I CSK 167/24

Sąd NajwyższyWarszawa2025-10-07
SNCywilneodpowiedzialność odszkodowawczaŚrednianajwyższy
odpowiedzialność Skarbu Państwabłędne zarządzenie wykonania karyodszkodowaniezadośćuczynieniebezprawnośćart. 417 k.c.postępowanie karneskarga kasacyjnaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej O. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, uznając brak podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa za błędne zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 października 2025 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej O. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Sprawa dotyczyła odszkodowania i zadośćuczynienia za błędne zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa z uwagi na brak przesłanki bezprawności działania organów, podkreślając, że zarządzenie wykonania kary było zgodne z prawem i oparte na opiniach biegłych. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7 października 2025 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej O. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2022 r. Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z zarządzeniem wykonania kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy pierwotnie oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Sąd Apelacyjny uznał, że nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c., ponieważ zarządzenie wykonania kary nie było sprzeczne z prawem, a zostało wydane w oparciu o stosowne postępowanie dowodowe, w tym opinie biegłych. Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 552 k.p.k. ani art. 417[2] k.c. Ponadto, Sąd Najwyższy nie uznał skargi kasacyjnej za oczywiście zasadną, mimo zarzutów o lakoniczność uzasadnienia Sądu Apelacyjnego, wskazując, że skarżący sam nie przedstawił wystarczająco szerokiego uzasadnienia. Sąd Najwyższy podkreślił, że opinie biegłych były wystarczające do wyjaśnienia sprawy, a późniejsze opinie nie podważały zasadności pierwotnego postanowienia. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania, a O. S. został obciążony kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak jest podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa, gdyż zarządzenie wykonania kary nie było sprzeczne z prawem, a zostało wydane w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe i opinie biegłych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności było zgodne z prawem, gdyż opierało się na opiniach biegłych stwierdzających brak przeciwwskazań do odbywania kary. Sąd podkreślił, że pokrzywdzony nie wykazał, aby jego stan zdrowia uniemożliwiał wywiązanie się z obowiązków w okresie próby, a także nie złożył stosownych wniosków dowodowych w tym zakresie. Brak było również podstaw do zastosowania art. 417[2] k.c. czy art. 552 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
O. S.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Bydgoszczyorgan_państwowypozwany
Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiejorgan_państwowykoszty postępowania
Sąd Apelacyjny w Gdańskuorgan_państwowykoszty pomocy prawnej

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 417

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.k. art. 75 § § 2

Kodeks karny

k.c. art. 417 § 2

Kodeks cywilny

k.p.k. art. 552

Kodeks postępowania karnego

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przesłanki bezprawności działania organów Państwa. Zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności było zgodne z prawem i oparte na opiniach biegłych. Brak podstaw do zastosowania art. 552 k.p.k. i art. 417[2] k.c. Brak oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Zarzut lakoniczności uzasadnienia Sądu Apelacyjnego. Zarzut błędnego zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać, aby zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec pokrzywdzonego było sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standartami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Sąd zaś nie był zobowiązany do przeprowadzania niezliczonej ilości dowodów, w tym opinii biegłych badających pokrzywdzonego pod każdym względem, czego zdaje się aktualnie oczekiwać pokrzywdzony. skarżący sam nie uzasadnia szerzej na czym dokładnie oczywista zasadność skargi miałaby polegać.

Skład orzekający

Dariusz Pawłyszcze

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działanie organów, w szczególności w kontekście zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z zarządzeniem wykonania kary pozbawienia wolności oraz brakiem wykazania przez stronę własnych zaniedbań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności Skarbu Państwa za błędy organów, jednak rozstrzygnięcie opiera się na standardowej interpretacji przepisów i braku wykazania przez stronę jej racji. Jest to ciekawe dla prawników procesowych.

Czy Skarb Państwa zapłaci za błąd sądu? Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawie zarządzenia wykonania kary.

Dane finansowe

WPS: 110 786,45 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I CSK 167/24
POSTANOWIENIE
7 października 2025 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
na posiedzeniu niejawnym 7 października 2025 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa O. S.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy
‎
o zapłatę,
‎
na skutek skargi kasacyjnej O. S.
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 kwietnia 2022 r., I ACa 947/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od O. S. ma rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 2700 (dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.
3. przyznaje adw. M. W. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 3321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) zł kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym podwyższonych o kwotę podatku od towarów i usług.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z
8 lipca 2021 r
.,
I C 105/17
, Sąd
Okręgowy w Bydgoszczy oddalił powództwo pokrzywdzonego przeciwko Skarbowi Państwa
o zapłatę 10 786,45 zł odszkodowania i 100 000 zadośćuczynienia za błędne zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną
Sąd Apelacyjny
w Gdańsku oddalił apelację pokrzywdzonego. Sąd uznał, że brak jest podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. z uwagi na brak przesłanki bezprawności działania organów Państwa.
Sąd podkreślił, że nie można uznać, aby zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec pokrzywdzonego było sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standartami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Sąd wydając postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności działał w oparciu o art. 75 § 2 k.k., przeprowadził w tym celu stosowne postępowania dowodowe, m.in. poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych specjalistów. Biegli jednoznacznie stwierdzili, że nie istnieją przeciwskazania do odbywania kary pozbawienia wolności. Zasadność tego postanowienia weryfikowana była w toku kontroli instancyjnej przez Sąd Okręgowy, który utrzymał postanowienie Sądu Rejonowego w mocy, nie dopatrując się uchybień ze strony Sądu pierwszej instancji. Również w kolejnej opinii złożonej w sprawie nie wskazano, aby pokrzywdzony nie wywiązywał się z nałożonych na niego w okresie próby obowiązków ze względu na swój stan zdrowia. Sąd podkreślił, że pokrzywdzony dopuścił się zaniedbania własnych interesów, skoro bowiem w jego mniemaniu już wtedy przyczyną niewywiązywania się z obowiązków nałożonych na niego na okres próby był stan zdrowia, to w interesie pokrzywdzonego było złożenie odpowiedniego wniosku dowodowego, np. w postaci opinii biegłych specjalistów na okoliczność wpływu schorzeń pokrzywdzonego na jego możność dostosowania się do wymogów nałożonych na niego przez Sąd karny. Pokrzywdzony jednak takiego wniosku nie złożył. Sąd zaś nie był zobowiązany do przeprowadzania niezliczonej ilości dowodów, w tym opinii biegłych badających pokrzywdzonego pod każdym względem, czego zdaje się aktualnie oczekiwać pokrzywdzony.
Pokrzywdzony wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej
oczywistą zasadność. Zarzucił, że Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu odniósł się do większości zarzutów apelującego w bardzo lakoniczny sposób, przez co zaniechał merytorycznego ich rozpatrzenia, poprzestając na ogólnikowym uznaniu ich za niezasadne. W skardze podniesiono też, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie rozważył zastosowania w niniejszej sprawie art. 417
2
k.c albo art. 552 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nie było podstaw do zastosowania art. 552 k.p.k., skoro nie wystąpiła okoliczność wskazana w tym przepisie. W sprawie nie nastąpiło uniewinnienie, skazanie na łagodniejszą karę lub umorzenie postępowania w następstwie wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej. Nie nastąpiło też niewątpliwie niesłuszne tymczasowego aresztowanie lub zatrzymanie. Brak było również podstaw do zastosowania art. 417
2
k.c., skoro pokrzywdzony nie odwoływał się do tego przepisu ani nie wskazywał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających zastosowanie tego przepisu.
Brak jest również podstaw do przyjęcia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z innych względów wskazanych w skardze. Chociaż w skardze zarzuca się lakoniczność i ogólnikowość oceny dokonanej przez Sąd Apelacyjny, to jednocześnie skarżący sam nie uzasadnia szerzej na czym dokładnie oczywista zasadność skargi miałaby polegać. Sąd drugiej instancji odniósł się do wniosków płynących z opinii złożonych w sprawie. Podkreślił, że w opinii z 8 maja 2012 r. biegli jednoznacznie stwierdzili, że nie istnieją przeciwskazania do odbywania kary pozbawienia wolności. Dostrzegł też, że w kolejnej opinii z 10 września 2012 r. wskazano na całkowitą nieumiejętność wywiązania się przez pokrzywdzonego z obowiązków służbowych wymagających interakcji społecznych, jednak zaznaczył też, że nie można tego stwierdzenia interpretować jako całkowitej niezdolności do jakiejkolwiek pracy, ani tym bardziej jako opinii wskazującej, że pokrzywdzony nie wywiązywał się z nałożonych na niego w okresie próby obowiązków ze względu na swój stan zdrowia. Opinie koncentrowały się na problemie alkoholowym pokrzywdzonego, choć jednocześnie biegli wskazywali na możliwość podjęcia przez powoda pracy czy to w warunkach pracy chronionej, czy to po prostu charakteru pracy dostosowanej do jego możliwości. W świetle powyższego należy podkreślić, że sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania kolejnych opinii biegłych badających pokrzywdzonego na jego żądanie. Sąd Apelacyjny uznał, że stanowisko biegłych było na tyle kategoryczne i przekonujące, że wystarczająco wyjaśniało zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych. Oceny powyższej nie zmienia wydanie opinii uzupełniającej z 25 stycznia 2015 r. Sąd trafnie podkreślił, że opinia wydana po upływie prawie trzech lat od wydania postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności nie świadczy o niemożności podjęcia pracy w okresie przed zarządzeniem wykonania kary.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
k.p.c. oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 99 k.p.c. pozwanemu przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W sprawie należało również zastosować przepisy rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
(G.G.)
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI