I CSK 1422/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy postanowieniem z 5 września 2025 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny wstrzymał wykonanie pkt II wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 18 stycznia 2023 r., który ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego i zasądził na rzecz powodów M.R. i T.R. kwoty po 211.266,97 zł, do czasu zaofiarowania przez powodów zwrotu otrzymanego świadczenia w kwocie 347 122 zł lub zabezpieczenia roszczenia o zwrot tej kwoty, uwzględniając zarzut zatrzymania podniesiony przez bank. Bank w skardze kasacyjnej wskazał na potrzebę wykładni przepisów dotyczących interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy (art. 189 k.p.c.), obowiązku informacyjnego banku w zakresie ryzyka kursowego (art. 385² k.c.), zakresu abuzywności postanowień indeksacyjnych (art. 385¹ § 1 i 2 k.c.), charakteru postanowień indeksacyjnych jako głównych świadczeń stron (art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego) oraz charakteru postanowień dotyczących indeksacji jako elementów istoty umowy (art. 353¹ k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego). Sąd Najwyższy, powołując się na liczne orzecznictwo własne oraz TSUE, stwierdził, że wskazane zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte. W szczególności podkreślono, że klauzule indeksacyjne są nietransparentne, jeśli nie określają obiektywnych kryteriów ustalania kursów walut, a ich ocena jako abuzywnych nie może uwzględniać okoliczności powstałych po zawarciu umowy. Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że brak jest podstaw do zastąpienia abuzywnych postanowień przepisami dyspozytywnymi lub zwyczajami, a w przypadku niemożności utrzymania umowy w mocy bez abuzywnych postanowień, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna) na podstawie art. 58 k.c. Odnosząc się do obowiązku informacyjnego banku, Sąd Najwyższy wskazał, że został on już wielokrotnie wyjaśniony, a ocena jego spełnienia zależy od konkretnych ustaleń faktycznych sądów niższych instancji. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny uznał, że bank nie dołożył minimum staranności, aby poinformować powodów o ryzyku walutowym, nie przedstawiając symulacji raty przy znacznym wzroście kursu waluty. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej, obowiązku informacyjnego banków oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dotyczy spraw, w których banki podnoszą argumenty dotyczące rozbieżności w orzecznictwie w kontekście umów kredytów walutowych. Odmowa przyjęcia skargi oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy w tej konkretnej sprawie.
Zagadnienia prawne (6)
Czy kredytobiorcy posiadają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu, w przypadku gdy przysługuje im dalej idące roszczenie o zapłatę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się za istnieniem interesu prawnego konsumenta w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu.
Czy zakres obowiązku informacyjnego banku wobec kredytobiorcy w zakresie ryzyka kursowego związanego z umową kredytu indeksowanego do waluty obcej należy oceniać z uwzględnieniem wymogów prawnych obowiązujących w chwili zawarcia umowy, czy też dopuszczalne jest obarczanie banku niespełnieniem bliżej nieokreślonych obowiązków informacyjnych nieznajdujących podstawy prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek informacyjny należy oceniać z uwzględnieniem wymogów prawnych obowiązujących w chwili zawarcia umowy, a bank może być obarczany za niespełnienie tych obowiązków.
Uzasadnienie
Ocena obowiązku informacyjnego banku powinna uwzględniać stan prawny z chwili zawarcia umowy. Bank ponosi odpowiedzialność za brak należytego poinformowania konsumenta o ryzyku walutowym.
Czy dopuszczalne jest zakwestionowanie przez sąd należytego spełnienia przez bank obowiązku informacyjnego przed zawarciem umowy kredytu poprzez posłużenie się ogólnikowymi zwrotami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest zakwestionowanie spełnienia obowiązku informacyjnego, jeśli posłużono się ogólnikowymi zwrotami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że bank nie dołożył minimum staranności, aby poinformować powodów o ryzyku walutowym, nie przedstawiając symulacji raty przy znacznym wzroście kursu waluty.
Jaki jest zakres ewentualnej abuzywności postanowień dotyczących indeksacji i czy sąd powinien określić w sposób konkretny zakres tej abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd powinien określić konkretny zakres abuzywności, wskazując na konkretne postanowienia rozumiane jak normy prawne.
Uzasadnienie
Uznanie klauzul przeliczeniowych za abuzywne oznacza, że są one bezskuteczne od momentu zawarcia umowy. Sąd musi precyzyjnie określić zakres tej abuzywności.
Czy postanowienia określające mechanizm indeksacji kredytu do CHF mają charakter uboczny, czy też dotyczą głównych świadczeń stron, a w konsekwencji, czy prawidłowe jest stwierdzenie przez sąd nieważności umowy z powodu eliminacji postanowień określających główne świadczenia stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienia określające mechanizm indeksacji kredytu do CHF mają charakter głównych świadczeń stron i ich abuzywność może prowadzić do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie kredytobiorcy i podlegają kontroli, a ich abuzywność może skutkować nieważnością umowy.
Czy postanowienia dotyczące indeksacji kredytu do waluty obcej stanowią o jego naturze i czy ich ewentualna abuzywność powoduje podważenie istoty nawiązywanej więzi prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia dotyczące indeksacji stanowią o naturze umowy, a ich abuzywność może prowadzić do podważenia istoty nawiązywanej więzi prawnej.
Uzasadnienie
Charakter postanowień dotyczących indeksacji kredytu do waluty obcej jest kluczowy dla oceny istoty umowy. Ich abuzywność może skutkować nieważnością umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.R. | osoba_fizyczna | powód |
| T.R. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Kredytobiorcy posiadają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu.
k.p.c. art. 398 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Zakres abuzywności postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Ocena obowiązku informacyjnego banku.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów i jej ograniczenia.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
Prawo bankowe art. 69 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Istota umowy kredytu.
Prawo bankowe art. 69 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Istota umowy kredytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE. • Brak wykazania przez bank istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia... • rolą „przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej kryteriów... • określenie wysokości świadczenia z tytułu zwrotu kredytu obciążającego konsumenta z odwołaniem do tabel kursów walut obcych ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne... • Klauzule kształtujące mechanizm indeksacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy w rozumieniu art. 385¹ § 1 zdanie drugie k.c., a zatem podlegają kontroli, jeśli nie zostały sformułowane w jednoznaczny sposób... • Ocena abuzywności postanowienia umownego dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo... • Wykładnia prawa unijnego dokonywana przez TSUE – w tym w zakresie spoczywającego na banku obowiązku informacyjnego - ma charakter deklaratywny i jest skuteczna ex tunc...
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej, obowiązku informacyjnego banków oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których banki podnoszą argumenty dotyczące rozbieżności w orzecznictwie w kontekście umów kredytów walutowych. Odmowa przyjęcia skargi oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy w tej konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego w sprawach kredytów frankowych, co jest nadal gorącym tematem dla prawników i konsumentów. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej jest istotna z punktu widzenia procedury.
“Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej banku w sprawie kredytu frankowego. Czy to koniec sporów?”
Dane finansowe
zasądzone od pozwanego na rzecz każdego z powodów: 211 266,97 PLN
zwrot otrzymanego świadczenia: 347 122 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.