I CSK 153/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego dotyczyło nakazania Bankowi Gospodarstwa Krajowego, działającemu jako pełnomocnik Skarbu Państwa, złożenia oświadczenia woli o zawarciu umowy pożyczki na kwotę 3 111 138 zł. Szpital argumentował, że spełnił wszystkie ustawowe warunki do uzyskania pożyczki na podstawie art. 41a-41c ustawy z 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej, jednak pożyczka nie została udzielona z powodu wyczerpania środków. Powód zarzucił, że Bank niesłusznie rozpatrywał wnioski według kolejności wpływu, zamiast zastosować zasadę proporcjonalnego podziału pozostałych środków między wszystkie uprawnione podmioty. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, wskazując na brak legitymacji biernej Banku oraz brak podstaw do proporcjonalnego podziału środków. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, uznając, że wyczerpanie środków przed upływem terminu złożenia wniosków uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie wniosku, a naruszenie przepisów mogłoby co najwyżej skutkować odpowiedzialnością deliktową Skarbu Państwa, a nie nakazem zawarcia umowy. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że art. 64 k.c. nie jest samodzielną podstawą do nakazania złożenia oświadczenia woli, jeśli obowiązek ten nie wynika z konkretnego zdarzenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że choć Sąd Apelacyjny mógł nieprecyzyjnie sformułować kwestię pochodzenia obowiązku złożenia oświadczenia woli, to jednak przepisy ustawy z 2005 r. nie stwarzają podstaw do przyjęcia, że Skarb Państwa ma obowiązek złożenia oświadczenia woli, które mogłoby zostać zastąpione orzeczeniem sądu. Sąd Najwyższy podkreślił, że wniosek o pożyczkę nie jest oświadczeniem woli, a jego akceptacja i uzgodnienie warunków umowy wymaga działania Skarbu Państwa. Ponadto, Sąd Najwyższy odrzucił argumentację o proporcjonalnym podziale środków, wskazując na sprzeczność z art. 35c ustawy oraz brak podstaw w przepisach do takiej interpretacji. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 64 k.c. w kontekście nakazu złożenia oświadczenia woli, zasady udzielania pożyczek z funduszy publicznych, kolejność wpływu wniosków vs. proporcjonalny podział środków.
Dotyczy specyficznej ustawy o pomocy publicznej dla zakładów opieki zdrowotnej z 2005 r. oraz specyficznego stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd może nakazać złożenie oświadczenia woli o zawarciu umowy pożyczki na podstawie art. 64 k.c., jeśli obowiązek ten wynika z ustawy, a środki przewidziane na pożyczki zostały wyczerpane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może nakazać złożenia oświadczenia woli o zawarciu umowy pożyczki na podstawie art. 64 k.c., jeśli ustawa nie stwarza podstaw do takiego obowiązku, a środki zostały wyczerpane. Art. 64 k.c. nie jest samodzielną podstawą do powstania obowiązku złożenia oświadczenia woli, a orzeczenie sądu nie może zastąpić całego procesu decyzyjnego Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy z 2005 r. nie stwarzają podstaw do nakazania Skarbowi Państwa złożenia oświadczenia woli, które mogłoby zostać zastąpione orzeczeniem sądu. Wniosek o pożyczkę wymaga oceny przez Skarb Państwa, a dopiero po jej akceptacji i uzgodnieniu warunków może dojść do zawarcia umowy. Art. 64 k.c. nie może zastąpić całego procesu decyzyjnego i uzgodnień umownych. Ponadto, wyczerpanie środków przewidzianych na pożyczki uniemożliwia ich udzielenie.
Czy środki przewidziane na pożyczki dla publicznych zakładów opieki zdrowotnej, zgodnie z ustawą z 15 kwietnia 2005 r., powinny być dzielone proporcjonalnie między wszystkie wnioski spełniające warunki, czy według kolejności ich wpływu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Środki te należy rozdzielać według kolejności wpływu wniosków, a nie proporcjonalnie. Ustawa nie zawiera przepisów nakazujących proporcjonalny podział, a zasada kolejności wpływu jest zgodna z systematyką i brzmieniem przepisów, w tym art. 35c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy uznały, że ustawa z 15 kwietnia 2005 r. nie przewiduje zasady proporcjonalnego podziału środków na pożyczki. Taka wykładnia stałaby w sprzeczności z art. 35c ustawy oraz z logiką oceny wniosków na dzień ich złożenia. Brak jest przepisów wskazujących na inne kryteria podziału niż kolejność wpływu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wojewódzki Szpital Specjalistyczny | instytucja | powód |
| Skarb Państwa – Minister Finansów | organ_państwowy | pozwany |
| Bank Gospodarstwa Krajowego | instytucja | pozwany (pełnomocnik Skarbu Państwa) |
Przepisy (8)
Główne
u.p.r.p.z.o.z. art. 41a
Ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej
Przepis ten nie stwarza podstaw do nakazania Skarbowi Państwa złożenia oświadczenia woli, które mogłoby zostać zastąpione orzeczeniem sądu. Wymaga oceny wniosku i uzgodnienia warunków umowy.
Pomocnicze
u.p.r.p.z.o.z. art. 41b
Ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej
u.p.r.p.z.o.z. art. 41c
Ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej
u.p.r.p.z.o.z. art. 35 § 1
Ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej
Przesłanki udzielenia pożyczki ocenia się na dzień złożenia wniosku.
u.p.r.p.z.o.z. art. 35a § 1
Ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej
Przesłanki udzielenia pożyczki ocenia się na dzień złożenia wniosku.
u.p.r.p.z.o.z. art. 35c
Ustawa o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej
Określa maksymalną kwotę pożyczek (2,2 mld zł), która jest negatywną przesłanką decydującą o udzieleniu pożyczki i powinna być oceniana na chwilę złożenia wniosku.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Nie jest samodzielną podstawą wydania wyroku uwzględniającego powództwo o stwierdzenie obowiązku złożenia oświadczenia woli. Obowiązek ten musi wynikać z określonego zdarzenia, a orzeczenie sądu nie może samodzielnie określać treści oświadczenia.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji biernej Banku Gospodarstwa Krajowego. • Ustawa z 2005 r. nie przewiduje obowiązku złożenia oświadczenia woli przez Skarb Państwa, które mogłoby być zastąpione orzeczeniem sądu na podstawie art. 64 k.c. • Wyczerpanie środków przewidzianych na pożyczki uniemożliwia ich udzielenie. • Brak podstaw prawnych do proporcjonalnego podziału środków zamiast kolejności wpływu wniosków. • Art. 64 k.c. nie jest samodzielną podstawą roszczenia o zawarcie umowy.
Odrzucone argumenty
Nakazanie Bankowi Gospodarstwa Krajowego złożenia oświadczenia woli o zawarciu umowy pożyczki. • Zastosowanie zasady proporcjonalnego podziału środków zamiast kolejności wpływu wniosków. • Możliwość zastąpienia oświadczenia woli Skarbu Państwa orzeczeniem sądu na podstawie art. 64 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Bank Gospodarstwa Krajowego niezasadnie rozpatrywał wnioski według kolejności ich wpływu w sytuacji, w której należało zastosować zasadę proporcjonalnego podzielenie pozostałych środków na wszystkie zakłady, które spełniły ustawowe warunki przed upływem terminu przewidzianego na zgłaszanie wniosków. • Samo złożenie wniosku do dnia 15 listopada 2008 r. oraz spełnienie przesłanek pozytywnych określonych w art. 41a powołanej ustawy nie rodziło więc po stronie Skarbu Państwa obowiązku zawarcia umowy, bez względu na finansowe skutki udzielenia kolejnej pożyczki dla budżetu. • Naruszenie art. 41a ustawy mogłoby co najwyżej stanowić podstawę deliktowej odpowiedzialności Skarbu Państwa. • Art. 64 k.c. nie jest nigdy samodzielną podstawą wydania wyroku uwzględniającego powództwo o stwierdzenie obowiązku złożenia oświadczenia woli będącego źródłem stosunku cywilnoprawnego. • Przepis art. 41a ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r., nie stwarza podstaw do tego, aby na podstawie art. 64 k.c. orzeczenie sądu, mogło zastąpić całość potrzebnych do zawarcia umowy pożyczki z wnioskodawcą działań jakie podjąć musi Skarb Państwa, aby taka umowa została zawarta.
Skład orzekający
Hubert Wrzeszcz
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 64 k.c. w kontekście nakazu złożenia oświadczenia woli, zasady udzielania pożyczek z funduszy publicznych, kolejność wpływu wniosków vs. proporcjonalny podział środków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o pomocy publicznej dla zakładów opieki zdrowotnej z 2005 r. oraz specyficznego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowania publicznych placówek medycznych i interpretacji przepisów dotyczących pożyczek, co jest istotne dla sektora ochrony zdrowia i prawników zajmujących się prawem administracyjnym i finansowym.
“Szpital chciał pożyczki, ale zabrakło pieniędzy. Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego nie można było ich dostać.”
Dane finansowe
WPS: 3 111 138 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.