Orzeczenie · 2026-04-22

I CSK 165/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-04-22
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnaSąd Najwyższyprawo bankoweTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćtytuł wykonawczyklauzula wykonalnościprzepisy intertemporalne

Powód B.K., syndyk masy upadłości, złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2025 r., sygn. akt I ACa 2387/24, w sprawie przeciwko Bankowi S.A. w W. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Skarga kasacyjna została wniesiona z wnioskiem o przyjęcie jej do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie dwóch zagadnień prawnych. Pierwsze dotyczyło tego, czy odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 14 października 2015 r. (P 45/12) derogacji art. 96 § 1 oraz art. 97 § 1 ustawy Prawo bankowe, uznanych za niekonstytucyjne, pozbawia stronę możliwości powoływania się na ich niekonstytucyjność i wywodzenia nieważności czynności prawnej. Drugie zagadnienie pytało, czy sąd może poprzestać na stwierdzeniu, że ustawodawca uregulował zasady obowiązywania bankowych tytułów egzekucyjnych zaopatrzonych w klauzulę wykonalności przed utratą mocy wskazanych przepisów, i jest zwolniony z obowiązku badania ważności tytułu w toku postępowania. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, przypomniał, że zagadnienie prawne musi opisywać problem nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie i niedający się rozstrzygnąć wyłącznie poprzez zastosowanie powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa. Stwierdził, że przedstawione przez skarżącego zagadnienia nie mają charakteru nierozwikłanych problemów prawnych o wysokim stopniu skomplikowania. Wyjaśnił, że skutkiem wydania przez TK wyroku stwierdzającego niezgodność przepisu prawa z Konstytucją ze skutkiem odroczonym jest obowiązywanie tego przepisu w systemie do oznaczonego dnia, chyba że wcześniej dojdzie do ingerencji ustawodawcy. W tej sprawie, przed upływem terminu oznaczonego w wyroku TK, uchwalono ustawę zawierającą przepisy intertemporalne, rozstrzygające skutki prawne wydanych już bankowych tytułów egzekucyjnych. Tytuł egzekucyjny kwestionowany w sprawie został wydany przed tą zmianą, a po ingerencji ustawodawcy pozostawał w mocy na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej. Sąd Najwyższy podkreślił, że wątpliwości skarżącego nie noszą cech nowości, a Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się już na temat skutków stwierdzenia niezgodności przepisu prawa z Konstytucją w wyroku TK o odroczonym wejściu w życie, konsekwentnie wskazując, że w okresie odroczenia niekonstytucyjny przepis zachowuje moc obowiązującą i należy go stosować. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących bankowych tytułów egzekucyjnych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odroczeniem derogacji przepisów Prawa bankowego i późniejszą interwencją ustawodawcy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 14 października 2015 r., P 45/12, derogacji art. 96 § 1 oraz art. 97 § 1 ustawy Prawo bankowe, uznanych za niekonstytucyjne, pozbawia stronę możliwości powoływania się w toku procesu na ich niekonstytucyjność i wywodzenia nieważności czynności prawnej opartej na tych przepisach?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, odroczenie derogacji przez TK nie pozbawia strony możliwości powoływania się na niekonstytucyjność, ale skutki prawne są uregulowane przepisami intertemporalnymi.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że odroczenie derogacji przez TK oznacza, iż przepis zachowuje moc obowiązującą w okresie odroczenia. W przypadku, gdy przed upływem terminu oznaczonego w wyroku TK doszło do uchwalenia ustawy zawierającej przepisy intertemporalne, rozstrzygające skutki prawne wydanych już bankowych tytułów egzekucyjnych, tytuł ten pozostaje w mocy na podstawie tych przepisów.

Czy sąd rozpoznający zarzut nieważności bankowego tytułu egzekucyjnego z uwagi na jego niekonstytucyjność wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego może poprzestać na stwierdzeniu, że ustawodawca na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw uregulował zasady obowiązywania bankowych tytułów egzekucyjnych zaopatrzonych w klauzulę wykonalności przed utratą mocy art. 96 § 1 oraz art. 97 § 1 Prawa bankowego i w związku z tym jest zwolniony z obowiązku badania ważności tego tytułu w toku postępowania, zwłaszcza że Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku wprost wskazał, że obowiązywanie bankowych tytułów egzekucyjnych w polskim systemie prawnym jest niedopuszczalne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może poprzestać na stwierdzeniu, że ustawodawca uregulował zasady obowiązywania tytułów egzekucyjnych przepisami intertemporalnymi, co zwalnia go z obowiązku badania ważności tytułu w toku postępowania w kontekście niekonstytucyjności przepisów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że ratio legis art. 190 ust. 3 Konstytucji RP polega na uwzględnieniu sytuacji, w których uznane za niekonstytucyjne normy prawne mogłyby być dalej stosowane w ściśle określonych warunkach, aby uniknąć naruszenia innych praw i wartości. W przypadku ingerencji ustawodawcy poprzez przepisy intertemporalne, tytuł egzekucyjny wydany przed zmianą pozostaje w mocy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Strona wygrywająca
Pozwany (Bank S.A. w W.)

Strony

NazwaTypRola
B.K., syndyk masy upadłości Ż.K.osoba_fizycznapowód
Bank spółka akcyjna w W.spółkapozwany
C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K.spółkainterwenient uboczny

Przepisy (5)

Główne

Konst. RP art. 190 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niezgodność przepisów z Konstytucją ze skutkiem odroczonym.

Dz. U. poz. 1854 art. 11 § ust. 3

Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw

Przepis intertemporalny regulujący zasady obowiązywania bankowych tytułów egzekucyjnych zaopatrzonych w klauzulę wykonalności przed utratą mocy art. 96 § 1 oraz art. 97 § 1 Prawa bankowego.

Pomocnicze

pr. bank. art. 96 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Uznany za niekonstytucyjny, ale z odroczonym skutkiem derogacji.

pr. bank. art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Uznany za niekonstytucyjny, ale z odroczonym skutkiem derogacji.

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedstawione zagadnienia prawne nie spełniają wymogów nowości i nierozstrzygnięcia. • Linia orzecznicza Sądu Najwyższego w zakresie skutków odroczenia derogacji przepisów przez Trybunał Konstytucyjny jest ugruntowana. • Przepisy intertemporalne skutecznie uregulowały status bankowych tytułów egzekucyjnych wydanych przed zmianą prawa.

Odrzucone argumenty

Argumentacja powoda oparta na rzekomo nierozwikłanych zagadnieniach prawnych dotyczących niekonstytucyjności przepisów Prawa bankowego.

Godne uwagi sformułowania

zagadnienie prawne musi opisywać problem nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie i niedający się rozstrzygnąć wyłącznie poprzez zastosowanie powszechnie przyjętych podstawowych reguł wykładni prawa • ratio legis art. 190 ust. 3 Konstytucji RP polega na uwzględnieniu w systemie ochrony prawa sytuacji, w których uznane za niekonstytucyjne normy prawne mogłyby w ściśle określonych warunkach być dalej stosowane • niekonstytucyjny przepis zachowuje moc obowiązującą i należy go stosować jako element obowiązującego systemu prawnego

Skład orzekający

Mariusz Załucki

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących bankowych tytułów egzekucyjnych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odroczeniem derogacji przepisów Prawa bankowego i późniejszą interwencją ustawodawcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z konstytucyjnością przepisów bankowych i ich wpływem na tytuły wykonawcze, co jest istotne dla praktyków prawa bankowego i cywilnego.

Bankowy tytuł egzekucyjny a wyrok TK: Kiedy sąd może odmówić jego wykonalności?

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst