I CSK 163/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione zagadnienie prawne dotyczące wpisu do księgi wieczystej nie spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego.
Wnioskodawczyni A.R. złożyła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu dotyczącego wpisu do księgi wieczystej. Skarżąca podniosła zagadnienie prawne, czy prawomocny wyrok o zmianie prawa dożywocia na rentę stanowi podstawę do wykreślenia prawa dożywocia z księgi wieczystej. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając, że zagadnienie to jest już ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie, a prawo dożywocia nie wygasa w przypadku jego zamiany na rentę.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną A.R. od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu, dotyczącego wpisu do księgi wieczystej. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne: czy prawomocny wyrok o zmianie prawa dożywocia na dożywotnią rentę stanowi podstawę do wykreślenia prawa dożywocia z księgi wieczystej. Sąd Najwyższy, analizując kryteria istotnego zagadnienia prawnego, uznał, że przedstawiony problem nie spełnia tych wymogów. Wskazał, że przeważający pogląd w piśmiennictwie i orzecznictwie, potwierdzony również przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 lipca 2024 r. (III CZP 4/24), stanowi, iż zamiana prawa dożywocia na rentę nie powoduje jego wygaśnięcia, a jedynie zmianę treści. Brak wydania uchwały przez Sąd Najwyższy nie jest przesłanką nowości jurysdykcyjnej. Z tych przyczyn, na podstawie art. 398^9 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi podstawy do wykreślenia.
Uzasadnienie
Zamiana prawa dożywocia na rentę, nawet w całości, nie powoduje wygaśnięcia prawa dożywocia, a jedynie zmianę jego treści. Zagadnienie to jest już ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
A.R.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.R. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| C.C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadniona jest ścisła wykładnia przesłanek stosowania art. 390 k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego, gdyż jest już ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie.
Godne uwagi sformułowania
Pośród licznych cech istotnego zagadnienia prawnego jako podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, należy wyróżnić jego doniosły charakter z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy oraz brak rozwiązania przedstawianego problemu w świetle dotychczasowego orzecznictwa. Wyjaśnienie zagadnienia powinno bowiem przyczynić się do rozwoju prawa. skoro ustanowienie renty jest jedynie zmianą treści prawa dożywocia, samo prawo zaś nie wygasa, to nawet zamiana prawa dożywocia w całości na rentę nie stanowi podstawy do wykreślenia wpisu tego prawa z księgi wieczystej. Wyrok o zamianie prawa dożywocia na dożywotnią rentę nie stanowi podstawy do wykreślenia z działu III księgi wieczystej prawa dożywocia, ponieważ zamiana na rentę części albo całości uprawnień składających się na dożywocie nie powoduje wygaśnięcia tego prawa, a jedynie zmianę treści prawa dożywocia.
Skład orzekający
Mariusz Załucki
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w kwestii interpretacji przepisów dotyczących prawa dożywocia i jego zamiany na rentę w kontekście wpisów do ksiąg wieczystych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zamiany prawa dożywocia na rentę i jej wpływu na wpisy w księdze wieczystej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa rzeczowego i ksiąg wieczystych, które może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie, choć nie ma szerszego znaczenia społecznego.
“Dożywocie zamienione na rentę – czy można wykreślić wpis z księgi wieczystej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 163/26 POSTANOWIENIE 18 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 18 marca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku A.R. z udziałem C.C. o wpis do księgi wieczystej, na skutek skargi kasacyjnej A.R. od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 15 lipca 2025 r., II Ca 133/25, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wnioskodawczyni A.R. wywiodła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 15 lipca 2025 r., wydanego w sprawie z udziałem C.C. o wpis do księgi wieczystej. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca powołała się na występowanie w sprawie następującego zagadnienia prawnego: Czy prawomocny wyrok o zmianie prawa dożywocia na dożywotnią rentę stanowi podstawę do wykreślenia z działu III księgi wieczystej prawa dożywocia? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Pośród licznych cech istotnego zagadnienia prawnego jako podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, należy wyróżnić jego doniosły charakter z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy oraz brak rozwiązania przedstawianego problemu w świetle dotychczasowego orzecznictwa. Wyjaśnienie zagadnienia powinno bowiem przyczynić się do rozwoju prawa (zob. np. postanowienia SN: z 4 marca 2026 r., I CSK 1784/25; z 21 listopada 2025 r., I CSK 3626/24; z 13 sierpnia 2025 r., I CSK 581/25; z 22 maja 2025 r., I CSK 2201/24; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1374/23; z 3 października 2023 r., I CSK 2591/23; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22; z 2 sierpnia 2023 r., I CSK 6585/22 ). Zagadnienie przedstawione przez skarżącą nie odpowiada tej charakterystyce. W piśmiennictwie przeważa ugruntowany już pogląd, że skoro ustanowienie renty jest jedynie zmianą treści prawa dożywocia, samo prawo zaś nie wygasa, to nawet zamiana prawa dożywocia w całości na rentę nie stanowi podstawy do wykreślenia wpisu tego prawa z księgi wieczystej. Tożsame stanowisko wyraził również Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 lipca 2024 r., III CZP 4/24, OSNC 2025, nr 4, poz. 45: Wyrok o zamianie prawa dożywocia na dożywotnią rentę nie stanowi podstawy do wykreślenia z działu III księgi wieczystej prawa dożywocia, ponieważ zamiana na rentę części albo całości uprawnień składających się na dożywocie nie powoduje wygaśnięcia tego prawa, a jedynie zmianę treści prawa dożywocia . Brak wydania uchwały przez Sąd Najwyższy nie może w tej sytuacji być przesłanką wskazującą na jurysdykcyjną nowość przedstawionego zagadnienia. Podjęcie uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne stanowi, ze względu na jej wiążący charakter (art. 390 § 2 k.p.c.), wyjątek od zasady samodzielnego rozstrzygania sprawy przez sąd właściwy. Z tego względu uzasadniona jest ścisła wykładnia przesłanek stosowania art. 390 k.p.c. (zob. m.in. postanowienie SN z 29 października 2025 r., III CZP 148/22; wyrok SN z 27 września 2023 r., I USKP 30/23 oraz postanowienie z 6 kwietnia 2023 r., III CZP 105/22). Niewypełnienie tych przesłanek skutkuje zaś niemożnością podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy, czyli brakiem związania treścią uchwały konkretnego składu sędziowskiego, kierującego pytanie do Sądu Najwyższego w konkretnej sprawie, na kanwie której pytanie zostało sformułowane. Jednakże tezy wyrażone przez Sąd Najwyższy podczas rozpoznawania zagadnień prawnych, niezależnie od tego, czy rozpoznanie sprawy zakończyło się wydaniem uchwały czy też postanowienia mogą i powinny być pomocne przy dokonywaniu wykładni prawa przez sądy powszechne i prowadzić do ujednolicania orzecznictwa w skali kraju. Różnica polega jedynie na tym, że nie mają one wiążącego charakteru. W tym przypadku zatem nie tylko Sąd Najwyższy wyraził już stanowisko dotyczące przedstawionego zagadnienia, ale też oparł je na poglądzie niekwestionowanym szerzej ani w doktrynie, ani w judykaturze. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Mariusz Załucki [SOP]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI