I CSK 219/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku, uznając, że złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego wymaga wcześniejszego zezwolenia sądu opiekuńczego.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną uczestniczki V. P. od postanowienia Sądu Okręgowego w G., które oddaliło jej apelację w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po D. L. P. Skarżąca kwestionowała stanowisko sądu okręgowego, że oświadczenie o odrzuceniu spadku przez małoletniego może nastąpić najwcześniej po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą czynność ta jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymaga uprzedniej zgody sądu.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez uczestniczkę V. P. od postanowienia Sądu Okręgowego w G., które oddaliło jej apelację w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po D. L. P. Głównym zarzutem skarżącej było to, że sąd okręgowy błędnie przyjął, iż złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez osobę małoletnią może nastąpić najwcześniej po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego. Skarżąca argumentowała, że oświadczenie zostało złożone jednocześnie z wnioskiem o udzielenie zezwolenia. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem wystąpienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, w szczególności istotnego zagadnienia prawnego czy potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości. Sąd podkreślił, że kwestia dopuszczalności dokonania za małoletniego czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem, takiej jak odrzucenie spadku, bez uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego, jest już rozstrzygnięta w orzecznictwie. Przywołano uchwały i wyroki Sądu Najwyższego, które konsekwentnie stwierdzają nieważność takiej czynności prawnej. Sąd Najwyższy wskazał, że nawet jeśli skarżąca powołała się na oczywistą zasadność skargi, to nie wykazała, aby istniały odmienne podstawy kasacyjne, które mogłyby uzasadniać jej przyjęcie. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania, a skarżąca została obciążona kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka i wymaga uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą czynność prawna dotycząca majątku małoletniego, dokonana przez przedstawiciela ustawowego bez uprzedniego zezwolenia władzy opiekuńczej, jest nieważna. Pogląd ten jest aktualny w obecnym stanie prawnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
brak rozstrzygnięcia merytorycznego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| [...] I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | wnioskodawca |
| V. P. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| D. L. P. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Pomocnicze
k.r.o. art. 101 § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.c. art. 1015 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398^4 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. Kwestia dopuszczalności odrzucenia spadku przez małoletniego bez zezwolenia sądu opiekuńczego została już rozstrzygnięta w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym. Celem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa. Podejmowanie odrębnej decyzji w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania ma również na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej odrzucenia spadku przez małoletniego i wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji małoletniego i odrzucenia spadku; ogólne zasady dotyczące skargi kasacyjnej są standardowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony praw małoletnich w sprawach spadkowych oraz procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i spadkowym.
“Czy małoletni może odrzucić spadek bez zgody sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt I CSK 219/22 POSTANOWIENIE Dnia 2 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z wniosku […] I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. z udziałem […], małoletniej V. P., […] o stwierdzenie nabycia spadku po D. L. P., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 czerwca 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki małoletniej V. P. od Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt V Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od V. P. na rzecz […] I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Uczestniczka V. P. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w G., oddalającego jej apelację w sprawie z wniosku […] I. sp. z o.o. w G. o stwierdzenie nabycia spadku po D. L. P. Wnioskodawczyni wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym. Celem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa. Realizacji powyższej funkcji służy uregulowana w art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c. instytucja przedsądu. Stosownie do ww. przepisów Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Podejmowanie odrębnej decyzji w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania ma również na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, o czym świadczą określone wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na jej oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. W uzasadnieniu, o którym mowa w art. 398 4 § 2 in fine k.p.c., nie wskazano żadnych przepisów, które miałyby stwarzać określone trudności interpretacyjne lub których naruszenie prowadziłoby do oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Z zajętego przez skarżącą stanowiska wynika jednak, że w jej ocenie nie ma podstaw do przyjęcia, jak uczynił to w sprawie Sąd Okręgowy, iż złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez osobę małoletnią może nastąpić najwcześniej po uzyskaniu zezwolenia, o którym mowa w art. 101 § 3 k.r.io. Uczestniczka, w imieniu której działali jej przedstawiciele ustawowi, złożyła bowiem oświadczenie z art. 1015 § 1 k.c. jednocześnie ze złożonym przez jej rodziców-przedstawicieli ustawowych wnioskiem o udzielenie im zezwolenia na dokonanie tej czynności za córkę. Przyczyny kasacyjne z art. 398 9 § 1 pkt 2 oraz art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzecznictwa (odpowiednio np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2020 r., IV CSK 105/20, i postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2021 r., V CSK 214/20). Podkreślenia wymaga jednak to, że połączenie przesłanek z art. 398 9 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. z oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy dotyczą one odmiennych podstaw kasacyjnych. Dana kwestia nie może bowiem stanowić istotnego zagadnienia prawnego i jednocześnie nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do prawidłowego jej rozstrzygnięcia (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2012 r., III UK 60/11). Zidentyfikowany przez skarżącą problem dopuszczalności dokonania za małoletniego czynności, o której mowa w art. 101 § 3 k.r.o., jeszcze przed uzyskaniem stosownego zezwolenia, został rozstrzygnięty już w poprzednim stanie prawnym (zob. uchwała Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej – z 24 czerwca 1961 r., I CO 16/61); stwierdzono wówczas, że czynność prawna dotycząca majątku małoletniego, dokonana przez przedstawiciela ustawowego bez uprzedniego zezwolenia władzy opiekuńczej, jest nieważna i nie może być konwalidowana. Pogląd ten pozostał aktualny w obecnym stanie prawnym (uchwała Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1977 r., III CZP 73/76, wyrok Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2010 r., III CSK 203/09, postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2015 r., III CSK 352/14). Również w najnowszym orzecznictwie wprost wskazuje się, że złożenie przez rodziców w imieniu małoletniego dziecka oświadczenia o odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, a zatem dokonanie jej bez uprzedniej zgody sądu opiekuńczego pociąga za sobą nieważność tego rodzaju oświadczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 maja 2019 r., I NSNc 3/19). Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 398 9 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie § 6 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 398 9 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI