wierzyciela hipotecznego w księdze wieczystej. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie byli uczestnikami postępowania wieczystoksięgowego w rozumieniu art. 626¹ § 2 k.p.c. i w związku z tym nie posiadali legitymacji do jej wniesienia.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez P. M., N. M. i A. M. od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie, które utrzymało w mocy wpis zmiany wierzyciela hipotecznego w księdze wieczystej. Skarżący powoływali się na potrzebę wykładni przepisów prawnych i oczywistą zasadność skargi. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 626¹ § 2 k.p.c. oraz utrwalonego orzecznictwa, stwierdził, że uczestnikami postępowania wieczystoksięgowego są jedynie osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone, bądź na rzecz których wpis ma nastąpić. Skarżący nie spełniali tych kryteriów, a samo doręczenie im orzeczeń nie kreuje legitymacji procesowej. W związku z tym, skarga kasacyjna została odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 398⁶ § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Uczestnikami postępowania wieczystoksięgowego są jedynie osoby wymienione w art. 626¹ § 2 k.p.c. Osoba, która nie spełnia tych kryteriów, nie posiada legitymacji do zaskarżania orzeczeń wydanych w tym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na art. 626¹ § 2 k.p.c., który wyczerpująco określa krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego, oraz na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym doręczenie orzeczeń osobie niebędącej uczestnikiem nie kreuje po jej stronie uprawnienia do zaskarżenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie skargi kasacyjnej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Minister Finansów | organ_państwowy | wnioskodawca |
| P. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| N. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| syndyk masy upadłości A. M. | inne | uczestnik |
| A. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Narodowy Bank Polski | instytucja | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 626¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego.
k.p.c. art. 398⁶ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odrzucenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 510 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólny przepis dotyczący uczestników postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przedsądu skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ponoszenia kosztów przez uczestników.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie kasacyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie byli uczestnikami postępowania wieczystoksięgowego w rozumieniu art. 626¹ § 2 k.p.c. Osoby niebędące uczestnikami postępowania wieczystoksięgowego nie posiadają legitymacji do zaskarżania orzeczeń wydanych w tym postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawnych. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Godne uwagi sformułowania
uczestnikami postępowania oprócz wnioskodawcy są tylko te osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone bądź na rzecz których wpis ma nastąpić Doręczanie im wydawanych w toku postępowania orzeczeń nie kreuje po ich stronie uprawnienia (legitymacji) do występowania w sprawie Wniesiona przez taką osobę skarga kasacyjna podlega zatem odrzuceniu jako niedopuszczalna
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu uczestników postępowania wieczystoksięgowego i legitymacji procesowej do jego zaskarżania."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań wieczystoksięgowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące postępowania wieczystoksięgowego, co jest istotne dla praktyków prawa rzeczowego.
“Kto może kwestionować wpisy w księdze wieczystej? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 2321/24 POSTANOWIENIE 22 października 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela na posiedzeniu niejawnym 22 października 2025 r. w Warszawie w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Ministra Finansów z udziałem P. M., N. M., syndyka masy upadłości A. M., A. M. i Narodowego Banku Polskiego o wpis w księdze wieczystej […] zmiany wierzyciela hipotecznego, na skutek skargi kasacyjnej P. M., N. M. i A. M. od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z 30 grudnia 2023 r., II Ca 802/23, 1. odrzuca skargę kasacyjną; 2. ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 17 lutego 2023 r. Sąd Rejonowy w Goleniowie w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Ministra Finansów przy udziale P. M., N. M., syndyka masy upadłości A. M., A. M. i Narodowego Banku Polskiego o wpis w księdze wieczystej […] zmiany wierzyciela hipotecznego, na skutek skargi wniesionej przez uczestników na wpis dokonany przez referendarza sądowego 9 grudnia 2022 r. utrzymał zaskarżony wpis w mocy. Wyrokiem z 30 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił wszystkie apelacje. W skardze kasacyjnej P. M., N. M. i A. M., jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazali na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 398 9 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Zdaniem skarżących w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych, a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 626 1 § 2 k.p.c. uczestnikami postępowania oprócz wnioskodawcy są tylko te osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone bądź na rzecz których wpis ma nastąpić. Przepis ten w sposób szczególny wobec art. 510 § 1 k.p.c. i zarazem wyczerpujący określa krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego (zob. postanowienia SN: z 16 czerwca 2004 r., I CZ 48/04; z 24 maja 2012 r., V CZ 16/12; z 14 listopada 2013 r., IV CZ 83/13). Taki sposób zdefiniowania uczestników oznacza w istocie zawężenie kategorii podmiotów zainteresowanych wynikiem postępowania w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. W konsekwencji w postępowaniu o wpis do księgi wieczystej powinny brać udział jedynie osoby wymienione w art. 626 1 § 2 k.p.c. Jeżeli osoba niewskazana w tym przepisie weźmie udział w postępowaniu w danej sprawie (np. na skutek doręczenia jej zawiadomienia o wpisie, wniesienia przez nią skargi na orzeczenie referendarza itp.), nie oznacza to, że staje się zainteresowanym i uzyskuje uprawnienie do zaskarżenia orzeczeń wydanych w tym postępowaniu. Uprawnienie (legitymacja) do zaskarżenia orzeczenia może bowiem przysługiwać jedynie osobom, które mogły być uczestnikami postępowania wieczystoksięgowego w rozumieniu art. 626 1 § 2 k.p.c. (zob. postanowienia SN: z 21 lutego 2007 r., I CZ 138/06; z 18 kwietnia 2012 r., V CZ 167/11; z 14 listopada 2013 r., IV CZ 89/13; z 3 kwietnia 2014 r., V CZ 18/14; z 31 stycznia 2017 r., I CSK 612/16). Skarżący kwestionują dokonany w księdze wieczystej, prowadzonej dla tej nieruchomości, wpis dotyczący zmiany wierzyciela hipotecznego. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w tym przedmiocie nie odnosi się do wykreślenia praw skarżących, obciążenia ich praw a wpis nie nastąpił na ich rzecz (art. 626 1 § 2 k.p.c.). Zatem skarżący nie powinni być uczestniczkami postępowania. Doręczanie im wydawanych w toku postępowania orzeczeń nie kreuje po ich stronie uprawnienia (legitymacji) do występowania w sprawie, o ile orzeczenia te nie dotyczą ich bezpośrednio, np. w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Kwestia ta została zauważona przez Sąd Okręgowy, który jednak nie wyciągnął właściwych wniosków z tego spostrzeżenia. W świetle dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego w takiej sytuacji Sąd drugiej instancji powinien bowiem odrzucić apelację uczestników, a nie rozpoznać ją merytorycznie (zob. np. postanowienie SN z 18 kwietnia 2012 r., V CZ 167/11). W ocenie Sądu Najwyższego osoba biorąca udział w postępowaniu wieczystoksięgowym, ale która nie powinna być jego uczestnikiem w rozumieniu art. 626 1 § 2 k.p.c., nie ma co do zasady uprawnienia (legitymacji) do zaskarżania orzeczeń wydanych w toku tego postępowania. Wniesiona przez taką osobę skarga kasacyjna podlega zatem odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 398 6 § 3 k.p.c.). Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 6 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398 21 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Jacek Grela [S.J.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI