I CSK 159/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o uzupełnienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po dwóch obywatelach amerykańskich, E. G. F. Jr i E. G. F. Sr, w zakresie środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym w Polsce. Sądy niższych instancji, Sąd Rejonowy w W. i Sąd Okręgowy w W., odrzuciły wniosek, uznając brak jurysdykcji krajowej sądów polskich. Sąd Okręgowy argumentował, że wnioskodawczynie nie wykazały podstaw do jurysdykcji koniecznej i że sąd nie ma obowiązku badać tej kwestii z urzędu. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone postanowienia. Podkreślił, że jurysdykcja krajowa jest bezwzględną przesłanką procesową, którą sąd bada z urzędu w sprawach spadkowych. Wskazał, że zgodnie ze zmienionym art. 1108 k.p.c., jurysdykcja krajowa istnieje, gdy spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania w Polsce (§ 1), lub gdy majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Polsce (§ 2). Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy niższych instancji pominęły kluczową okoliczność, iż E. G. F. Jr miał w chwili śmierci miejsce zamieszkania w Polsce, co uzasadnia jurysdykcję krajową na podstawie art. 1108 § 1 k.p.c. W odniesieniu do E. G. F. Sr, który zmarł w USA, sądy nie zbadały, czy znaczna część jego majątku spadkowego znajduje się w Polsce (art. 1108 § 2 k.p.c.), mimo że na rachunku bankowym w Polsce znajdowała się kwota 20.000 zł, a także E. D. F. Sr był spadkobiercą po E. D. F. Jr. Z tych powodów Sąd Najwyższy uchylił postanowienia obu instancji, nakazując ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przesłanek jurysdykcyjnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie jurysdykcji krajowej polskich sądów w sprawach spadkowych po cudzoziemcach, zwłaszcza w kontekście miejsca zamieszkania spadkodawcy i lokalizacji majątku spadkowego.
Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji przepisów o jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych (od 1 lipca 2009 r.).
Zagadnienia prawne (2)
Czy polskie sądy posiadają jurysdykcję krajową do stwierdzenia nabycia spadku po obywatelach amerykańskich, w sytuacji gdy część majątku spadkowego znajduje się w Polsce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, polskie sądy posiadają jurysdykcję krajową, jeśli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania w Polsce, albo gdy majątek spadkowy lub jego znaczna część znajduje się w Polsce.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji błędnie odrzuciły wniosek z powodu braku jurysdykcji, pomijając fakt zamieszkania jednego ze spadkodawców w Polsce oraz potrzebę zbadania, czy majątek spadkowy po drugim spadkodawcy (lub jego znaczna część) znajduje się w Polsce. Jurysdykcja krajowa w sprawach spadkowych jest badana z urzędu.
Czy strony mogą ustanowić jurysdykcję krajową w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku poprzez wdanie się w spór?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strony nie mogą ustanowić jurysdykcji krajowej w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku poprzez wdanie się w spór, gdyż nie jest przewidziana możliwość zawarcia umowy o jurysdykcję w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na art. 11101 k.p.c. (argument a contrario) stwierdził, że w sprawach spadkowych nie ma możliwości zawarcia umowy o jurysdykcję, a tym samym strony nie mogą jej ustanowić przez wdanie się w spór.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| N. F.-T. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| E. G. F. Jr | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| E. G. F. Sr | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 1108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej.
k.p.c. art. 1108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Do jurysdykcji krajowej należą również sprawy spadkowe, jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1109
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1110
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw jurysdykcji w sprawach nieprocesowych, ale innych niż wymienione w art. 1106-11091 k.p.c. Nie dotyczy spraw spadkowych.
k.p.c. art. 1110¹
Kodeks postępowania cywilnego
Nie jest przewidziana możliwość zawarcia umowy o jurysdykcję w sprawach spadkowych.
k.p.c. art. 1110²
Kodeks postępowania cywilnego
Jurysdykcja krajowa w sprawach dotyczących nieruchomości położonych w Polsce ma charakter wyłączny.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 1099
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie pozwu nie może nastąpić jedynie w wypadku spraw co do których strony mogą ustanowić jurysdykcję krajową przez wdanie się w spór.
k.p.c. art. 1099¹
Kodeks postępowania cywilnego
Warunek zastosowania i rozważania wystąpienia jurysdykcji koniecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 1108 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie braku jurysdykcji krajowej, mimo że jeden ze spadkodawców miał miejsce zamieszkania w Polsce. • Naruszenie art. 1108 § 2 k.p.c. poprzez brak zbadania, czy znaczna część majątku spadkowego po drugim spadkodawcy znajduje się w Polsce. • Obowiązek sądu badania jurysdykcji krajowej z urzędu w sprawach spadkowych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądów niższych instancji opierająca się na braku jurysdykcji krajowej.
Godne uwagi sformułowania
Jurysdykcja krajowa sądów polskich stanowi bezwzględną przesłankę procesową, której istnienie zasadniczo sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. • W razie jej braku odrzuca pozew. • Do kategorii tej nie należą sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, gdyż nie jest w stosunku do nich przewidziana możliwość zawarcia umowy o jurysdykcję. • Sądy meriti skupiły się jedynie na ocenie przesłanek zaistnienia powoływanej przez skarżące jurysdykcji krajowej koniecznej. • Ocena, czy znaczna część majątku spadkowego znajduje się w Polsce nie powinna polegać na porównywaniu wartości majątku położonego w Polsce z tym, jaki pozostał za granicą.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Agnieszka Piotrowska
członek
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji krajowej polskich sądów w sprawach spadkowych po cudzoziemcach, zwłaszcza w kontekście miejsca zamieszkania spadkodawcy i lokalizacji majątku spadkowego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji przepisów o jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych (od 1 lipca 2009 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych, które może mieć znaczenie praktyczne dla wielu osób dziedziczących po cudzoziemcach lub posiadających majątek za granicą.
“Polskie sądy a spadek po cudzoziemcu: Kiedy możemy dziedziczyć w Polsce?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.