I CSK 14/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód W. W., będący wspólnikiem spółki cywilnej K. D. s.c., wniósł pozew o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 82 784,31 zł od pozwanych E. B. i M. P., członków zarządu spółki A. N. sp. z o.o. Podstawą roszczenia był art. 299 k.s.h., a dochodzona kwota stanowiła wierzytelność nabyta przez spółkę cywilną od cedenta L. sp. z o.o., wobec której egzekucja okazała się bezskuteczna. Sąd Rejonowy pierwotnie oddalił powództwo z powodu braku czynnej legitymacji procesowej powoda. Po uchyleniu tego wyroku przez Sąd Okręgowy, Sąd Rejonowy zasądził dochodzoną kwotę. Sąd Okręgowy w postępowaniu apelacyjnym oddalił apelację pozwanego, uznając, że dochodzenie wierzytelności przez jednego wspólnika mieści się w zakresie zwykłych czynności spółki cywilnej, zgodnie z art. 865 k.c., zwłaszcza gdy drugi wspólnik nie zgłosił sprzeciwu. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 865 § 1 i 2 k.c. oraz 866 k.c. Podkreślono, że spółka cywilna nie posiada odrębnej od wspólników osobowości prawnej ani zdolności prawnej, w związku z czym w obrocie prawnym, w tym w procesie, musi być oznaczana poprzez wskazanie wszystkich wspólników. Zasądzenie należności na rzecz jednego wspólnika, zamiast na rzecz majątku wspólnego spółki, prowadzi do sytuacji, w której wierzytelność nie trafia do majątku spółki. W związku z tym, jeden wspólnik nie ma legitymacji czynnej do dochodzenia w swoim imieniu zapłaty wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej, jeśli spółka nie jest prawidłowo oznaczona w pozwie. Z tego względu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad prawidłowego oznaczania spółki cywilnej w procesie sądowym oraz legitymacji procesowej wspólników w sprawach dotyczących majątku wspólnego spółki.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółki cywilnej i jej oznaczenia w procesie. Nie dotyczy spółek handlowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wspólnik spółki cywilnej posiada legitymację czynną do dochodzenia w swoim imieniu zapłaty wierzytelności, która wchodzi w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wspólnik spółki cywilnej nie posiada legitymacji czynnej do dochodzenia w swoim imieniu zapłaty wierzytelności, która wchodzi w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej, jeśli spółka cywilna nie jest prawidłowo oznaczona w pozwie poprzez wskazanie wszystkich wspólników.
Uzasadnienie
Spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej ani odrębnej od wspólników osobowości prawnej. W obrocie prawnym, w tym w procesie, musi być oznaczana poprzez wskazanie wszystkich wspólników. Zasądzenie należności na rzecz jednego wspólnika zamiast na rzecz majątku wspólnego spółki prowadzi do sytuacji, w której wierzytelność nie trafia do majątku spółki. Brak prawidłowego oznaczenia spółki w pozwie skutkuje tym, że proces toczy się z udziałem podmiotu, któremu nie przysługuje dochodzona wierzytelność.
Czy dochodzenie wierzytelności przez jednego wspólnika spółki cywilnej, która nabyła tę wierzytelność w ramach wspólnie prowadzonego przedsiębiorstwa, mieści się w zakresie zwykłych czynności spółki?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta jest wtórna wobec braku prawidłowego oznaczenia spółki w pozwie. Nawet jeśli czynność mieści się w zakresie zwykłych czynności spółki, to brak prawidłowego oznaczenia podmiotu w procesie uniemożliwia skuteczne dochodzenie wierzytelności na rzecz majątku spółki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skupił się na kwestii podmiotowości prawnej spółki cywilnej i konieczności prawidłowego jej oznaczania w procesie. Choć przepisy k.c. regulują prowadzenie spraw spółki przez wspólników, to nie zmienia to faktu, że w obrocie prawnym spółka cywilna musi być reprezentowana przez wskazanie wszystkich wspólników.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. W. | osoba_fizyczna | powód |
| E. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. D. s.c. | inne | spółka cywilna powoda |
| L. spółka z o.o. | spółka | cedent |
| A. N. spółka z o.o. | spółka | dłużnik spółki powoda |
Przepisy (5)
Główne
k.s.h. art. 299
Kodeks spółek handlowych
Podstawa roszczenia powoda o zasądzenie od członków zarządu spółki z o.o. kwoty odpowiadającej wierzytelnościom spółki, której egzekucja okazała się bezskuteczna.
Pomocnicze
k.c. art. 865 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy te odnoszą się do prowadzenia spraw spółki i dokonywania przez nią czynności prawnych, ale nie zmieniają konieczności prawidłowego oznaczania spółki cywilnej w obrocie prawnym poprzez wskazanie wszystkich wspólników.
k.c. art. 866
Kodeks cywilny
Przepis ten reguluje reprezentację spółki cywilnej, ale nie zmienia konieczności prawidłowego oznaczania spółki w obrocie prawnym.
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o uchyleniu zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 865 § 1 i 2 k.c. oraz 866 k.c. przez błędną wykładnię, co doprowadziło do wadliwej wykładni legitymacji powoda. • Spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej i musi być oznaczana w obrocie poprzez wskazanie wszystkich wspólników. • Jeden wspólnik spółki cywilnej nie ma legitymacji do dochodzenia w swoim imieniu wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników, jeśli spółka nie jest prawidłowo oznaczona w pozwie.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji dotyczące legitymacji powoda do dochodzenia wierzytelności w imieniu spółki cywilnej jako zwykłej czynności spółki.
Godne uwagi sformułowania
w obrocie prawnym w tym w procesie, spółkę cywilną można oznaczyć tylko poprzez wskazanie wszystkich wspólników, zważywszy, że spółka cywilna jest jednostką organizacyjną, która nie posiada zdolności prawnej, a tym samym w obrocie nie może występować pod innym oznaczeniem • brak podstaw dla uznania, że wspólnikowi spółki cywilnej przysługuje legitymacja czynna do dochodzenia w swoim imieniu zapłaty wierzytelności, która wchodzi w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej.
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący
Dariusz Dończyk
członek
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad prawidłowego oznaczania spółki cywilnej w procesie sądowym oraz legitymacji procesowej wspólników w sprawach dotyczących majątku wspólnego spółki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki cywilnej i jej oznaczenia w procesie. Nie dotyczy spółek handlowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii podmiotowości prawnej spółki cywilnej i jej reprezentacji w procesie, co jest częstym problemem praktycznym dla prawników. Wyrok SN wyjaśnia kluczowe zasady.
“Spółka cywilna w sądzie: jeden wspólnik to za mało? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 82 784,31 PLN
zapłata: 82 784,31 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.