I CSK 1267/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że postanowienie umowne dotyczące zatrzymania części wynagrodzenia za roboty budowlane jako zabezpieczenie jest dopuszczalne w ramach swobody umów.
Powód wniósł skargę kasacyjną, twierdząc, że postanowienie umowne pozwalające inwestorowi na odmowę odbioru robót i zapłaty z powodu usterek jest nieważne. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że instytucja przedsądu służy selekcji spraw, a nie merytorycznej ocenie. Sąd podkreślił, że postanowienia umowne przewidujące zatrzymanie części wynagrodzenia jako zabezpieczenie należytego wykonania robót budowlanych są dopuszczalne w ramach swobody umów (art. 353[1] k.c.).
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 25 lutego 2026 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej A. spółki z o.o. w S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 października 2024 r. w sprawie o zapłatę. Skarga kasacyjna dotyczyła postanowienia umownego, które powód uważał za nieważne, ponieważ uzależniało odbiór robót i zapłatę wynagrodzenia od braku jakichkolwiek usterek. Sąd Najwyższy przypomniał, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a jej wstępna ocena odbywa się w ramach instytucji przedsądu (art. 398[9] k.p.c.). Sąd podkreślił, że oczywista zasadność skargi zachodzi, gdy jej wadliwość wynika z treści bez potrzeby głębszej analizy. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że kwestionowane postanowienie umowne, przewidujące zatrzymanie części wynagrodzenia jako zabezpieczenie należytego wykonania robót budowlanych, mieści się w granicach swobody umów (art. 353[1] k.c.) i nie narusza natury zobowiązania. Powołano się na wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dopuszcza takie zabezpieczenia, zwłaszcza gdy wykonawca otrzymał znaczną część wynagrodzenia (90%). W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie umowne nie wykracza poza granice swobody umów ani nie narusza natury zobowiązania wynikającego z umowy o roboty budowlane, jeśli stanowi ono umowne zabezpieczenie należytego wykonania umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że strony umowy o roboty budowlane mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby nie sprzeciwiał się on ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353[1] k.c.). Zastrzeżenia umowne przewidujące zatrzymanie części wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia roszczeń inwestora są dopuszczalne. Kwestionowane postanowienie nie narusza odpłatnego charakteru umowy, zwłaszcza gdy wykonawca otrzymał znaczną część wynagrodzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony umowy mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W ramach tej swobody dopuszczalne jest przewidzenie zatrzymania części wynagrodzenia jako zabezpieczenia.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w tym oczywistą zasadność.
Pomocnicze
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek przyjęcia do rozpoznania, w szczególności nie jest oczywiście uzasadniona. Postanowienie umowne dotyczące zatrzymania części wynagrodzenia jako zabezpieczenie jest dopuszczalne w ramach swobody umów.
Odrzucone argumenty
Postanowienie umowne uzależniające odbiór robót i zapłatę od braku jakichkolwiek usterek jest nieważne jako wykraczające poza granice swobody umów.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 398[9] § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W ramach swobody kontraktowania strony mogą modyfikować sposób obliczania i rozliczania wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Udzielenie zabezpieczenia należytego wykonania robót może zatem nastąpić poprzez przyzwolenie zamawiającemu na niewypłacenie części wynagrodzenia.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność postanowień umownych w umowach o roboty budowlane przewidujących zatrzymanie części wynagrodzenia jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy, w kontekście swobody umów."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów o roboty budowlane i kwestii zabezpieczenia wynagrodzenia. Interpretacja zasady oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej w umowach o roboty budowlane – możliwości zabezpieczenia inwestora poprzez zatrzymanie części wynagrodzenia. Wyjaśnienie Sądu Najwyższego w tym zakresie jest cenne dla praktyków.
“Czy inwestor może zatrzymać część wynagrodzenia za roboty budowlane? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice swobody umów.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
budownictwo
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN I CSK 1267/25 POSTANOWIENIE 25 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk na posiedzeniu niejawnym 25 lutego 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. przeciwko R. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 października 2024 r., V AGa 135/22, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. zasądza od A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 26 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy z powództwa A. spółki z o.o. w S. przeciwko R. spółce z o.o. w G. o zapłatę oddalił powództwo i orzekł i kosztach postępowania. Wyrokiem z 30 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację powoda i orzekł o kosztach postępowaniach . Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na oczywistą zasadność skargi wskazując, że inwestor nie może uzależniać odbioru robót i zapłaty wynagrodzenia od braku jakichkolwiek usterek, a wprowadzone postanowienie umowne przewidujące uprawnienie inwestora do odmowy odbioru robót i odmowy zapłaty wynagrodzenia w przypadku jakichkolwiek usterek, jest bezwzględnie nieważne jako wykraczające poza ramy swobody umów wyznaczone naturą zobowiązania (art. 353 1 k.c. w zw. z art. 647 k.c.). W odpowiedzi pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398 9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398 9 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca z art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07). Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym wyżej rozumieniu. Uprawnienie pozwanej do zatrzymania części wynagrodzenia w ramach tzw. kaucji na zabezpieczenie prawidłowego wykonania robót zostało przewidziane w łączącej strony umowie. Strony zawierające umowę – w tym umowę o roboty budowlane – mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353 1 k.c.). Nie ulega wątpliwości, że w ramach swobody kontraktowania strony mogą modyfikować sposób obliczania i rozliczania wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 22 listopada 2024 r., II CSKP 2087/22, w świetle zasady swobody umów dopuszczalne i ważne są zastrzeżenia umowne przewidujące zatrzymanie przez inwestora części należnego wykonawcy wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia roszczeń inwestora wynikających z gwarancji jakości lub rękojmi za wykonane roboty budowlane lub w celu zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Udzielenie zabezpieczenia należytego wykonania robót może zatem nastąpić poprzez przyzwolenie zamawiającemu na niewypłacenie części wynagrodzenia (zob. także wyrok SN z 5 listopada 2015 r., V CSK 124/15). Kwestionowane postanowienie umowne nie wykracza w żaden sposób poza granice swobody umów ani nie narusza natury zobowiązania wynikającego z umowy o roboty budowlane. Umowne zabezpieczenie wypełnienia przez wykonawcę obowiązków umownych, w tym obowiązku bezusterkowego oddania robót, miało umożliwić pozwanej wstrzymanie się z zapłatą części wynagrodzenia, która w razie zaniechania usunięcia usterek mogłaby zostać przeznaczona na pokrycie kosztów wykonania zastępczego lub rozliczona w ramach uprawnienia pozwanej do obniżenia wynagrodzenia w ramach uprawnień z tytułu rękojmi. Należy przy tym zauważyć, że odnośne postanowienie nie narusza odpłatnego charakteru umowy, gdyż pozwana uiściła na rzecz powódki znaczą część wynagrodzenia (90 %). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 1 1 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Agnieszka Jurkowska-Chocyk A.G. [SOP]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę