I CSK 2101/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku. Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy kredytu zawartej przez powodowych kredytobiorców z poprzednikiem prawnym pozwanego banku z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasądzając od banku zwrot części świadczeń. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w przypadku uznania klauzul kursowych za niedozwolone, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wyklucza to istnienie stosunku prawnego po usunięciu z umowy mechanizmu indeksacji. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie utrwalona jest teza o niedopuszczalności stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank oraz że istotna dla oceny abuzywności jest chwila zawarcia umowy. Sąd Najwyższy zasądził od banku koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska Sądu Najwyższego dotyczącego skutków uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne w umowach kredytowych oraz braku możliwości utrzymania umowy w mocy po ich eliminacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej ukształtowanej uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22) i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu za abuzywne, umowa może pozostać w mocy w pozostałym zakresie, np. poprzez zastosowanie stawki WIBOR?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku uznania klauzul kursowych za niedozwolone, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22), która stanowi, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce niedozwolonego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej, a w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Czy bank ma interes prawny w zaskarżeniu wyroku ustalającego nieważność umowy kredytu, jeśli powodom przysługuje roszczenie o zapłatę?
Odpowiedź sądu
Tak, dopóki nieważna umowa nie zostanie wykonana w całości lub z innych przyczyn nie przestanie wiązać, strona umowy ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku kredytu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 189 k.p.c. nie może być podstawą ustalenia nieważności umowy, gdyż nieważność jest przesłanką rozstrzygnięcia o innych żądaniach, jednak w praktyce orzeczniczej przyjęło się orzekanie o ważności umowy rozumianej jako skrótowe określenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego. Strona ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, niezależnie od roszczeń powstałych w związku z wykonaną częścią umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.J. | osoba_fizyczna | powód |
| M.J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy kredytu dotyczące indeksacji mogą być uznane za abuzywne, o ile nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla konsumenta.
k.c. art. 385¹ § § 1 zdanie drugie
Kodeks cywilny
Kryterium jasności i zrozumiałości postanowień umowy dla konsumenta.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Roszczenie kredytobiorców o zwrot spełnionego świadczenia było zasadne w świetle nieważności umowy.
k.p.c. art. 398⁹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Istotna jest chwila zawarcia umowy dla stosowania art. 385¹ k.c.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Kwestia interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
Kwestia możliwości spłaty kredytów denominowanych lub indeksowanych w walucie obcej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22) wyklucza możliwość utrzymania umowy w mocy po usunięciu klauzul kursowych. • Niedopuszczalność stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank. • Istotna dla oceny abuzywności jest chwila zawarcia umowy.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawa bankowego i cywilnego w kontekście utrzymania umowy w mocy mimo abuzywności klauzul kursowych. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy mimo istnienia roszczenia o zapłatę.
Godne uwagi sformułowania
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie • w orzecznictwie jest utrwalona teza o niedopuszczalności stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank • istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany nieważnej umowy lub stanu prawnego
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska Sądu Najwyższego dotyczącego skutków uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne w umowach kredytowych oraz braku możliwości utrzymania umowy w mocy po ich eliminacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej ukształtowanej uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22) i może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywności klauzul w umowach kredytowych, a orzeczenie Sądu Najwyższego potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Sąd Najwyższy nie pozostawia złudzeń: abuzywne klauzule w kredycie oznaczają nieważność całej umowy!”
Dane finansowe
zwrot świadczenia: 43 496,61 PLN
zwrot świadczenia: 23 659,62 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.