I CSK 231/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej od postanowienia o zasiedzeniu udziału we własności nieruchomości, uznając, że nie zachodzi oczywista zasadność naruszenia prawa.
Wnioskodawca T. W. złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej dotyczącego zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości. Skarżący zarzucił naruszenie art. 339 k.c. poprzez błędne zastosowanie domniemania samoistności posiadania. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając brak oczywistej zasadności, gdyż odmienne traktowanie zasiedzenia udziału we współwłasności jest ugruntowane w orzecznictwie, a dla zasiedzenia ponad własny udział wymagane jest zamanifestowanie woli odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną T. W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej, które dotyczyło zasiedzenia udziału we własności nieruchomości. Wnioskodawca domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, powołując się na oczywistą zasadność, argumentując naruszenie art. 339 k.c. przez sąd drugiej instancji, który miał błędnie stwierdzić, że w sprawach o zasiedzenie udziału we współwłasności nie stosuje się domniemania samoistności posiadania. Sąd Najwyższy uznał jednak, że skarga kasacyjna nie spełnia przesłanki oczywistej zasadności. Wyjaśniono, że oczywista zasadność wymaga widocznej na pierwszy rzut oka sprzeczności orzeczenia z prawem, a nie tylko naruszenia przepisu. Podkreślono, że odmienne traktowanie zasiedzenia udziału we współwłasności jest ugruntowane w orzecznictwie. Wskazano, że w takich przypadkach samoistność posiadania nie jest domniemywana, lecz wynika z prawa własności, a kluczowe jest wykazanie elementu wolitywnego (animus) poprzez zamanifestowanie woli odsunięcia innych współwłaścicieli od współposiadania i korzystania z nieruchomości. Sąd Najwyższy stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym brak było dowodów na uzewnętrznienie takiej zmiany woli, a czynności takie jak ogrodzenie czy nakłady są zwyczajowo podejmowane przez właściciela i nie świadczą o zmianie charakteru posiadania w kontekście zasiedzenia ponad własny udział. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości, domniemanie samoistności posiadania z art. 339 k.c. nie ma zastosowania w takim samym zakresie jak przy zasiedzeniu całej nieruchomości. Właściciel co do zasady posiada samoistnie, a dla zasiedzenia udziału ponad własny udział konieczne jest wykazanie elementu wolitywnego (animus) poprzez zamanifestowanie woli odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i korzystania z nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że odmienne traktowanie zasiedzenia udziału we współwłasności jest ugruntowane w orzecznictwie. Właściciel już posiada samoistnie, dlatego nie ma potrzeby domniemywania tej cechy. Kluczowe jest wykazanie zmiany woli posiadania właścicielskiego w stosunku do zasiadywanych udziałów, co musi być zamanifestowane na zewnątrz. Jest to uzasadnione bezpieczeństwem obrotu i ochroną własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| I. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym brak oczywistej zasadności.
Pomocnicze
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistności posiadania nie ma zastosowania w takim samym zakresie w sprawach o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości. Kluczowe jest wykazanie elementu wolitywnego (animus) poprzez zamanifestowanie woli odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i korzystania z nieruchomości.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach nieuregulowanych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 339 k.c. poprzez stwierdzenie, że w sprawach o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości nie ma zastosowania domniemanie samoistności posiadania. Konieczność doprecyzowania przez Sąd Najwyższy przesłanek zasiedzenia ponad udział.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest bowiem oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. Odmienne traktowanie zasiedzenie ponad udział we współwłasności ma bowiem ugruntowany w orzecznictwie charakter. Właściciel posiada w sposób samoistny. Dlatego też nie jest nieprawidłowe sformułowanie sądu orzekającego na temat zastosowania art. 339 k.c., jeżeli rozważy się, że samoistność posiadania nie musi być domniemywana, ponieważ wynika bezpośrednio z przysługującego prawa własności. W sprawach o zasiedzenie ponad udział własny bada się natomiast element wolitywny, czyli animus. Dotychczasowy współwłaściciel powinien bowiem zamanifestować w sposób widoczny dla otoczenia zmianę swojej woli posiadania właścicielskiego w stosunku do zasiadywanych udziałów w nieruchomości. surowe wymagania wobec współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego uzasadnione jest bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności. Przesłanka konieczności zamanifestowania na zewnątrz zmiany animus jest również ugruntowana w orzecznictwie i nie wymaga dalszego doprecyzowania, ponieważ powinna być oceniana jednostkowo, w zależności od okoliczności danej sprawy. Do zasiedzenia własności ponad własny w niej udział konieczne jest zamanifestowanie na zewnątrz woli odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i współkorzystania.
Skład orzekający
Mariusz Załucki
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości, w szczególności stosowania art. 339 k.c. oraz wymogu zamanifestowania zmiany animus."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia udziału we współwłasności, a nie zasiedzenia całej nieruchomości. Wymaga oceny indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia subtelne różnice w stosowaniu przepisów o zasiedzeniu do udziałów we współwłasności, co jest istotne dla praktyków prawa rzeczowego. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do kwestii oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
“Zasiedzenie udziału we współwłasności: kiedy zwykłe posiadanie nie wystarczy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 231/24 POSTANOWIENIE 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 25 kwietnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku T. W. z udziałem I. S. o zasiedzenie udziału we własności nieruchomości, na skutek skargi kasacyjnej T. W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 1 czerwca 2023 r., II Ca 314/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wnioskodawca T. W. wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 1 czerwca 2023 r., wydanego w sprawie z udziałem I. S. o zasiedzenie udziału we własności nieruchomości. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wnioskodawca powołał się na przesłankę oczywistej zasadności, wskazując na naruszenie art. 339 k.c. poprzez stwierdzenie Sądu odwoławczego, że w sprawach dotyczących wniosku o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości nie ma zastosowania domniemanie samoistności posiadania (art. 339 k.c.). Ponadto w opinii skarżącego doprecyzowania wymagają przesłanki zasiedzenia ponad udział. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bowiem oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Skarżący zaś powinien uzasadnić tę przesłankę, wskazując jedynie na argumenty mieszczące się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego. Nie może więc powoływać się na wadliwość ustaleń faktycznych ani opierać na innych faktach niż stanowiące podstawę rozstrzygnięcia (zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK 903/23). Złożona skarga kasacyjna nie nosi znamion oczywistej zasadności. Po pierwsze naruszenie przepisu prawa nie jest równoznaczne z wieloznacznością pozbawionego kontekstu cytatu zaczerpniętego z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Odmienne traktowanie zasiedzenie ponad udział we współwłasności ma bowiem ugruntowany w orzecznictwie charakter, co zresztą zauważa sam skarżący. Sąd Najwyższy wielokrotnie bowiem już zaznaczał, że w przypadku zasiadywania udziału we współwłasności wykazanie samoistności posiadania nie jest wystarczające, bowiem co do zasady właściciel posiada w sposób samoistny. Dlatego też nie jest nieprawidłowe sformułowanie sądu orzekającego na temat zastosowania art. 339 k.c., jeżeli rozważy się, że samoistność posiadania nie musi być domniemywana, ponieważ wynika bezpośrednio z przysługującego prawa własności. W sprawach o zasiedzenie ponad udział własny bada się natomiast element wolitywny, czyli animus. Dotychczasowy współwłaściciel powinien bowiem zamanifestować w sposób widoczny dla otoczenia zmianę swojej woli posiadania właścicielskiego w stosunku do zasiadywanych udziałów w nieruchomości (zob. np. postanowienie SN z 19 lutego 2021 r., I CSKP 40/21; z 19 grudnia 2019 r., III CSK 101/19; z 29 listopada 2018, IV CSK 397/17). Ma to szczególne znaczenie, ponieważ surowe wymagania wobec współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego uzasadnione jest bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności, która narażona byłaby na uszczerbek gdyby współwłaściciel - uprawniony do współposiadania całości - mógł łatwo doprowadzić do utraty praw pozostałych współwłaścicieli, powołując się na zmianę swojej woli (zob. np. postanowienie SN z 9 września 2020 r., II CSK 250/20) Przesłanka konieczności zamanifestowania na zewnątrz zmiany animus jest również ugruntowana w orzecznictwie i nie wymaga dalszego doprecyzowania, ponieważ powinna być oceniana jednostkowo, w zależności od okoliczności danej sprawy. Próby dalszych dociekań na temat konieczności wskazania przez Sąd Najwyższy katalogu przesłanek, które powinny być spełnione w przypadku tego szczególnego rodzaju zasiedzenia stanowi natomiast polemikę z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w sprawie przez sądy meriti , bowiem w ustalonym stanie faktycznym brak jest jakichkolwiek znamion wskazujących na uzewnętrznienie zmiany charakteru sprawowania władztwa nad nieruchomością. W szczególności przesłanki wskazane przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania takie jak, np. ogrodzenie terenu, czynienie nakładów na nieruchomość, pobieranie pożytków należą do okliczności zwykle branych pod uwagę podczas ustalania czy posiadanie ma charakter samoistny. Są to bowiem czynności zwyczajowo podejmowane przez właściciela. Takich działań skarżący wykazywać nie musi, ponieważ już przysługuje mu tytuł do ich wykonywania jako właścicielowi. Do zasiedzenia własności ponad własny w niej udział konieczne jest zamanifestowanie na zewnątrz woli odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i współkorzystania (zob. postanowienie SN z 19 października 2018 r., I CSK 355/18). Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. [SOP] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI