I CSK 175/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 27 listopada 2025 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2024 r. Sprawa dotyczyła powództwa M.M. i A.M. o zapłatę i ustalenie nieważności umowy kredytu na cele mieszkaniowe z 27 lutego 2008 r. zawartej z bankiem. Sąd Okręgowy pierwotnie zasądził kwoty na rzecz powodów i ustalił nieważność umowy. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok częściowo i oddalił apelację w pozostałej części. Bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, wskazując na potrzebę wykładni przepisów dotyczących klauzul abuzywnych (art. 385¹ § 1 i 2 k.c.), dopuszczalności zastąpienia abuzywnych postanowień normą o kursie średnim NBP, możliwości dalszego obowiązywania umowy po wyeliminowaniu wadliwych postanowień oraz powstania opóźnienia banku w zwrocie kwot. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a jej przyjęcie wymaga spełnienia przesłanek z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Stwierdził, że zagadnienia podniesione przez bank nie są nowe i zostały już rozstrzygnięte w uchwale III CZP 25/22 oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym w sprawach dotyczących klauzul przeliczeniowych w kredytach frankowych i skutków stwierdzenia ich abuzywności. Odnosząc się do kwestii art. 481 § 1 k.c., Sąd Najwyższy wskazał na bogaty dorobek orzeczniczy dotyczący wymagalności roszczeń konsumenta. W związku z brakiem spełnienia przesłanek, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów frankowych, gdy podniesione zagadnienia są już ugruntowane w orzecznictwie SN i TSUE. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej w zakresie klauzul abuzywnych i ich skutków.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy zagadnienia prawne podnoszone w skardze kasacyjnej nie są nowe i zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie. Nie stanowi merytorycznego rozstrzygnięcia co do meritum sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne lub potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienia prawne nie mają waloru nowości i zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów frankowych, możliwości zastąpienia ich innymi przepisami oraz skutków stwierdzenia ich nieważności były już wielokrotnie rozstrzygane, w tym w uchwale III CZP 25/22 i orzecznictwie TSUE. Podobnie kwestia wymagalności roszczeń związanych z art. 481 § 1 k.c. jest ugruntowana w orzecznictwie.
Jaki jest dopuszczalny sposób zastąpienia abuzywnych postanowień umownych w umowie kredytu indeksowanego walutą obcą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Abuzywne postanowienia umowne należy uznać za nigdy nieistniejące, a ich usunięcie nie może prowadzić do zastąpienia ich innymi przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, chyba że usunięcie zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo TSUE (m.in. wyroki w sprawach C-70/17, C-179/17, C-154/15, C-307/15, C-308/15, C-80/21) wskazał, że sąd krajowy nie może modyfikować treści nieuczciwych warunków umownych ani zastępować ich przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, jeśli nie prowadzi to do unieważnienia całej umowy i nie narazi konsumenta na szczególnie negatywne skutki. W polskim prawie nie istnieją przepisy dyspozytywne, które mogłyby zastąpić uchylone klauzule abuzywne.
Kiedy powstaje opóźnienie banku wobec kredytobiorcy co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu umowy, w powiązaniu z treścią art. 481 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Data wymagalności roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy o zwrot nienależycie spełnionych świadczeń, w przypadku powołania się na nieważność umowy, decyduje wezwanie do zapłaty (art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c.), gdyż jest ono uznawane za świadczenie o charakterze bezterminowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojego orzecznictwa, zgodnie z którym możliwość żądania odsetek za opóźnienie wiąże się z żądaniem przez konsumenta zwrotu kwot zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy i upływem terminu do zapłaty, który jest wyznaczany przez wezwanie do zapłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | powód |
| A.M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami. Sąd Najwyższy i TSUE podkreślają, że stwierdzenie abuzywności postanowienia skutkuje jego bezskutecznością ex lege, a sąd nie może go zastępować innymi postanowieniami ani przepisami prawa dyspozytywnego, chyba że prowadziłoby to do unieważnienia całej umowy i naraziło konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek za opóźnienie. Sąd Najwyższy wskazał, że wymagalność roszczenia o zwrot nienależycie spełnionych świadczeń w przypadku nieważności umowy jest związana z wezwaniem do zapłaty.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
Pomocnicze
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia bezterminowego, powiązany z art. 481 § 1 k.c. w kontekście wymagalności roszczenia.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1¹, 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne nie są nowe i zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie. • Brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w związku z kredytami walutowymi. • Konieczność rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności zastąpienia abuzywnych postanowień umownych normą o kursie średnim NBP. • Problem dalszego obowiązywania umowy po wyeliminowaniu wadliwych postanowień. • Kwestia powstania opóźnienia banku w zwrocie kwot uiszczonych w wykonaniu umowy w powiązaniu z art. 481 § 1 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. • Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. • Możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym ma charakter wyjątkowy i jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów frankowych, gdy podniesione zagadnienia są już ugruntowane w orzecznictwie SN i TSUE. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej w zakresie klauzul abuzywnych i ich skutków."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy zagadnienia prawne podnoszone w skardze kasacyjnej nie są nowe i zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie. Nie stanowi merytorycznego rozstrzygnięcia co do meritum sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w popularnej sprawie kredytów frankowych, z odniesieniem do kluczowych orzeczeń TSUE i SN. Pokazuje mechanizm działania przedsądu w SN.
“Sąd Najwyższy zamyka drzwi skargom kasacyjnym w sprawach frankowych? Kluczowe orzeczenie SN.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.