I CSK 159/18

Sąd Najwyższy2018-06-29
SNCywilnepostępowanie cywilneNiskanajwyższy
sąd najwyższyskarga kasacyjnazagadnienie prawnetrybunał konstytucyjnyinterpretacja prawaorzecznictwoemerytura

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego.

Powódka E.S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w W., podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące interpretacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, stwierdził, że przedstawiona kwestia nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego następuje w zakresie określonym w sentencji wyroku TK, a zakres ten może być ustalany z pomocniczym odniesieniem do uzasadnienia. Ponadto, Sąd Najwyższy wskazał na utrwalone orzecznictwo dotyczące kręgu osób objętych skutkami wyroku TK K 2/12. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Pawła Grzegorczyka rozpoznał skargę kasacyjną powódki E.S. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie o zapłatę. Powódka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące interpretacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego, a mianowicie, czy ogłoszenie wyroku TK jest równoznaczne z utratą mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu prawnego wyłącznie w zakresie określonym w sentencji, czy też możliwe jest ustalenie tego zakresu przez odniesienie się do uzasadnienia wyroku. Powódka powołała się na wyrok TK z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12, wskazując, że jego zakresem objęte są wszystkie osoby, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 398^9 § 1 k.p.c., podkreślił, że przyjęcie skargi kasacyjnej wymaga istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Sąd uznał, że powołane przez skarżącą zagadnienie nie spełnia tych wymogów. Wskazał, że utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego następuje w zakresie określonym w sentencji wyroku TK, a motywy rozstrzygnięcia mogą mieć jedynie pomocniczą rolę interpretacyjną. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że kwestia kręgu osób objętych skutkami wyroku TK K 2/12 była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie, które przesądziło, że wyrok ten nie dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego i przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego jego niezgodność z Konstytucją następuje w zakresie określonym w sentencji. Określenie tego zakresu może wymagać zabiegów interpretacyjnych, w których pomocniczą rolę mogą uzyskać motywy rozstrzygnięcia Trybunału.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przedstawiona kwestia nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zakres utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego jest określony w sentencji wyroku TK, a uzasadnienie ma jedynie pomocnicze znaczenie. Ponadto, Sąd wskazał na utrwalone orzecznictwo dotyczące kręgu osób objętych skutkami wyroku TK K 2/12.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strony

NazwaTypRola
E.S.osoba_fizycznapowódka
Skarb Państwa - Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznejorgan_państwowypozwany

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^4 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez podniesione zagadnienie prawne wymogów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 k.p.c. Istnienie utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego w kwestii zakresu wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 2/12.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego jego niezgodność z Konstytucją następuje w zakresie określonym w sentencji, co nie zmienia faktu, że określenie tego zakresu może wymagać zabiegów interpretacyjnych, w których pomocniczą rolę mogą uzyskać motywy rozstrzygnięcia Trybunału.

Skład orzekający

Paweł Grzegorczyk

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty przyjmowania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, w szczególności wymogi dotyczące istotnego zagadnienia prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który był przedmiotem wcześniejszych rozstrzygnięć.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy proceduralnych aspektów postępowania kasacyjnego i interpretacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Kiedy skarga kasacyjna nie trafia do Sądu Najwyższego? Kluczowe wymogi formalne.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CSK 159/18
POSTANOWIENIE
Dnia 29 czerwca 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
w sprawie z powództwa E.S.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 czerwca 2018 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powódki
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
‎
z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt XXVII Ca
[…]
,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego;
3. przyznaje adwokatowi A.C. od Skarbu
‎
Państwa - Sądu Okręgowego w W. kwotę 2700
‎
(dwa tysiące siedemset) złotych powiększoną o należny
‎
podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy
‎
prawnej udzielonej powódce w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującego od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398
4
§ 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca E. S. powołała się na istotne zagadnienie prawne, wyrażone w pytaniu, czy  ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie publikacyjnym jest równoznaczne z utratą mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego lub przepisu prawa wyłącznie w zakresie określonym w sentencji, czy też możliwe jest ustalenie zakresu danego wyroku przez odniesienie się do jego uzasadnienia. Wskazała przy tym, że zgodnie z sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12, OTK-A 2012, nr 10, poz. 21, zakresem tego wyroku są objęte wszystkie osoby, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, powołanie się na przyczynę kasacyjną w postaci istotnego zagadnienia prawnego (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania określonego problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Niezbędne jest przy tym  wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC  2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.).
Powołane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zagadnienie nie spełniało wskazanych wymagań.
W ujęciu abstrakcyjnym przedstawiona kwestia nie budzi wątpliwości o tyle, że utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego jego niezgodność z Konstytucją następuje w zakresie określonym w sentencji, co nie zmienia faktu, że określenie tego zakresu może wymagać zabiegów interpretacyjnych, w których pomocniczą rolę  mogą uzyskać motywy rozstrzygnięcia Trybunału (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2006 r., I PK 116/05, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 353). We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wskazano żadnych argumentów, które mogłyby przemawiać za odmiennym rozstrzygnięciem tego problemu.
W zestawieniu z okolicznościami sprawy przedstawione zagadnienie zmierzało natomiast w istocie jedynie do weryfikacji stanowiska procesowego skarżącej, prezentowanego w konkretnej sprawie. W skardze nie dostrzeżono przy tym, że kwestia kręgu osób objętych skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12, była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, w których przesądzono, że wyrok ten nie dotyczy osób, które  nabyły prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., III UZP 3/15, OSNP 2015, nr 10, poz. 137 i powołane tam dalsze orzecznictwo, a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30  września 2014 r., II UK 200/13, niepubl. i z dnia 11 maja 2016 r., I CSK 350/15, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2015 r., II BU 1/15, niepubl. i z dnia 5 marca 2014 r., II UK 489/13, niepubl.).
Z tych względów, na podstawie art. 398
9
§ 2 w związku z art. 102, art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI