I CSK 179/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń powoda J. S. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. w W. o zapłatę, ustalenie i zobowiązanie, związanych z umową ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi. Powód domagał się zwrotu kwoty 10 568,39 zł, uznając naliczoną opłatę likwidacyjną za nieuczciwą praktykę rynkową i niedozwolone postanowienie umowne. Sąd Okręgowy w W. zasądził na rzecz powoda kwotę 10 568,39 zł, uznając postanowienia o.w.u. dotyczące opłaty likwidacyjnej za abuzywne. Sąd Apelacyjny w [...] zmienił częściowo wyrok, zobowiązując pozwanego do złożenia dwukrotnego oświadczenia prasowego o stosowaniu nieuczciwych praktyk rynkowych, a w pozostałym zakresie oddalił apelacje. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargi kasacyjne obu stron, oddalił je, podzielając stanowisko sądów niższych instancji co do nieuczciwego charakteru praktyk rynkowych stosowanych przez pozwanego ubezpieczyciela w zakresie opłaty likwidacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o nieuczciwych praktykach rynkowych i klauzulach abuzywnych w umowach ubezpieczeniowych z funduszami kapitałowymi, zwłaszcza w kontekście opłat likwidacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego produktu ubezpieczeniowego z funduszem kapitałowym i jego konkretnych warunków, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych typów umów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczące opłaty likwidacyjnej w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi, które skutkują przejęciem przez ubezpieczyciela prawie 100% zgromadzonych aktywów konsumenta w przypadku rozwiązania umowy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nieuczciwą praktykę rynkową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nieuczciwą praktykę rynkową, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a ubezpieczyciel nie wykazał, aby opłata ta miała pokrycie w poniesionych kosztach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata likwidacyjna była rażąco wygórowana, nie miała pokrycia w kosztach ubezpieczyciela i nie została indywidualnie uzgodniona z konsumentem, co naruszało jego interesy. Dodatkowo, brak jasnego poinformowania o ryzyku związanym z rozwiązaniem umowy i wysokości opłat stanowił nieuczciwą praktykę rynkową.
Czy zobowiązanie przedsiębiorcy do złożenia publicznego oświadczenia o stosowaniu nieuczciwych praktyk rynkowych jest wystarczającym środkiem usunięcia skutków tych praktyk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w określonych okolicznościach, złożenie publicznego oświadczenia może być wystarczającym środkiem do usunięcia skutków nieuczciwej praktyki rynkowej, pełniąc funkcje informacyjne, prewencyjne i kompensacyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nakazane oświadczenie prasowe, odpowiednio sformułowane i opublikowane, realizuje cele ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, informując konsumentów o nieuczciwych działaniach przedsiębiorcy i mając działanie prewencyjne.
Czy sąd drugiej instancji, stosując nowe podstawy prawne do oceny roszczeń, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd drugiej instancji stosuje prawo materialne z urzędu w ramach ustalonego stanu faktycznego, a strony miały możliwość ustosunkowania się do tych podstaw prawnych w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie zastosował nowej podstawy prawnej, lecz ocenił roszczenia na podstawie przepisów, które były przedmiotem postępowania przed sądem pierwszej instancji, co mieści się w granicach jego kognicji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| […] Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. w W. | spółka | pozwany |
| Fundusz Ochrony Konsumentów | instytucja | zainteresowany |
| Instytut Edukacji Konsumentów na Rynku Kapitałowym w W. | instytucja | zainteresowany |
| Ogólnopolska Korporacja Konsumentów w W. | instytucja | zainteresowany |
Przepisy (20)
Główne
u.p.n.p.r. art. 12
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
u.p.n.p.r. art. 4 ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Definicja nieuczciwej praktyki rynkowej.
u.p.n.p.r. art. 4 ust. 2
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Praktyka wprowadzająca w błąd jako nieuczciwa.
u.p.n.p.r. art. 13
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Ciężar dowodu w sprawach o nieuczciwe praktyki rynkowe.
u.p.n.p.r. art. 6 ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Nieuczciwa praktyka wprowadzająca w błąd przez zaniechanie.
u.p.n.p.r. art. 6 ust. 3 pkt 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Zatajenie lub nieprzekazanie istotnych informacji jako wprowadzające w błąd zaniechanie.
u.p.n.p.r. art. 6 ust. 5
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Ocena wprowadzającego w błąd zaniechania z uwzględnieniem sposobu prezentacji produktu.
u.p.n.p.r. art. 12 ust. 1 pkt 3
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Roszczenie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia.
u.p.n.p.r. art. 12 ust. 1 pkt 4
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Roszczenie o naprawienie szkody.
u.p.n.p.r. art. 12 ust. 1 pkt 2
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentami.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności deliktowej.
k.c. art. 361-363
Kodeks cywilny
Dotyczy odszkodowania.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej art. 13 ust. 4 pkt 2
Obowiązek określenia w umowie zasad ustalania wartości świadczeń i wykupu.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nierozpoznanie istoty sprawy.
k.p.c. art. 379 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia stron możliwości obrony praw.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.c. art. 385² § 2
Kodeks cywilny
Skutki stwierdzenia abuzywności postanowień umownych.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata likwidacyjna była rażąco wygórowana i nie miała pokrycia w kosztach ubezpieczyciela. • Brak jasnego poinformowania konsumenta o ryzyku związanym z rozwiązaniem umowy i wysokości opłat stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową. • Sąd Apelacyjny prawidłowo zobowiązał pozwanego do złożenia oświadczenia prasowego.
Odrzucone argumenty
Sąd drugiej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności i nierozpoznał istoty sprawy. • Sąd drugiej instancji naruszył art. 328 § 2 k.p.c. poprzez wadliwe uzasadnienie. • Powód nie wykazał podstaw do uwzględnienia roszczenia o zmianę wzorca umowy. • Opłata likwidacyjna mogła być przypisana agentowi ubezpieczeniowemu, a nie pozwanemu (argument strony pozwanej).
Godne uwagi sformułowania
opłata likwidacyjna w zamierzeniach pozwanej miała jej pokryć wszystkie koszty akwizycji umowy • jednostronne przerzucanie na konsumenta całości ryzyka związanego z kosztami zawieranej umowy • nieuczciwa praktyka rynkowa polegająca na dezinformowaniu i wprowadzaniu w błąd konsumentów przez nieprzekazywanie w sposób jasny i jednoznaczny informacji o wysokości opłat likwidacyjnych • opłata likwidacyjna pełniła funkcję ukrytej i zarazem dotkliwej dla konsumenta kary umownej za rezygnację z kontynuacji umowy
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący, sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o nieuczciwych praktykach rynkowych i klauzulach abuzywnych w umowach ubezpieczeniowych z funduszami kapitałowymi, zwłaszcza w kontekście opłat likwidacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego produktu ubezpieczeniowego z funduszem kapitałowym i jego konkretnych warunków, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych typów umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy interpretują klauzule dotyczące opłat likwidacyjnych, chroniąc konsumentów przed nieuczciwymi praktykami. Jest to temat budzący duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Czy opłata likwidacyjna w Twoim ubezpieczeniu pochłonęła prawie wszystkie oszczędności? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy jest to nieuczciwe!”
Dane finansowe
WPS: 10 568,39 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 1800 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.