I CSK 1430/24

SN
I CSK 1430/24
POSTANOWIENIE
18 grudnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
na posiedzeniu niejawnym 18 grudnia 2024 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa M.B. i K.B.
‎
przeciwko Bank S.A. w W.
‎
o zapłatę i ustalenie,
‎
na skutek skargi kasacyjnej M.B., K.B. i Bank S.A. w W.
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
‎
z 21 grudnia 2023 r., I ACa 1071/23,
1) odrzuca skargę kasacyjną M.B. i K.B. oraz skargę kasacyjną Bank S.A. w W.,
2)
nie obciąża stron kosztami postępowania kasacyjnego.
(M.O.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 21 grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie z powództwa M.B. i K.B. przeciwko Bank S.A. w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 31 stycznia 2023 r., I C 1435/18, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób że:
- w pkt. II oddalił powództwo ponad zasądzoną od strony pozwanej łącznie na rzecz powodów kwotę 17 163,12 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 listopada 2022 r. do dnia zapłaty,
- w pkt. IV zniósł pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego (pkt 1.),
oddalił apelację w pozostałej części (pkt 2.), zniósł pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego (pkt 3.).
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu II instancji wnieśli:
- powodowie, zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1.
tiret
1., punktu 1.
tiret
2. oraz punktu 3, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w sposób szczegółowo wskazany w skardze kasacyjnej. Ponadto, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz łącznie kosztów postępowania kasacyjnego, ewentualnie o pozostawienie Sądowi II instancji rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, każdorazowo w wysokości dwukrotności przepisanej stawki minimalnej.
- pozwana, zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1. w zakresie, w jakim Sąd II instancji uwzględnił roszczenie o zapłatę na rzecz powodów kwoty 17 163,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 maja 2022 r. do dnia zapłaty oraz zniósł koszty procesu, w zakresie punktu 2. oraz punktu 3. W ramach wniosków skargi pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Ponadto, pozwana wniosła o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym według norm prawem przepisanych.
Obie strony postępowania złożyły odpowiedzi na skargę wniesioną przez drugą stronę. Powodowie w ramach swojej odpowiedzi wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwana w swojej odpowiedzi wniosła natomiast o odrzucenie skargi powodów (z uwagi na zbyt lakoniczne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania), ewentualnie o odmowę jej przyjęcia, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skargi kasacyjne wniesione przez obie strony postępowania podlegały odrzuceniu.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Zgodnie z art. 398
1
§ 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie.
Poza spełnianiem ogólnych wymagań dla pisma procesowego, skarga kasacyjna powinna również zawierać prawidłowo sformułowane elementy konstrukcyjne określone w art. 398
4
§ 1 pkt 1-3 k.p.c. Jednym z tych elementów jest wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. Braki w zakresie elementów konstrukcyjnych skargi,
‎
a więc również w zakresie jej wniosków, skutkują odrzuceniem skargi
a limine
bez uprzedniego wezwania o usunięcie dostrzeżonych braków (postanowienie SN
‎
z 24 października 2022 r., I CSK 3656/22). Wniosek taki wynika z porównania treści art. 398
6
§ 2 k.p.c.
in medio
oraz art. 398
6
§ 1 k.p.c. Tylko drugi z przywołanych przepisów dopuszcza sanowanie określonych braków skargi kasacyjnej; nie dotyczy to jednak elementów konstrukcyjnych określonych w art. 398
4
§ 1 pkt 1-3 k.p.c. (postanowienie SN z 24 czerwca 2022 r., I CSK 2657/22).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi kasacyjnej powodów, w ramach wniosku głównego o wydanie wyroku kasatoryjnego skarżący nie wskazali, w jakim zakresie zaskarżony wyrok miałby zostać uchylony. Tymczasem w świetle art. 398
4
§ 1 pkt 3 k.p.c. konieczne jest oznaczenie w skardze zakresu, w jakim zaskarżony wyrok ma zostać uchylony lub uchylony i zmieniony, albo wprost, albo co najmniej przez jednoznaczne odesłanie do prawidłowo określonego zakresu zaskarżenia. Sąd Najwyższy nie ma możliwości ustalania za stronę skarżącą tego, czy żądanie w skardze uchylenia i zmiany zaskarżonego wyroku miałaby oznaczać wyrok jako całość, czy wyrok w zaskarżonej (lub jeszcze innej) części (zob. np. postanowienie SN z 26 września 2022 r.,
I CSK 1563/22
). Określenie zakresu zaskarżenia oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia stanowią przedmiot odrębnych wymogów formalnych skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona powinna w obu tych kwestiach odrębnie sformułować własne stanowisko (zob. np. postanowienia SN: z 20 kwietnia 2022 r.,
I CSK 2268/22
; z 18 maja 2023 r., II CSKP 1087/22).
Sąd Najwyższy nie jest ponadto uprawniony do tego, aby w sytuacji, w której strona nie wskaże w skardze kasacyjnej zakresu, w jakim zaskarżony wyrok miałby zostać uchylony, samodzielnie przyjmować, że domaga się uchylenia orzeczenia
#x200e
w zakresie wynikającym ze wskazanego w skardze kasacyjnej zakresu zaskarżenia. W świetle regulacji k.p.c. to obowiązkiem skarżącego jest dokładne określenie zakresu oczekiwanego uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
W skardze powodów wadliwie został również sformułowany wniosek o orzeczenie co do istoty sprawy. Na etapie postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy nie rozpoznaje ponownie sprawy, lecz jedynie dokonuje oceny prawidłowości zastosowania norm prawnych przez sąd drugiej instancji. Z tej przyczyny do kompetencji Sądu Najwyższego nie należy zmiana zaskarżanych orzeczeń. W przypadku gdy podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona, a skargi kasacyjnej nie oparto także na podstawie naruszenia przepisów postępowania lub podstawa ta okazała się nieuzasadniona, Sąd Najwyższy może jedynie uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy (art. 398
16
k.p.c.). Oznacza to, że ewentualne orzeczenie co do istoty sprawy zawsze musi być poprzedzone uchyleniem zaskarżonego orzeczenia (postanowienie SN z 19 października 2022 r., I CSK 2703/22) a Sąd Najwyższy, orzekając na podstawie art. 398
16
k.p.c., działa w istocie jako sąd drugiej instancji.
Powodowie, w ramach wniosku o orzeczenie przez Sąd Najwyższy co do istoty sprawy, nie wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem zakresu tego uchylenia, lecz wyłącznie o zmianę orzeczenia. Tego rodzaju wniosek nie ma jednak podstawy w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Odnosząc się do skargi kasacyjnej pozwanej, skarżąca nie wskazała, w jakim zakresie miałby zostać uchylony zaskarżony wyrok Sądu II instancji, co stanowi nieusuwalny brak skargi skutkujący jej odrzuceniem. Jedynie na marginesie zwrócić należy uwagę, że pozwana nie miała interesu prawnego (
gravamen
) w objęciu zakresem zaskarżenia punktu 1. wyroku Sądu II instancji. Wbrew stanowisku skarżącej Sąd
ad quem
w punkcie tym nie uwzględnił roszczenia o zapłatę na rzecz powodów kwoty 17 163,23 zł, lecz, w wyniku częściowego uwzględnienia apelacji pozwanej, dokonał zmiany wyroku Sądu I instancji na korzyść pozwanej oddalając częściowo powództwo oraz znosząc pomiędzy stronami koszty procesu (wyrokiem Sądu I instancji zasądzono do pozwanej na rzecz powodów kwotę 6417 zł).
Z przytoczonych powyżej względów w punkcie 1. postanowienia, na podstawie art. 398
6
§ 3 k.p.c., orzeczono o odrzuceniu obu skarg kasacyjnych.
Jednocześnie z uwagi na to, że na etapie postępowania kasacyjnego obie strony postępowania należy uznać jednocześnie za stroną wygrywającą i przegrywającą, Sąd Najwyższy postanowił nie obciążać stron kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie
na podstawie art. 102 w zw. art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.
‎
[M.O.]
[a.ł]