I CSK 1807/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie występuje w niej oczywista zasadność ani istotne zagadnienie prawne.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną banku od wyroku Sądu Apelacyjnego, który uznał umowę kredytu za nieważną z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych. Bank argumentował oczywistą zasadność skargi, wskazując na błędne uznanie umowy za nieważną. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając brak oczywistej zasadności i nieistnienie istotnych zagadnień prawnych.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który uznał umowę kredytu za nieważną z powodu abuzywności postanowień umownych dotyczących przeliczeń walutowych. Bank wnosił o przyjęcie skargi do rozpoznania, powołując się na jej oczywistą zasadność. Sąd Najwyższy przypomniał kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej, wskazując na potrzebę wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności. Odnosząc się do argumentacji banku, Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo dotyczące nietransparentnych klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą, które naruszają równorzędność stron i dobre obyczaje, prowadząc do upadku umowy na podstawie art. 58 k.c. Podkreślono, że klauzule przeliczeniowe i ryzyka walutowego są ze sobą ściśle powiązane, a ich eliminacja może prowadzić do upadku całej umowy. Sąd Najwyższy stwierdził, że wywody skargi kasacyjnej nie stwarzały podstaw do uznania, iż zaskarżony wyrok był wadliwy w stopniu elementarnym i widocznym prima vista. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek przyjęcia jej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że argumentacja banku dotycząca oczywistej zasadności skargi nie była wystarczająca, ponieważ zarzucane uchybienia nie były widoczne prima vista i wymagałyby głębszej analizy, a utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE potwierdza zasadność uznania klauzul przeliczeniowych za abuzywne i prowadzące do upadku umowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.A. | osoba_fizyczna | powód |
| M.A. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 385^1 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja postanowień abuzywnych w umowach z konsumentami.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Podstawa do stwierdzenia nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 98 § § 1-1^1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej banku, wynikająca z błędnego uznania umowy kredytu za nieważną z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych.
Godne uwagi sformułowania
określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie klauzule przeliczeniowe (spreadowe, kursowe) są zarazem ściśle związane z postanowieniami wyrażającymi ryzyko walutowe
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów walutowych oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytów powiązanych z walutą obcą i oceny ich abuzywności. Odmowa przyjęcia skargi oznacza brak rozstrzygnięcia merytorycznego przez Sąd Najwyższy w tej konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza utrwaloną, ale wciąż istotną dla wielu konsumentów i banków linię orzeczniczą dotyczącą abuzywności klauzul w umowach kredytowych. Pokazuje też, jak trudne jest skuteczne zaskarżenie wyroku sądu drugiej instancji do Sądu Najwyższego.
“Kredyt walutowy: Sąd Najwyższy potwierdza – banki nie mogą dowolnie ustalać kursów!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 1807/23 POSTANOWIENIE 9 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 9 sierpnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.A. i M.A. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 grudnia 2022 r., I ACa 1672/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398 4 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A. w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi wyrażającą się w błędnym uznaniu, że łącząca strony umowa kredytu jest nieważna, a w konsekwencji błędnym oddaleniu apelacji w oparciu o założenie, że zakwestionowane przez powodów postanowienia umowne stanowią postanowienia abuzywne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., a jednocześnie odnoszą się do przedmiotu świadczenia głównego określonego w umowie, zatem po ich eliminacji nie jest możliwe dalsze wykonywanie umowy. Zgodnie z utrwalonym poglądem oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Jest tak wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka zaskarżenia. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2013 r., III CSK 311/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 83; z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 91 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). W judykaturze Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu. W konsekwencji postanowienia takie są niedopuszczalne jako kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a ich bezskuteczność – niezależnie od dalszych postanowień umowy, w tym wyrażających ryzyko walutowe – może prowadzić do upadku umowy w całości (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22 i z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). Za podstawę upadku umowy przyjmuje się w takiej sytuacji art. 58 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I CSKP 166/21, z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22 i z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23). Klauzule przeliczeniowe (spreadowe, kursowe) są zarazem ściśle związane z postanowieniami wyrażającymi ryzyko walutowe, ponieważ klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez klauzuli określającej sposób przeliczenia zobowiązań stron w celu ustalenia ich wysokości. U sunięcie jednego z tych warunków rzutuje tym samym na istotę drugiego, nie mogą one zatem stanowić odrębnego przedmiotu oceny pod kątem abuzywności (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341 i nawiązujący do tego stanowiska wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, a ponadto wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22 i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo) Zauważyć należy również, że dokonanie przez konsumenta wyboru między różnego rodzaju typami kredytu oferowanymi przez bank, w tym wybór kredytu powiązanego z walutą obcą, nie stanowi formy indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 § 3 k.c., nie świadczy bowiem o rzeczywistym wpływie konsumenta na treść postanowień umowy, którą zawiera z bankiem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22). Ewentualne zastąpienie nieuczciwych klauzul umownych odwołaniem do przepisów dyspozytywnych wchodzi natomiast w rachubę tylko wtedy, gdyby jego brak narażał konsumenta, przez upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki, przy czym decydujące w tym zakresie jest zdanie konsumenta (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2023 r., II CSKP 303/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22 oraz powołane tam orzecznictwo). Stanowisko Sądu Apelacyjnego wpisywało się w zreferowaną linię orzeczniczą; Sąd Apelacyjny wyjaśnił również, dlaczego kwestionowane postanowienia umowy uznał za niejednoznaczne, co otwierało drogę do kontroli ich abuzywności. Wywody wniosku nie stwarzały w tym kontekście podstaw do uznania, iżby zaskarżony wyrok był wadliwy, a tym bardziej by był on nieprawidłowy w stopniu elementarnym i widocznym prima vista , czego wymaga przyczyna kasacyjna określona w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów, na podstawie art. 398 9 § 2, art. 98 § 1-1 1 , art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.G.) [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI