I CSK 1374/23

SN
I CSK 1374/23
POSTANOWIENIE
20 października 2023 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Załucki
na posiedzeniu niejawnym 20 października 2023 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa M. L.
‎
przeciwko T. spółce akcyjnej w W.
‎
o ukształtowanie stosunku prawnego,
‎
na skutek skargi kasacyjnej T. spółki akcyjnej w W.
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
‎
z 9 grudnia 2022 r., V ACa 581/22,
1.  odrzuca skargę kasacyjną w zakresie odnoszącym się pkt. II zaskarżonego wyroku;
2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania          w pozostałym zakresie;
3. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4 050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwane T. S.A. w Warszawie wniosło skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w  Warszawie z 9 grudnia 2022 r., wydanego w sprawie z powództwa M. L. o ukształtowanie stosunku prawnego.
Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem następującego zagadnienia prawnego:
Czy sąd rozpoznający roszczenie o zmianę sposobu zobowiązania zakładu ubezpieczeń przez znaczne podniesienie górnej granicy jego odpowiedzialności na podstawie nadzwyczajnej zmiany stosunków, o której mowa w art. 357
1
k.c., może, orzekając o spełnieniu przesłanki rażącej straty nie brać pod uwagą faktycznie istniejących instytucji zapewniających możliwość kontynuacji uzyskiwania przez powoda dotychczasowych, jak i przyszłych świadczeń, stanowiących uzasadnienie powództwa o zmianę sposobu zobowiązania zakładu ubezpieczeń?
Zdaniem pozwanego brak jest podstaw do stosowania nadzwyczajnej regulacji art. 357
1
KC, skoro jest obecna w polskim systemie prawnym podstawa prawna zapewniająca kompensatę uzasadnionych roszczeń osób poszkodowanych, co do których odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wygasła z uwagi na wyczerpanie sumy gwarancyjnej, tzn. art. 2 ustawy o szczególnych uprawnieniach osób poszkodowanych w przypadku wyczerpania sumy gwarancyjnej ustalonej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2006 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu w zakresie, w jakim zaskarżono również pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego, mocą którego oddalono apelację powódki w pozostałym zakresie. Rozstrzygnięcie to było korzystne dla skarżącego, zatem nie miał on interesu prawnego w jego zaskarżeniu. Pokrzywdzenie wydanym orzeczeniem (
gravamen
) jest bowiem przesłanką dopuszczalności każdego środka zaskarżenia. Jeżeli zatem skarga kasacyjna odnosi się do innego orzeczenia niż niekorzystnie rozstrzygającego o żądaniu strony, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 listopada 2016  r., IV CSK 220/16 oraz z 15 stycznia 2015 r., IV CSK 137/14).
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w  orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398
9
§ 1 k.p.c.).
W niniejszej skardze oparto się na przyczynie przyjęcia skargi do rozpoznania wskazanej w  art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z 14 września 2012 r., I UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2015 r., III  CZP 16/15, z 24 października 2012 r., I PK 129/12). Wspomniane wątpliwości muszą znajdować się w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14), który powinien wynikać z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13). Istotne zagadnienie prawne należy zatem postawić w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a  wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14).
Skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom, ponieważ zagadnienie stosunku art. 2 ustawy o szczególnych uprawnieniach osób poszkodowanych        w przypadku wyczerpania sumy gwarancyjnej ustalonej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2006 r. do art. 357
1
k.c. było już przedmiotem rozważań sądów powszechnych, które zgodnie przyjęły, że odpowiedzialność UFG powstaje dopiero wtedy, gdy doszło do wyczerpania sumy gwarancyjnej co do roszczeń poszkodowanego, który nie wystąpił o jej podwyższenie lub jego powództwo w tym przedmiocie zostało oddalone (zob. m.in. wyrok SA w Poznaniu z 28 marca 2022 r., I ACa 165/21; wyrok SO w Sieradzu z 28 grudnia 2022 r., I Ca 559/22; wyrok SA w Lublinie z 31 stycznia 2022 r., I ACa 696/21). We wskazanych orzeczeniach słusznie przyjęto, że pozostawienie w systemie prawnym art. 22a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych w dotychczasowym brzmieniu świadczy o intencji ustawodawcy zachowania dotychczasowego mechanizmu waloryzacji świadczeń rentowych, a
nowa ustawa dotycząca odpowiedzialności UFG została uchwalona w celu zabezpieczenia interesów osób, których sytuacja prawna nie spełnia przesłanek      z  tego przepisu.
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
6
§ 3 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną w części, w której przedmiot zaskarżenia obejmuje oddalenie apelacji powódki w pozostałym zakresie, w pozostałej zaś części zgodnie z art. 398
9
§ 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
AD
[ał]