I CSK 1332/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie z powództwa T. H. przeciwko J. N. o ochronę dóbr osobistych. Skarżący domagał się przyjęcia skargi z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości (art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. w zw. z art. 448 k.c.) oraz istnienie istotnego zagadnienia prawnego. Przedstawił pytania dotyczące naruszenia dóbr osobistych przez porównanie do współpracownika Służb Bezpieczeństwa, dopuszczalności dowodu z przesłuchania historyka oraz możliwości kwestionowania prawomocnego orzeczenia sądu. Sąd Najwyższy stwierdził, że problemy sformułowane przez skarżącego nie zostały ujęte abstrakcyjnie, lecz miały charakter pytań o ocenę konkretnego kontekstu faktycznego, który nie uwzględniał w pełni ustaleń sądów niższych instancji. Podkreślono, że krytyczne wypowiedzi ocenne muszą być rzetelne, a w przypadku osób kandydujących na funkcje publiczne zakres ingerencji w sprawy prywatne jest szerszy. Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa dotyczącego oceny naruszenia dóbr osobistych według obiektywnego wzorca przeciętnego odbiorcy. Uznano również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych (art. 235² § 1 pkt 1 i 3 k.p.c., art. 365 § 1 k.p.c.) nie spełniają przesłanki oczywistej zasadności, a większość zarzutów skarżącego stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi, które są wiążące dla Sądu Najwyższego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności, zwłaszcza w sprawach o ochronę dóbr osobistych w kontekście debaty publicznej i krytyki osób pełniących funkcje publiczne.
Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy; interpretacja przepisów o ochronie dóbr osobistych w kontekście wolności słowa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedź porównująca daną osobę do współpracownika Służb Bezpieczeństwa narusza dobra osobiste (dobre imię, prawo do prywatności, wiarygodność, godność, cześć), w tym czci wewnętrznej i zewnętrznej, oraz czy powód musi wykazać negatywne skutki takiego naruszenia?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wypowiedź jest oceniana w kontekście kampanii wyborczej i krytyki osoby kandydującej na funkcję publiczną, a sądy niższych instancji uznały, że pozwany nie przekroczył granic dozwolonej krytyki, opierając się na rzetelnych informacjach i udowadniając brak bezprawności działania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pytania skarżącego nie są abstrakcyjne i nie spełniają przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej. Wskazał, że osoby kandydujące na funkcje publiczne muszą liczyć się z szerszą krytyką, a wypowiedzi ocenne muszą być rzetelne. Sądy niższych instancji zweryfikowały prawdziwość faktów i uznały, że porównanie nie naruszyło dóbr osobistych powoda, a pozwany udowodnił brak bezprawności.
Czy dopuszczalny jest dowód z przesłuchania świadka-historyka na okoliczność potwierdzenia współpracy z SB, pomimo że prywatna opinia nie może kwestionować prawomocnego orzeczenia sądu?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd apelacyjny szczegółowo wyjaśnił przyczyny dopuszczalności takiego dowodu, a ustalenia faktyczne nie są sprzeczne z prawomocnym orzeczeniem w sposób naruszający jego moc wiążącą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że pytanie o konkretny środek dowodowy nie stanowi zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. Podkreślono, że kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje ograniczeń co do środków dowodowych, a sąd apelacyjny uzasadnił dopuszczalność przesłuchania historyka.
Czy dopuszczalny jest dowód przeciwko prawomocnemu orzeczeniu sądu (art. 365 § 1 k.p.c.), które przesądziło o braku współpracy z SB?
Odpowiedź sądu
Nie, art. 365 § 1 k.p.c. ma zastosowanie do orzeczeń cywilnych i jest interpretowany wąsko; powagę rzeczy osądzonej ma tylko rozstrzygnięcie o żądaniu zawarte w sentencji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 365 § 1 k.p.c. nie pozwala na kwestionowanie ustaleń faktycznych sądu cywilnego na podstawie dowodów innych niż sentencja prawomocnego orzeczenia karnego, a nawet wtedy wiąże tylko rozstrzygnięcie o żądaniu. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił relację między sentencją a faktami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. H. | osoba_fizyczna | powód |
| J. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Dotyczy dóbr osobistych.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
k.p.c. art. 235 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodów w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń.
k.p.c. art. 398³ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni przepisów. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Problemy sformułowane przez skarżącego nie zostały ujęte abstrakcyjnie, a przeciwnie – mają charakter pytań o to, w jaki sposób – w świetle art. 23 i 24 k.c. – powinien być oceniony kontekst faktyczny, na którego tle zostały zadane. • Zakres ingerencji w sprawy prywatne i dozwolonej krytyki osoby zabiegającej o funkcję publiczną jest tym szerszy, im istotniejszy jest stopień jej zaangażowania w działalność publiczną. • Krytyczne wypowiedzi ocenne wprawdzie nie podlegają testowi prawdy, jednakże muszą być rzetelne. • Zakwalifikowanie określonego zachowania jako naruszającego dobra osobiste nie może odbywać się według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego, ale powinno uwzględniać elementy obiektywne, a więc mieć na uwadze odczucia przeciętnego odbiorcy. • Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania.
Skład orzekający
Marta Romańska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności, zwłaszcza w sprawach o ochronę dóbr osobistych w kontekście debaty publicznej i krytyki osób pełniących funkcje publiczne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy; interpretacja przepisów o ochronie dóbr osobistych w kontekście wolności słowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony dóbr osobistych w kontekście wolności słowa i krytyki osób publicznych, co jest tematem zawsze aktualnym i budzącym zainteresowanie.
“Czy porównanie do agenta SB zawsze narusza dobra osobiste? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice krytyki.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.