I CSK 228/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone, uznając, że kwestia rozszerzonej prawomocności wyroku po wpisie do rejestru jest rozstrzygana w orzecznictwie w różny sposób, jednak przychylił się do poglądu o skutecznym wobec osób trzecich wpisie.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Skarżący podniósł kwestię wykładni art. 479^43 k.p.c. dotyczącą skutków wpisu uznanego za niedozwolone postanowienia do rejestru. Sąd zauważył rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie w tej kwestii, ale ostatecznie przychylił się do poglądu, że wpis taki ma skutek wobec osób trzecich, co uzasadnia odrzucenie pozwu w podobnych sprawach. W związku z tym odmówiono przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną powoda J. P. przeciwko O. [...] Spółce z o.o. w S. w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Skarga kasacyjna została oparta na zarzutach istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie oraz oczywistej zasadności. Wszystkie te podstawy sprowadzały się do kwestii wykładni art. 479^43 k.p.c., który stanowi, że wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru. Sąd Najwyższy przyznał, że w orzecznictwie i doktrynie istnieją rozbieżne poglądy co do zakresu tej rozszerzonej prawomocności. Jeden z poglądów zakłada, że wpis oznacza nieskuteczność postanowienia we wszystkich stosunkach, podczas gdy drugi ogranicza skutek związania do spraw dotyczących tego samego przedsiębiorcy i wzorca. Sąd Najwyższy w obecnym składzie przychylił się do pierwszego poglądu, podkreślając, że wpis do rejestru ma skutek wobec osób trzecich, co uzasadnia odrzucenie pozwu w podobnych sprawach lub umorzenie postępowania, jeśli wpis nastąpił w jego trakcie. W związku z tym, Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił zaskarżone orzeczenie i odrzucił pozew, a Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wpis postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru ma skutek wobec osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przychylił się do poglądu, że wpis postanowienia do rejestru oznacza jego nieskuteczność we wszystkich stosunkach, w których zostało wykorzystane, co uzasadnia odrzucenie pozwu w podobnych sprawach lub umorzenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | powód |
| O. [...] Spółka z o.o. w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W przypadku braku tych przesłanek odmawia się przyjęcia skargi do rozpoznania.
k.p.c. art. 479^43
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru.
Pomocnicze
k.p.c. art. 479^45 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru ma skutek wobec osób trzecich.
Godne uwagi sformułowania
kwestię zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku związanej z wpisem postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru [...] rozstrzyga się w różny sposób żądanie takie nie może być skierowane także przeciwko innemu przedsiębiorcy uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone jest równoznaczne z uznaniem tego postanowienia za nieskuteczne (nieważne) we wszystkich stosunkach, w których zostało ono wykorzystane postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem nie prowadzi do związania sądu orzekającego przy ocenianiu nawet tożsamo brzmiącego postanowienia, którym posługuje się inny przedsiębiorca w innym wzorcu umowy sąd dokonuje tzw. abstrakcyjnej kontroli postanowienia wzorca umownego prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy jest skuteczny wobec osób trzecich w żadnym razie nie oznacza, iż postanowienie uznane za niedozwolone, po wpisaniu go do rejestru [...] ma charakter normy generalnej i abstrakcyjnej z woli samego ustawodawcy prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy ma, po wpisaniu go do właściwego rejestru, skutek wobec osób trzecich
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wpisu klauzul niedozwolonych do rejestru UOKiK oraz zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku w sprawach ochrony konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do rejestru klauzul niedozwolonych i rozszerzonej prawomocności wyroku w sprawach konsumenckich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów i interpretacji przepisów dotyczących klauzul niedozwolonych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i konsumentów.
“Czy wpis klauzuli do rejestru UOKiK oznacza jej koniec dla wszystkich? Sąd Najwyższy wyjaśnia skutki prawomocności.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CSK 228/14 POSTANOWIENIE Dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tadeusz Wiśniewski w sprawie z powództwa J. P. przeciwko O. […] Spółce z o.o. w S. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 kwietnia 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt VI ACz […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie skarżący oparł swoją skargę zarówno na występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebie wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jak również na oczywistej zasadności skargi. Wszystkie te podstawy kasacyjne zostały, jak wynika z uzasadnienia skargi , sprowadzone do jednej tylko kwestii. Wyłączny problem eksponowany przez skarżącego w skardze kasacyjnej stanowi wszak przyjęta przez Sąd Apelacyjny koncepcja wykładni art. 479 43 k.p.c., stanowiącego, że wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2. Należy zgodzić się, że kwesti ę zakresu prawomocności rozszerzonej wyroku związanej z wpisem postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzyga się w różny sposób. Identyczną rozbieżność zapatrywań można dostrzec i w doktrynie. Prezentowany jest pogląd, że skutkiem wpisu postanowienia do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest to, iż nikt – a w szczególności konsument - nie może ponownie żądać uznania za niedozwolone tego samego postanowienia stosowanego przez tego samego przedsiębiorcę w tym samym wzorcu. Ale też i dalej, gdyż żądanie takie nie może być skierowane także przeciwko innemu przedsiębiorcy. W tym wypadku chodziłoby zatem o koncepcję, że uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone jest równoznaczne z uznaniem tego postanowienia za nieskuteczne (nieważne) we wszystkich stosunkach, w których zostało ono wykorzystane (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZP 95/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 25, uchwała tego Sądu z dnia 13 lipca 2006 r., III SZP 3/06, OSNP 2007, nr 1-2, poz. 35). Odmienne stanowisko sprowadza się natomiast do stwierdzenia, że postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem nie prowadzi do związania sądu orzekającego przy ocenianiu nawet tożsamo brzmiącego postanowienia, którym posługuje się inny przedsiębiorca w innym wzorcu umowy. Skutek związania wynikający z art. 479 43 k.p.c. dotyczy bowiem wyłącznie spraw odnoszących się do postanowienia wzorca umowy, co do którego uprzednio prawomocnym wyrokiem sądu został on uznany za niedozwolony (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., III CZP 73/13, niepublik.). Sąd Najwyższy w obecnym składzie przychyla się do pierwszego poglądu. Pogląd ten w ostatnim czasie został wyraźnie i zdecydowanie potwierdzony postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r., I CSK 20/14, w którym podkreślono, że - wbrew odmiennym poglądom - sąd dokonuje tzw. abstrakcyjnej kontroli postanowienia wzorca umownego, a prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy jest skuteczny wobec osób trzecich w żadnym razie nie oznacza, iż postanowienie uznane za niedozwolone, po wpisaniu go do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ma charakter normy generalnej i abstrakcyjnej. Jest oczywiste, że takie ujęcie godziłoby bezpośrednio i wprost w postanowienia Konstytucji normujące kompetencje do stanowienia norm prawnych. W rozważanym wypadku nie mamy jednak do czynienia z prawotwórczą działalnością sądu, lecz z klasycznym stosowaniem prawa. Natomiast z woli samego ustawodawcy prawomocny wyrok stwierdzający uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy ma, po wpisaniu go do właściwego rejestru, skutek wobec osób trzecich. W konsekwencji powyższego poglądu rozszerzona prawomocność wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (art. 479 43 k.p.c.) uzasadnia odrzucenie pozwu w razie wytoczenia powództwa przez inną stronę powodową przeciwko innej stronie pozwanej, jeżeli przedmiotem sporu są takie same postanowienia wzorca, jak wpisane do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOK i K, w razie zaś gdy do wpisania klauzuli doszło w toku toczącego się postępowania uzasadnia to umorzenie postępowania. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny prawidłowo więc uchylił zaskarżone orzeczenie i odrzucił pozew. Z tych zatem względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 1 k.p.c. a contrario ). [aw]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI