I CSK 125/15

Powództwo Stowarzyszenia L. przeciwko S. C. Spółce Jawnej dotyczyło uznania za niedozwolone i zakazania wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy sprzedaży samochodu, które brzmiało: „W nadzwyczajnych okolicznościach uniemożliwiających Sprzedawcy dostarczenie Kupującemu zamówionego samochodu, do dnia odbioru samochodu Sprzedawca może odstąpić od wykonania niniejszej Umowy, poprzez pisemne oświadczenie Sprzedawcy doręczone Kupującemu osobiście lub listem poleconym”. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uwzględnił powództwo, uznając klauzulę za niedozwoloną na podstawie art. 385^2 pkt 8 i 9 k.c. Sąd wskazał, że klauzula jednostronnie kształtuje prawo sprzedawcy do odstąpienia od umowy, posługując się nieostrym sformułowaniem „nadzwyczajne okoliczności”, co narusza równowagę kontraktową i zasadę transparentności. Sąd Apelacyjny oddalił apelację spółki, podzielając ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Stwierdził, że klauzula jest niedozwolona, rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 stycznia 2016 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena klauzuli pod kątem rażącego naruszenia interesów konsumenta (art. 385^1 § 1 k.c.) zależy od istotności nierównowagi kontraktowej. Analiza wykazała, że kwestionowane postanowienie przyznaje sprzedawcy prawo odstąpienia od umowy w razie wystąpienia „nadzwyczajnych okoliczności”, niezależnie od tego, czy są one zależne od sprzedawcy. W takiej sytuacji konsument mógłby utracić prawo do odszkodowania na zasadach ogólnych (art. 494 § 1 k.c.), ograniczając się jedynie do zwrotu zaliczki. Sąd Najwyższy uznał, że taka nierównowaga jest znacząca, niekorzystna dla konsumenta i sprzeczna z dobrymi obyczajami. Dodatkowo, z perspektywy przeciętnego konsumenta, klauzula może być uznana za niespełniającą wymogu transparentności (art. 385 § 2 k.c.).

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający