I CSK 1267/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 25 lutego 2026 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej A. spółki z o.o. w S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 października 2024 r. w sprawie o zapłatę. Skarga kasacyjna dotyczyła postanowienia umownego, które powód uważał za nieważne, ponieważ uzależniało odbiór robót i zapłatę wynagrodzenia od braku jakichkolwiek usterek. Sąd Najwyższy przypomniał, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a jej wstępna ocena odbywa się w ramach instytucji przedsądu (art. 398[9] k.p.c.). Sąd podkreślił, że oczywista zasadność skargi zachodzi, gdy jej wadliwość wynika z treści bez potrzeby głębszej analizy. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że kwestionowane postanowienie umowne, przewidujące zatrzymanie części wynagrodzenia jako zabezpieczenie należytego wykonania robót budowlanych, mieści się w granicach swobody umów (art. 353[1] k.c.) i nie narusza natury zobowiązania. Powołano się na wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dopuszcza takie zabezpieczenia, zwłaszcza gdy wykonawca otrzymał znaczną część wynagrodzenia (90%). W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność postanowień umownych w umowach o roboty budowlane przewidujących zatrzymanie części wynagrodzenia jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy, w kontekście swobody umów.
Dotyczy głównie umów o roboty budowlane i kwestii zabezpieczenia wynagrodzenia. Interpretacja zasady oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie umowne, które uzależnia odbiór robót i zapłatę wynagrodzenia od braku jakichkolwiek usterek, jest nieważne jako wykraczające poza granice swobody umów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie umowne nie wykracza poza granice swobody umów ani nie narusza natury zobowiązania wynikającego z umowy o roboty budowlane, jeśli stanowi ono umowne zabezpieczenie należytego wykonania umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że strony umowy o roboty budowlane mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby nie sprzeciwiał się on ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353[1] k.c.). Zastrzeżenia umowne przewidujące zatrzymanie części wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia roszczeń inwestora są dopuszczalne. Kwestionowane postanowienie nie narusza odpłatnego charakteru umowy, zwłaszcza gdy wykonawca otrzymał znaczną część wynagrodzenia.
Jakie są przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skarga kasacyjna może zostać przyjęta do rozpoznania, gdy spełniona jest co najmniej jedna z przesłanek określonych w art. 398[9] § 1 pkt 1-4 k.p.c., w tym oczywista zasadność skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, a instytucja przedsądu służy jej selekcji. Oczywista zasadność skargi zachodzi, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy wynika, że jej uwzględnienie jest uzasadnione, co wymaga wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony umowy mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W ramach tej swobody dopuszczalne jest przewidzenie zatrzymania części wynagrodzenia jako zabezpieczenia.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w tym oczywistą zasadność.
Pomocnicze
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek przyjęcia do rozpoznania, w szczególności nie jest oczywiście uzasadniona. • Postanowienie umowne dotyczące zatrzymania części wynagrodzenia jako zabezpieczenie jest dopuszczalne w ramach swobody umów.
Odrzucone argumenty
Postanowienie umowne uzależniające odbiór robót i zapłatę od braku jakichkolwiek usterek jest nieważne jako wykraczające poza granice swobody umów.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 398[9] § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. • W ramach swobody kontraktowania strony mogą modyfikować sposób obliczania i rozliczania wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. • Udzielenie zabezpieczenia należytego wykonania robót może zatem nastąpić poprzez przyzwolenie zamawiającemu na niewypłacenie części wynagrodzenia.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność postanowień umownych w umowach o roboty budowlane przewidujących zatrzymanie części wynagrodzenia jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy, w kontekście swobody umów."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów o roboty budowlane i kwestii zabezpieczenia wynagrodzenia. Interpretacja zasady oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej w umowach o roboty budowlane – możliwości zabezpieczenia inwestora poprzez zatrzymanie części wynagrodzenia. Wyjaśnienie Sądu Najwyższego w tym zakresie jest cenne dla praktyków.
“Czy inwestor może zatrzymać część wynagrodzenia za roboty budowlane? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice swobody umów.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.