I CSK 216/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 27 lutego 2026 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez Bank [...] S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Skarga kasacyjna dotyczyła sprawy o ustalenie nieważności umów kredytu na cele mieszkaniowe i zapłatę, gdzie Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając powództwo ponad kwotę 3710,85 zł. Bank wskazał w skardze kasacyjnej trzy zagadnienia prawne dotyczące możliwości zastąpienia klauzul abuzywnych kursem rynkowym lub przepisem dyspozytywnym, uwzględnienia wiedzy i wykształcenia kredytobiorcy przy ocenie abuzywności, oraz nadużycia prawa podmiotowego przez kredytobiorcę w kontekście sprzedaży nieruchomości. Sąd Najwyższy, powołując się na liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, stwierdził, że podniesione zagadnienia prawne zostały już wystarczająco wyjaśnione i nie budzą poważnych wątpliwości ani rozbieżności w orzecznictwie. W szczególności podkreślono, że ocena abuzywności opiera się na obiektywnym kryterium przeciętnego konsumenta, a nie na indywidualnej wiedzy stron. Ponadto, kwestia nadużycia prawa podmiotowego nie może być stosowana do oceny skutków wynikających z mocy prawa, takich jak bezskuteczność klauzuli abuzywnej. Sąd Najwyższy uznał również, że skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. W konsekwencji, na podstawie art. 398^9^ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie przesłanek dopuszczalności skargi kasacyjnej, interpretacji klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, znaczenia wiedzy konsumenta oraz stosowania instytucji nadużycia prawa.
Dotyczy specyficznych zagadnień proceduralnych związanych z przyjmowaniem skarg kasacyjnych oraz interpretacji przepisów prawa konsumenckiego w kontekście umów kredytowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne kursem rynkowym lub zastosować przepis dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., aby przywrócić równowagę kontraktową stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastąpienie klauzuli abuzywnej jest możliwe tylko wtedy, gdy upadek umowy zagraża interesowi konsumenta i wyraził on zgodę na takie zastąpienie. Nie można stosować przepisów ogólnych, które nie są dyspozytywne lub nie mają zastosowania, gdy strony wyrażą na to zgodę. Nie można też zastąpić niedozwolonych postanowień kursowych przez sięgnięcie do art. 358 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na orzecznictwo TSUE i SN, które precyzuje warunki zastąpienia klauzuli abuzywnej, wskazując na konieczność ochrony konsumenta i jego zgodę, a także na niedopuszczalność stosowania przepisów ogólnych lub art. 358 § 2 k.c.
Czy Sąd orzekający powinien wziąć pod uwagę wiedzę i wykształcenie Powoda - kredytobiorcy przy badaniu kwestii abuzywności postanowień umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dla oceny abuzywności postanowienia nie ma znaczenia faktyczny poziom wiedzy konkretnego konsumenta. Kryterium jest obiektywny standard przeciętnego konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołuje się do wyroku TSUE w sprawie mBank, który podkreśla obiektywny charakter pojęcia 'konsumenta' i kryterium przeciętnego konsumenta, niezależnie od indywidualnej wiedzy.
Czy Sąd orzekający powinien uwzględnić nadużycie prawa podmiotowego przez Powoda (kredytobiorcę) w sytuacji, gdy dokonuje on sprzedaży kredytowanej nieruchomości i wzbogaca się na wzroście cen?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, o nadużyciu prawa podmiotowego nie można mówić w odniesieniu do oceny skutku, który powstaje z mocy prawa, a niedozwolone postanowienie umowne jest od początku bezskuteczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdza, że nadużycie prawa nie dotyczy sytuacji, gdy skutek prawny (bezskuteczność klauzuli) wynika z mocy prawa. Pozwany nie sprecyzował jasno, na czym miałoby polegać nadużycie prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | powód |
| [...] Bank [...] spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398^9^ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9^ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Na postanowienie odmawiające przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przysługuje zażalenie.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Wspomniany jako przepis, którego nie można zastosować do zastąpienia klauzuli abuzywnej.
dyrektywa 93/13/EWG art. 3 ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Definicja nieuczciwego warunku umowy.
dyrektywa 93/13/EWG art. 6 ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Stoi na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie spowodowanych usunięciem nieuczciwych warunków wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne zostały już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie SN i TSUE. • Nie można zastąpić klauzuli abuzywnej kursem rynkowym lub przepisem dyspozytywnym art. 358 § 2 k.c. • Ocena abuzywności nie zależy od indywidualnej wiedzy konsumenta, lecz od kryterium przeciętnego konsumenta. • Nadużycie prawa podmiotowego nie ma zastosowania do oceny skutków wynikających z mocy prawa (bezskuteczność klauzuli abuzywnej). • Skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Możliwość zastąpienia klauzuli abuzywnej kursem rynkowym lub przepisem dyspozytywnym z art. 358 § 2 k.c. • Konieczność uwzględnienia wiedzy i wykształcenia kredytobiorcy przy ocenie abuzywności. • Nadużycie prawa podmiotowego przez kredytobiorcę w sytuacji sprzedaży nieruchomości i wzbogacenia się.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. • Dla oceny abuzywności postanowienia nie ma znaczenia faktyczny poziom wiedzy konkretnego konsumenta. • O nadużyciu prawa podmiotowego nie można mówić w odniesieniu do oceny skutku, który powstaje z mocy prawa, a w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa (pso iure), dotknięte bezskutecznością.
Skład orzekający
Roman Trzaskowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie przesłanek dopuszczalności skargi kasacyjnej, interpretacji klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, znaczenia wiedzy konsumenta oraz stosowania instytucji nadużycia prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zagadnień proceduralnych związanych z przyjmowaniem skarg kasacyjnych oraz interpretacji przepisów prawa konsumenckiego w kontekście umów kredytowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytów frankowych, które wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące abuzywności, wiedzy konsumenta i nadużycia prawa, jest bardzo istotne dla prawników i konsumentów.
“Sąd Najwyższy stawia tamę nadużyciom w sprawach kredytowych: kluczowe zasady dla banków i konsumentów.”
Dane finansowe
kwota zasądzona: 3710,85 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.