I CSK 170/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka P. S.A. dochodziła zapłaty ponad 9 milionów złotych od irlandzkich spółek S., J. i R., opierając swoje roszczenie na umowie przelewu wierzytelności na zabezpieczenie, zawartej z B. S.A. Pozwani podnieśli zarzut zapisu na sąd polubowny, wskazując, że spór powinien być rozstrzygnięty przez sąd arbitrażowy zgodnie z zasadami Międzynarodowej Izby Handlowej. Sąd Okręgowy odrzucił pozew, uznając, że cesjonariusz wstępuje w pozycję prawną cedenta i jest związany zapisem na sąd polubowny, nawet jeśli cedent ogłosił upadłość po dokonaniu przelewu. Sąd Apelacyjny utrzymał to postanowienie w mocy, oddalając zażalenie powódki. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że ogłoszenie upadłości zbywcy wierzytelności (cedenta) po dokonaniu przelewu nie rzutuje na skuteczność zapisu na sąd polubowny obejmującego przelaną wierzytelność w relacji między aktualnym wierzycielem (cesjonariuszem) a dłużnikiem. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa upadłościowego dotyczące utraty mocy zapisu na sąd polubowny z dniem ogłoszenia upadłości dotyczą sporów, których stroną jest upadły, a nie sytuacji, gdy upadły nie jest już stroną stosunku prawnego objętego zapisem. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące nieważności lub zbyt szerokiego ujęcia zapisu na sąd polubowny, uznając, że klauzule arbitrażowe były wystarczająco skonkretyzowane i obejmowały spory wynikające z umów konsorcjum i wykonawczej, w tym roszczenia kontraktowe. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od powódki koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie skuteczności zapisu na sąd polubowny wobec cesjonariusza w kontekście upadłości cedenta oraz interpretacja zakresu klauzul arbitrażowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji przelewu na zabezpieczenie i upadłości cedenta.
Zagadnienia prawne (3)
Czy cesjonariusz wierzytelności, która była objęta zapisem na sąd polubowny, jest związany tym zapisem, jeśli cedent ogłosił upadłość po dokonaniu przelewu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, cesjonariusz jest związany zapisem na sąd polubowny, a ogłoszenie upadłości cedenta nie wpływa na skuteczność tego zapisu w relacji między cesjonariuszem a dłużnikiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skutki zapisu na sąd polubowny jako właściwości cedowanej wierzytelności przeszły na cesjonariusza. Przepisy Prawa upadłościowego dotyczące utraty mocy zapisu dotyczą sporów, których stroną jest upadły, a nie sytuacji, gdy upadły nie jest już stroną stosunku prawnego objętego zapisem.
Czy zapis na sąd polubowny, obejmujący spory wynikające z umowy konsorcjum i umowy wykonawczej, jest ważny i obejmuje roszczenia kontraktowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zapis jest ważny i obejmuje roszczenia kontraktowe wynikające z tych umów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że klauzule arbitrażowe były wystarczająco skonkretyzowane, odwołując się do umów głównych. Przyjął szeroką interpretację zapisu, obejmującą wszelkie spory wynikające z umowy, w tym roszczenia o wykonanie, niewykonanie, zwrot świadczenia czy roszczenia deliktowe, jeśli wynikają ze zdarzenia będącego jednocześnie niewykonaniem umowy.
Czy wierzyciel zabezpieczony przelewem wierzytelności na zabezpieczenie, w przypadku ogłoszenia upadłości cedenta, może dochodzić tej wierzytelności samodzielnie, powołując się na przepisy o czynnościach zachowawczych zastawnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wierzyciel nie może samodzielnie dochodzić wierzytelności w zastępstwie syndyka, powołując się na przepisy kodeksu cywilnego o czynnościach zachowawczych zastawnika. Do prowadzenia takich postępowań uprawniony jest wyłącznie syndyk.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy Prawa upadłościowego nie dają podstawy do podstawienia wierzyciela w prawa syndyka. Do prowadzenia postępowań sądowych dotyczących masy upadłości uprawniony jest wyłącznie syndyk. Odesłanie do przepisów o zastawie dotyczy specyfiki prawa upadłościowego, a nie ogółu przepisów kodeksu cywilnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S.A. w W. | spółka | powódka |
| S. w Dublinie | spółka | pozwany |
| J. w Dublinie | spółka | pozwany |
| R. w Limerick | spółka | pozwany |
| B. S.A. | spółka | cedent |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 1165 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W zapisie na sąd polubowny należy wskazać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć.
p.u.n. art. 142
Ustawa - Prawo upadłościowe i naprawcze
Zapis na sąd polubowny dokonany przez upadłego tracił moc z dniem ogłoszenia upadłości.
p.u.n. art. 147
Ustawa - Prawo upadłościowe i naprawcze
Umorzenie postępowań w przypadku ogłoszenia upadłości.
pr. upadł. art. 70 § 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
Reguluje sposób zaspokojenia wierzycieli korzystających z zabezpieczenia powierniczego, w tym przelewu na zabezpieczenie.
pr. upadł. art. 336 § 2
Ustawa - Prawo upadłościowe
Reguluje sposób zaspokojenia wierzycieli korzystających z zabezpieczenia powierniczego.
pr. upadł. art. 144
Ustawa - Prawo upadłościowe
Wyłączne uprawnienie syndyka do prowadzenia postępowań sądowych dotyczących masy upadłości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1161 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg wskazania stosunku prawnego w zapisie na sąd polubowny.
k.c. art. 509 § § 2
Kodeks cywilny
Na skutek przelewu wierzytelność zbywcy wchodzi do majątku nabywcy wraz ze związanymi z nią prawami.
k.c. art. 512
Kodeks cywilny
Konsekwencje braku zawiadomienia dłużnika o przelewie.
k.c. art. 330
Kodeks cywilny
Czynności zachowawcze zastawnika.
k.c. art. 335
Kodeks cywilny
Żądanie przeniesienia na zastawnika wierzytelności obciążonej.
pr. upadł. art. 331 § 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
Uprawnienie syndyka do likwidacji masy upadłości.
u.k.w.h. art. 108 § 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Odesłanie w zakresie nieunormowanym do przepisów o zastawie na wierzytelności.
u.k.w.h. art. 108 § 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wierzyciel hipoteczny może żądać zapłaty wprost od dłużnika wierzytelności obciążonej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 9
Podstawa ustalenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § 4 pkt 1
Podstawa ustalenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § 4 pkt 3
Podstawa ustalenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność zapisu na sąd polubowny wobec cesjonariusza, nawet po ogłoszeniu upadłości cedenta. • Zapis na sąd polubowny obejmuje spory wynikające z umów konsorcjum i wykonawczej, w tym roszczenia kontraktowe. • Wyłączne uprawnienie syndyka do prowadzenia postępowań dotyczących masy upadłości.
Odrzucone argumenty
Zapis na sąd polubowny wygasł z ogłoszeniem upadłości cedenta. • Przelew na zabezpieczenie powoduje, że wierzytelność wraca do masy upadłości, a wierzyciel jest związany zapisem na sąd polubowny. • Wierzyciel zabezpieczony przelewem może dochodzić wierzytelności samodzielnie w zastępstwie syndyka, powołując się na przepisy o czynnościach zachowawczych zastawnika. • Nieważność lub zbyt szerokie ujęcie zapisu na sąd polubowny. • Zapis na sąd polubowny nie obejmuje roszczeń pozaumownych.
Godne uwagi sformułowania
cesjonariusz wstępuje w pozycję prawną cedenta • ogłoszenie upadłości zbywcy wierzytelności po dokonaniu przelewu nie rzutuje na skuteczność zapisu na sąd polubowny • przepisy Prawa upadłościowego odnosiły się natomiast do sporów, których stroną jest upadły • klauzule arbitrażowe obejmowały spory dotyczące tych umów, w których zostały zamieszczone • tendencja do szerokiej interpretacji postanowień zapisu, której podłożem jest unikanie rozszczepienia kompetencji między sądem polubownym a sądem państwowym • przepisy ustawy - Prawo upadłościowe nie dają podstawy do swoistego podstawienia wierzyciela upadłościowego w prawa syndyka
Skład orzekający
Krzysztof Pietrzykowski
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Monika Koba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie skuteczności zapisu na sąd polubowny wobec cesjonariusza w kontekście upadłości cedenta oraz interpretacja zakresu klauzul arbitrażowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przelewu na zabezpieczenie i upadłości cedenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji między zapisem na sąd polubowny a postępowaniem upadłościowym, a także interpretacji klauzul arbitrażowych w obrocie międzynarodowym.
“Upadłość cedenta nie przekreśla zapisu na sąd polubowny – Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię.”
Dane finansowe
WPS: 9 384 209,67 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 12 500 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 18 750 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.