I CSK 1398/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej pozwanych R.J., I.K. i S.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie o wydanie nieruchomości. Pozwani domagali się uchylenia zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce, wskazując na nieważność postępowania oraz istotne zagadnienia prawne. Jako przyczynę nieważności postępowania wskazali m.in. sposób powołania sędziów orzekających w niższych instancjach. Sąd Najwyższy, powołując się na liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, podkreślił, że badanie ważności lub skuteczności aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP nie jest dopuszczalne w postępowaniu sądowym. Akt nominacyjny jest konstytucyjny i nie podlega weryfikacji przez inne organy władzy publicznej. Sąd Najwyższy stwierdził, że argumentacja pozwanych w tym zakresie stanowi niedopuszczalną próbę podważenia skuteczności nominacji sędziowskiej. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 49 k.p.c. (wyłączenie sędziego), nie prowadzą do nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Odnosząc się do przesłanki oczywistej zasadności skargi, Sąd Najwyższy stwierdził, że wywód prawny pozwanych stanowił polemikę z zaskarżonym orzeczeniem, a nie wykazanie kwalifikowanych naruszeń prawa. Kwestie prawne związane z wykładnią ustawy z 1961 r. o gospodarce terenami zostały uznane za złożone, co wykluczało przyjęcie skargi z uwagi na tę przesłankę. Sąd Najwyższy podkreślił również, że skarżący nie przedstawili argumentów świadczących o istotności sformułowanych zagadnień prawnych ani własnego stanowiska w ich przedmiocie, co było konieczne do spełnienia wymogów formalnych wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanych na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności kwestionowania nominacji sędziowskich w postępowaniu sądowym oraz interpretacji przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej procedury kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie sporu o wydanie nieruchomości.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zarzuty dotyczące nieważności postępowania, wynikające z kwestionowania sposobu powołania sędziów, mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, badanie ważności lub skuteczności aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP nie jest dopuszczalne w postępowaniu sądowym. Akt nominacyjny jest konstytucyjny i nie podlega weryfikacji przez inne organy władzy publicznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że powołanie sędziego następuje na podstawie art. 179 Konstytucji RP i stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku, który nie może być przedmiotem kontroli sądowej. Podważanie skuteczności nominacji sędziowskiej naruszałoby stabilność wymiaru sprawiedliwości i prawo do sądu.
Czy zarzuty dotyczące wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 k.p.c. lub naruszenia art. 50 § 3 k.p.c. prowadzą do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. dotyczy tylko udziału w postępowaniu sędziego wyłączonego z mocy ustawy (art. 48 § 1 k.p.c.), a nie sędziego podlegającego wyłączeniu na wniosek w myśl art. 49 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nieważność postępowania zachodzi jedynie w przypadku udziału sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Czynności podejmowane przez sędziego, co do którego złożono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c., nie powodują nieważności postępowania, a co najwyżej mogą stanowić uchybienie procesowe.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy skarżący jedynie polemizuje z orzeczeniem sądu drugiej instancji, nie wykazując kwalifikowanych naruszeń prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oczywista zasadność skargi kasacyjnej wymaga wykazania szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, a nie jedynie polemiki z orzeczeniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wywód prawny pozwanych stanowił próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie uzasadnia przyjęcia skargi ze względu na przesłankę oczywistej zasadności.
Czy przedstawione przez skarżących zagadnienia prawne dotyczące ustawy z 1961 r. o gospodarce terenami są istotne i wymagają rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy w ramach przedsądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie przedstawili argumentów świadczących o istotności zagadnień ani własnego stanowiska w ich przedmiocie, co jest konieczne do spełnienia wymogów formalnych wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że istotne zagadnienie prawne powinno być nowe, nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, a jego rozstrzygnięcie powinno przyczynić się do rozwoju prawa. Skarżący nie spełnili tych kryteriów, nie przedstawiając argumentów o istotności zagadnień ani możliwych sposobów ich rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.K. | osoba_fizyczna | powód |
| R.J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| I.K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S.K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (26)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Instytucja przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej pod kątem przesłanek jej przyjęcia do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
ustawa z 1961 r. art. 3 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Przepisy dotyczące dysponowania terenami państwowymi i spółdzielczymi.
ustawa z 1961 r. art. 10 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Przepisy dotyczące oddawania terenów państwowych w użytkowanie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg zawarcia w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania z profesjonalnym wywodem prawnym nawiązującym do przesłanek przedsądu.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja nieważności postępowania, która zachodzi m.in. gdy w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.
k.p.c. art. 48 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki sędziów wyłączonych z mocy ustawy.
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego na wniosek strony.
k.p.c. art. 50 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz podejmowania czynności przez sędziego po złożeniu wniosku o jego wyłączenie.
k.c. art. 172 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące zasiedzenia.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadania samoistnego.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary posiadacza.
k.p.c. art. 234 § zd. pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu domniemaniem prawnym.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu apelacyjnego ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
ustawa z dnia 29 września 1990 r. art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Przepisy dotyczące uwłaszczenia państwowych osób prawnych.
k.p.c. art. 98 § § 1, § 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady zwrotu kosztów postępowania.
k.p.c. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady zwrotu kosztów w przypadku oddalenia powództwa lub umorzenia postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek orzeczenia o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. art. 2 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Stawka minimalna opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. art. 7 § pkt 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Stawka minimalna opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. art. 10 § ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Stawka minimalna opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. art. 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Stawka minimalna opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Argumentacja powoda o braku podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej. • Argumentacja Sądu Najwyższego o niedopuszczalności kwestionowania nominacji sędziowskich w postępowaniu sądowym. • Argumentacja Sądu Najwyższego o braku nieważności postępowania w przypadku zarzutów dotyczących wyłączenia sędziego na wniosek. • Argumentacja Sądu Najwyższego o braku oczywistej zasadności skargi, gdy skarżący jedynie polemizuje z orzeczeniem. • Argumentacja Sądu Najwyższego o niespełnieniu przez skarżących wymogów formalnych wniosku o przyjęcie skargi w zakresie istotnych zagadnień prawnych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty pozwanych dotyczące nieważności postępowania z powodu sposobu powołania sędziów. • Zarzuty pozwanych dotyczące wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 k.p.c. • Zarzuty pozwanych dotyczące naruszenia art. 50 § 3 k.p.c. • Argumentacja pozwanych o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Argumentacja pozwanych o istnieniu istotnych zagadnień prawnych.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. • Sąd Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym. • Badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego powołania sędziego przez Prezydenta RP oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym. • Akt Głowy Państwa o powołaniu sędziego nie podlega weryfikacji wobec braku odpowiedniego trybu, a taki musiałby wprost wynikać z norm rangi konstytucyjnej. • Nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. dotyczy bowiem tylko udziału w postępowaniu sędziego wyłączonego z mocy ustawy, a nie podlegającego wyłączeniu na wniosek w myśl art. 49 k.p.c. • O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się w merytoryczną analizę trafności orzeczenia. • Istotne zagadnienie prawne powinno być zagadnieniem nowym, nierozwiązanym dotąd w orzecznictwie a jego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa.
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności kwestionowania nominacji sędziowskich w postępowaniu sądowym oraz interpretacji przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie sporu o wydanie nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sędziowską i praworządnością, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Czy można podważyć nominację sędziego w polskim sądzie? Sąd Najwyższy stawia sprawę jasno.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.