I CSK 1303/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy postanowieniem z 22 kwietnia 2026 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 lipca 2024 r. Sprawa dotyczyła umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF), zawartej w 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy, zasądził od banku na rzecz kredytobiorców zwrot części wpłaconych środków, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku. Sąd drugiej instancji uznał postanowienia umowy dotyczące indeksacji za abuzywne, ponieważ nie zostały sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla konsumentów, a bank nie poinformował ich o ryzyku kursowym w wystarczający sposób. W konsekwencji, umowa została uznana za nieważną (bezskuteczną) ex lege ze skutkiem ex tunc, co uzasadniało roszczenie kredytobiorców o zwrot spełnionego świadczenia na podstawie art. 410 k.c. Bank w skardze kasacyjnej domagał się przyjęcia jej do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni przepisów dotyczących abuzywności klauzul, nieważności umowy oraz stosowania stawki WIBOR. Sąd Najwyższy powołał się jednak na uchwałę całego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w przypadku uznania klauzul walutowych za niedozwolone, nie można przyjąć innego sposobu określenia kursu waluty ani uznać umowy za wiążącą w pozostałym zakresie. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej, gdyż wyklucza ona istnienie stosunku prawnego po usunięciu z umowy mechanizmu indeksacji. Sąd Najwyższy oddalił również wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania w zakresie wykładni art. 189 k.p.c., wskazując, że w praktyce orzeczniczej dopuszczalne jest orzekanie o ważności umowy jako skrótowym określeniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, nawet jeśli przysługuje roszczenie o zapłatę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie skutków uznania klauzul walutowych w umowach kredytowych za abuzywne oraz stosowania uchwały III CZP 25/22.
Dotyczy spraw, w których klauzule walutowe zostały uznane za niedozwolone, a umowa nie wiąże w pozostałym zakresie zgodnie z uchwałą SN.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające główny przedmiot umowy, nie stanowią niedozwolonych warunków umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku uznania klauzul walutowych za niedozwolone, nie można przyjąć innego sposobu określenia kursu waluty ani uznać umowy za wiążącą w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale całego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w razie uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone i niewiążące, nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Czy wobec możliwości spłaty rat i przedterminowej spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej na podstawie art. 69 ust. 3 pr.bank., uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty indeksowane do waluty innej niż polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich?
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, skupiając się na uchwale III CZP 25/22.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych?
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, skupiając się na uchwale III CZP 25/22.
Czy w sytuacji, gdy kredytobiorcy przysługuje roszczenie o zapłatę, ma on interes prawny do wytoczenia powództwa wyłącznie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopóki nieważna umowa nie zostanie wykonana w całości lub z innych przyczyn nie przestanie wiązać, strona umowy ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku kredytu, niezależnie od roszczeń powstałych w związku z wykonaną częścią umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 189 k.p.c. nie może być podstawą ustalenia nieważności umowy, ale w praktyce orzeczniczej dopuszczalne jest orzekanie o ważności umowy jako skrótowym określeniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego. Interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku kredytu istnieje dopóki umowa nie przestanie wiązać.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.H. | osoba_fizyczna | powód |
| K.H. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy dotyczące indeksacji mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie zostały sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla konsumenta. Formalne poinformowanie o ryzyku kursowym nie jest wystarczające dla uznania postanowień za transparentne.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Uzasadnia roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
k.p.c. art. 398⁹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1 zdanie drugie
Kodeks cywilny
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Dotyczy możliwości dokonywania spłaty kredytu w walucie obcej.
pr.bank. art. 69
Prawo bankowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała całego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) wyklucza możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy po usunięciu z umowy mechanizmu indeksacji nie istnieje stosunek prawny. • Interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego istnieje dopóki umowa nie przestanie wiązać, niezależnie od roszczeń powstałych w związku z wykonaną częścią umowy (art. 189 k.p.c.).
Odrzucone argumenty
Argumenty banku dotyczące potrzeby wykładni przepisów w zakresie abuzywności klauzul, nieważności umowy i stosowania stawki WIBOR, które zostały podważone przez uchwałę SN.
Godne uwagi sformułowania
w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie • dopóki nieważna umowa nie zostanie wykonana w całości lub z innych przyczyn nie przestanie wiązać, strona umowy ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku kredytu, tj. nieważności umowy kreującej ten stosunek, niezależnie od roszczeń powstałych w związku z wykonaną częścią umowy.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie skutków uznania klauzul walutowych w umowach kredytowych za abuzywne oraz stosowania uchwały III CZP 25/22."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których klauzule walutowe zostały uznane za niedozwolone, a umowa nie wiąże w pozostałym zakresie zgodnie z uchwałą SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza utrwaloną, ale wciąż budzącą emocje linię orzeczniczą Sądu Najwyższego w sprawach kredytów frankowych, co jest tematem gorącym dla wielu konsumentów i prawników.
“Sąd Najwyższy stawia kropkę nad 'i' w sprawach kredytów frankowych – bank przegrywa skargę kasacyjną.”
Dane finansowe
WPS: 188 214,14 PLN
zwrot świadczenia: 188 214,14 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.