I CSK 1908/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek pełnomocnika z urzędu o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Pierwotnie, postanowieniem z 18 lutego 2020 r. (I CSK 512/19), przyznano adwokatowi A.B. kwotę 5000 zł plus VAT. Pełnomocnik wniósł o zmianę tego postanowienia, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r. (SK 90/22), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w zakresie stawek wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdy były one niższe od stawek minimalnych. Sąd Najwyższy, odwołując się do przepisów k.p.c. o wznowieniu postępowania (art. 401¹ k.p.c. i art. 416¹ k.p.c.) oraz prokonstytucyjnej wykładni, uznał wniosek za dopuszczalny. Wskazał, że wobec stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów powstała luka prawna, którą należy wypełnić poprzez analogię do stawek za czynności adwokackie wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. W konsekwencji, Sąd Najwyższy przyznał pełnomocnikowi kwotę 7200 zł plus VAT, uznając ją za należną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie podwyższenia wynagrodzenia pełnomocników z urzędu po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niekonstytucyjność przepisów.
Dotyczy sytuacji, gdy pierwotne postanowienie o kosztach zostało wydane na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy można żądać zmiany postanowienia o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie art. 401¹ k.p.c. w zw. z art. 416¹ k.p.c. w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których zostało wydane pierwotne postanowienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, można żądać zmiany postanowienia o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie art. 401¹ k.p.c. w zw. z art. 416¹ k.p.c., jeśli pierwotne postanowienie zostało wydane na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zastosował prokonstytucyjną wykładnię przepisów k.p.c. dotyczących wznowienia postępowania i uchylania postanowień wydanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. Uznał, że regulacja ta ma charakter szczególny i pozwala na zmianę rozstrzygnięcia o kosztach, nawet jeśli pierwotne orzeczenie nie było wyrokiem merytorycznym, a w systemie prawa powstała luka spowodowana niekonstytucyjnością przepisów.
Jakie stawki wynagrodzenia należy przyznać pełnomocnikowi z urzędu w sytuacji, gdy przepisy określające te stawki zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów określających stawki wynagrodzenia dla pełnomocników z urzędu, należy stosować per analogiam stawki wynagrodzenia przewidziane dla adwokatów ustanowionych z wyboru, wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego i własne wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że niekonstytucyjność przepisów dotyczących wynagrodzeń pełnomocników z urzędu stworzyła lukę prawną. Aby zapewnić pełnomocnikom skuteczne dochodzenie wyższego wynagrodzenia, sąd zastosował analogię do stawek ogólnych opłat za czynności adwokackie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Województwo (…) | organ_państwowy | pozwany |
| A.B. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
| Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny w Rzeszowie | organ_państwowy | podmiot odpowiedzialny za koszty |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydano orzeczenie.
k.p.c. art. 416 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienia niekończące postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem mogą być uchylone, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Stosuje się odpowiednio przepisy o wznowieniu postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. § 2 pkt 8 § w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, zastosowane per analogiam do ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. § 2 pkt 1 § w zw. z § 4 ust. 1
Przepis, który został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie określania opłat za pomoc prawną z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność przepisów rozporządzenia z Konstytucją stwierdzona przez TK. • Potrzeba zastosowania analogii do stawek wynagrodzenia za czynności adwokackie z wyboru. • Prokonstytucyjna wykładnia przepisów k.p.c. o wznowieniu postępowania.
Godne uwagi sformułowania
w systemie prawa powstała luka, uzasadniająca ustalenie stawki wynagrodzenia należnej pełnomocnikowi z urzędu w drodze analogii • pełnomocnik z urzędu byłby pozbawiony skutecznego środka dochodzenia wyższego wynagrodzenia, chociaż przepisy rozporządzenia zostały uznane za niekonstytucyjne • Kierując się prokonstytucyjną wykładnią art. 416¹ k.p.c. należało uznać za dopuszczalny wniosek o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach.
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie podwyższenia wynagrodzenia pełnomocników z urzędu po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niekonstytucyjność przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pierwotne postanowienie o kosztach zostało wydane na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wynagrodzeniem pełnomocników z urzędu i wpływem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na istniejące rozstrzygnięcia.
“Sąd Najwyższy podnosi wynagrodzenie adwokatom z urzędu po wyroku TK: co to oznacza dla systemu prawnego?”
Dane finansowe
wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu: 7200 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.