I CSK 1984/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie z wniosku B. L. z udziałem A. L. o podział majątku wspólnego. Skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 18 września 2024 r. Uczestnik A. L. domagał się przyjęcia skargi kasacyjnej, podnosząc zarzut nieważności postępowania przed sądem II instancji. Argumentował, że sprawa została rozpoznana przez sąd II instancji w składzie jednego sędziego, podczas gdy zgodnie z jego interpretacją przepisów, w tym ustawy nowelizującej z 7 lipca 2023 r. i przepisów przejściowych, powinien być to skład trzyosobowy. Sąd Najwyższy przypomniał, że przyjęcie skargi kasacyjnej wymaga wykazania istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Analizując zarzut nieważności, Sąd Najwyższy odwołał się do przepisów dotyczących składów sądów w okresie przejściowym, w tym przepisów covidowych i nowelizacji z 7 lipca 2023 r. Wskazał, że zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą, odstępstwo od zasady kolegialności składu sądu odwoławczego nie zawsze prowadzi do nieważności postępowania. Sąd Najwyższy przywołał uchwałę III PZP 6/22, która stwierdziła nieważność postępowania w przypadku rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, jeśli nie było to konieczne dla ochrony zdrowia publicznego. Jednakże, Sąd Najwyższy zauważył, że stan prawny uległ zmianie z dniem 28 września 2023 r. w związku z wejściem w życie ustawy z 7 lipca 2023 r., która znowelizowała m.in. art. 367 k.p.c. dotyczący składów sądów drugiej instancji. W niniejszej sprawie, sąd II instancji wydał zaskarżone orzeczenie w dniu 18 września 2024 r. w składzie jednoosobowym, co było właściwe dla sprawy o charakterze majątkowym i z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia, zgodnie z art. 367¹ § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym po zmianach. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na zarzucaną nieważność postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i stwierdził, że strony ponoszą koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących składów sądów po nowelizacji k.p.c. z 7 lipca 2023 r. i ich stosowanie do orzeczeń wydanych w okresie przejściowym.
Dotyczy konkretnego stanu prawnego i daty wydania orzeczenia przez sąd II instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w świetle art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. nowelizującej k.p.c., jeśli sprawa w II instancji była rozpoznawana w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, a wyrok wydano po wejściu w życie ustawy nowelizującej, sąd II instancji rozpoznaje sprawę w składzie zgodnym z przepisami ustawy zmienianej, czy w składzie zgodnym z przepisami dotychczasowymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W niniejszej sprawie, w dacie wydania orzeczenia przez sąd II instancji (18 września 2024 r.), właściwy do rozpoznania sprawy był skład jednoosobowy zgodnie z art. 367¹ § 1 k.p.c. w brzmieniu po nowelizacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizując przepisy przejściowe i nowelizację k.p.c. z 7 lipca 2023 r. (która weszła w życie 28 września 2023 r.) stwierdził, że w dacie wydania orzeczenia przez sąd II instancji (18 września 2024 r.) właściwy był skład jednoosobowy, co wyklucza zarzut nieważności postępowania z powodu naruszenia zasady kolegialności.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.)?
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z uchwałą III PZP 6/22, takie rozpoznanie sprawy ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania, jednakże ta wykładnia ma zastosowanie do orzeczeń wydanych w postępowaniu apelacyjnym od jej wydania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał uchwałę III PZP 6/22, która stwierdziła, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, zaznaczył, że ta wykładnia ma zastosowanie do orzeczeń wydanych w postępowaniu apelacyjnym od daty wydania tej uchwały.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| A. L. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (20)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi.
Pomocnicze
k.p.c. art. 374 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania przed sądem II instancji, gdy skład orzekający był sprzeczny z przepisami prawa.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw art. 32 § 1
Przepis nowelizujący, który wszedł w życie 28 września 2023 r. i dotyczył m.in. składów sądów drugiej instancji.
k.p.c. art. 367 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący składu sądu drugiej instancji.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw art. 32 § 1
Przepis nowelizujący, który wszedł w życie 28 września 2023 r. i dotyczył m.in. składów sądów drugiej instancji.
ustawa covidowa art. 15 zzs § 1
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący rozpoznawania spraw w składzie jednego sędziego w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego stanem faktycznym ustalonym przez sądy meriti.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek brania pod uwagę nieważności postępowania z urzędu.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek brania pod uwagę nieważności postępowania z urzędu.
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotychczasowy dotyczący składu sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 45 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (Konstytucja RP).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności ograniczeń praw i wolności.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania.
k.p.c. art. 367 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący składu sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań w sprawach nieuregulowanych odrębnie.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ponoszenia kosztów postępowania przez strony.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 367 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący składu sądu drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwy skład sądu II instancji w dacie orzekania.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania apelacyjnego z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do powyższych przesłanek. • Kolegialność składu orzekającego stanowi zasadę w postępowaniach odwoławczych, ponieważ zapewnia wyższy standard kontroli odwoławczej pozwala na kształtowanie się decyzji w drodze dyskursu i ścierania stanowisk, umacnia bezstronność, niezależność i niezawisłość orzekania oraz zwiększa legitymację rozstrzygnięcia sądu w odbiorze społecznym. • O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących składów sądów po nowelizacji k.p.c. z 7 lipca 2023 r. i ich stosowanie do orzeczeń wydanych w okresie przejściowym."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i daty wydania orzeczenia przez sąd II instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego ze zmianami w prawie i ich wpływem na ważność postępowań sądowych, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kiedy jednoosobowy skład sądu II instancji jest legalny? Sąd Najwyższy wyjaśnia wątpliwości po zmianach przepisów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.