I CSK 1287/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2023 r., który oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu. Bank kwestionował możliwość uznania całej umowy kredytu za nieważną, gdy tylko klauzule spreadowe zostały uznane za niedozwolone, a także podnosił kwestie związane z odwoływaniem się do stawki WIBOR oraz statusem kredytu indeksowanego/denominowanego jako kredytu złotowego w kontekście ustawy antyspreadowej. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, uznając, że wskazane zagadnienia prawne nie są istotne, ponieważ zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W szczególności powołano się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która rozstrzygnęła kwestię powiązania klauzul ryzyka walutowego i spreadu, dopuszczalność zastąpienia wyeliminowanych klauzul, a także konsekwencje prawne po wejściu w życie ustawy antyspreadowej. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena abuzywności klauzul następuje według stanu z chwili zawarcia umowy. Odniesiono się również do uchwały składu siedmiu sędziów SN z 5 marca 2025 r. (III CZP 37/24), która wykluczyła prawo banku do zatrzymania kwoty wypłaconego kapitału w przypadku dochodzenia zwrotu świadczenia na podstawie niewiążącej umowy. Sąd Najwyższy nie dostrzegł również potrzeby wykładni przepisów, gdyż ich znaczenie zostało dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania, a bank został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych/denominowanych, wpływu ustawy antyspreadowej oraz braku prawa banku do zatrzymania.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Opiera się na wcześniejszych uchwałach SN, które mają moc zasady prawnej.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w sprawie występują istotne zagadnienia prawne dotyczące możliwości uznania całej umowy kredytu za nieważną, gdy za niedozwolone zostały uznane jedynie klauzule spreadowe przy braku niedozwolonego charakteru klauzul ryzyka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale III CZP 25/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że między klauzulami ryzyka walutowego i spreadu walutowego występuje ścisłe powiązanie, a w przypadku usunięcia postanowień określających sposób ustalenia kursu waluty, nie można przyjąć, że miejsce tych postanowień zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Czy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, w szczególności art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 65, 354, 358 § 2, art. 385^1 § 1 i 2, art. 385^2 k.c., art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, art. 189 k.p.c. oraz art. 496 zw. z art. 497 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, potrzeba taka nie zachodzi, gdyż wykładnia wskazanych przepisów nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że treść i znaczenie przepisów zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie, a wskazane przez skarżącego kwestie, takie jak możliwość zastępowania wyeliminowanej klauzuli spreadowej innym sposobem ustalenia kursu, brak interesu prawnego kredytobiorców w żądaniu ustalenia nieważności umowy, czy dopuszczalność podniesienia przez bank zarzutu zatrzymania, zostały już rozstrzygnięte.
Czy po uznaniu za abuzywne postanowień przewidujących indeksację umowa może wiązać jako umowa kredytu złotowego oprocentowanego według stawki WIBOR?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na punkt drugi uchwały III CZP 25/22, zgodnie z którym w takiej sytuacji umowa nie wiąże w pozostałym zakresie.
Jaki jest wpływ wejścia w życie tzw. ustawy antyspreadowej i umożliwienia spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej i konsekwencji prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Samo wejście w życie ustawy nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów zawartych wcześniej ani na konsekwencje prawne z niej wynikające.
Uzasadnienie
Ustawa stworzyła jedynie podstawy do zmiany postanowień umowy co do sposobu waloryzacji na przyszłość niespłaconych rat, natomiast oceny abuzywności dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
Czy bankowi przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. art. 497 k.c. w razie dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził to w uchwale składu siedmiu sędziów z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.K. | osoba_fizyczna | powód |
| J.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sformułowanych przez skarżącego zagadnień nie można uznać za istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż każde z nich znalazło już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga się bowiem wykazania, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni.
Pomocnicze
u.SN art. 87 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
P.b. art. 69 § 3
Prawo bankowe
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
rozp. MS art. 10 § 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozp. MS art. 2 § 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozp. MS art. 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co wyklucza przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów. • Uchwała III CZP 25/22 SN rozstrzygnęła kwestię powiązania klauzul ryzyka walutowego i spreadu, dopuszczalności zastąpienia wyeliminowanych klauzul oraz konsekwencji prawnych po wejściu w życie ustawy antyspreadowej. • Bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c. w przypadku dochodzenia zwrotu świadczenia na podstawie niewiążącej umowy kredytu.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych dotyczących możliwości uznania całej umowy kredytu za nieważną, gdy za niedozwolone zostały uznane jedynie klauzule spreadowe. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. • Możliwość odwoływania się do stawki referencyjnej WIBOR dla określenia oprocentowania celem utrzymania umowy kredytu w mocy. • Problem uznania kredytu indeksowanego lub denominowanego za kredyt złotowy, mimo że ustawa antyspreadowa przyznała kredytobiorcom możliwość spłaty rat bezpośrednio w walucie obcej. • Możliwość zastępowania wyeliminowanej klauzuli spreadowej innym sposobem ustalenia kursu. • Brak interesu prawnego kredytobiorców w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu. • Dopuszczalność podniesienia przez bank zarzutu zatrzymania kwoty odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału.
Godne uwagi sformułowania
każde z nich znalazło już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego • między klauzulami ryzyka walutowego i spreadu walutowego występuje ścisłe powiązanie • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie • samo wejście w życie wskazanej ustawy nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej oraz konsekwencji prawnych wynikających z tej oceny • Oceny abuzywności postanowienia umownego dokonuje się natomiast według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo • Do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga się bowiem wykazania, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni • w uchwale składu siedmiu sędziów z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24 (OSNC 2025, nr 11, poz. 98), Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. art. 497 k.c.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych/denominowanych, wpływu ustawy antyspreadowej oraz braku prawa banku do zatrzymania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Opiera się na wcześniejszych uchwałach SN, które mają moc zasady prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi i potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Sąd Najwyższy nie daje szansy bankowi: skarga kasacyjna odrzucona w sprawie klauzul abuzywnych!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.