I CSK 1233/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący K.S. wniósł pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej, który został oddalony przez Sąd Rejonowy w Elblągu, a następnie przez Sąd Okręgowy w Elblągu w postępowaniu apelacyjnym. W skardze kasacyjnej skarżący domagał się przyjęcia jej do rozpoznania, wskazując na przesłankę z art. 398^9^ § 1 pkt 3 k.p.c., a mianowicie na nieważność postępowania. Jako podstawę nieważności wskazał nieprawidłowy skład Sądu drugiej instancji, który miał orzekać w składzie z sędzią, który brał udział w czynnościach procesowych w pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną w ramach przedsądu, odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym sędzia, który brał udział w wstępnych etapach postępowania w pierwszej instancji, ale nie wydał zaskarżonego orzeczenia, nie jest wyłączony z mocy ustawy z rozpoznania sprawy w drugiej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której sędzia kontrolowałby własne rozstrzygnięcia. Ponadto, Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii składu sądu drugiej instancji, wskazując, że w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy (24 lipca 2024 r.) obowiązywały przepisy, zgodnie z którymi sprawy cywilne w postępowaniu apelacyjnym podlegały rozpoznaniu w składzie jednoosobowym, co nie naruszało Konstytucji RP. Wobec braku przesłanek do stwierdzenia nieważności postępowania, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398^9^ § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego oraz składu sądu drugiej instancji w kontekście skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z datą orzekania przez sąd drugiej instancji oraz nowelizacją przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy udział sędziego w czynnościach procesowych w pierwszej instancji, bez wydania orzeczenia, stanowi podstawę do wyłączenia go z mocy ustawy z rozpoznania sprawy w drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia, który brał udział w wstępnych etapach postępowania w pierwszej instancji, ale nie wydał zaskarżonego orzeczenia, nie jest wyłączony z mocy ustawy z rozpoznania sprawy w drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym wyłączenie sędziego z mocy ustawy dotyczy sytuacji, gdy brał on udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w instancji niższej. Udział w początkowych etapach procesu, bez wydania orzeczenia, nie skutkuje takim wyłączeniem.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, zgodnie z przepisami obowiązującymi po nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym zgodnie z art. 367^1^ k.p.c. nie stanowi podstawy do nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 7 lipca 2023 r., zasadą jest rozpoznawanie spraw przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co nie jest sprzeczne z Konstytucją RP. Wcześniejsza uchwała dotycząca składu jednoosobowego w okresie stanu epidemii miała zastosowanie od dnia jej podjęcia i nie dotyczy sytuacji po zmianie przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.S. | osoba_fizyczna | powód |
| M.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M.W.1 | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9^ § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przedsądu, umożliwiająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, obejmuje m.in. istnienie nieważności postępowania.
k.p.c. art. 398^9^ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek z § 1 lub okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu.
k.p.c. art. 367^1^ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada rozpoznawania spraw przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku orzekania w składzie nieprawidłowym.
ustawa COVID-19 art. 2 § 1
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący składu sądu w okresie stanu epidemii.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie praw i wolności tylko w określonych sytuacjach.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis uchylony, dotyczący składu sądu drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział sędziego w czynnościach procesowych w pierwszej instancji, bez wydania orzeczenia, nie stanowi podstawy do jego wyłączenia z mocy ustawy w drugiej instancji. • Rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym przez sąd drugiej instancji, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie prowadzi do nieważności postępowania.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu nieprawidłowego składu sądu drugiej instancji (udział sędziego, który brał udział w czynnościach w pierwszej instancji).
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398^9^ k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. • Przez wzięcie przez sędziego udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia rozumie się uczestniczenie sędziego w składzie sądu, który wydał to orzeczenie. • zasadą jest rozpoznawanie spraw przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co nie kłóci się z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Jacek Grela
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego oraz składu sądu drugiej instancji w kontekście skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z datą orzekania przez sąd drugiej instancji oraz nowelizacją przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do sądu i prawidłowością postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kiedy udział sędziego w pierwszej instancji dyskwalifikuje go w drugiej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.