I CSK 1212/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez D. spółkę z o.o. sp. k. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie o zapłatę. Strona pozwana zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z rozpoznaniem sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego w okresie pandemii, oraz art. 458^8 § 1 k.p.c. dotyczącego zmiany powództwa w sprawach gospodarczych. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzi istotne zagadnienie prawne, które uzasadniałoby jej przyjęcie. Odnosząc się do zarzutów, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kwestia składu sądu w okresie pandemii była przedmiotem licznych rozbieżności, ale ostatecznie Sąd Najwyższy w uchwale III PZP 6/22 zajął stanowisko, że rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania, jednakże ta wykładnia obowiązuje od dnia podjęcia uchwały. W kwestii zmiany powództwa, Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie „w toku postępowania” w art. 458^8 § 1 k.p.c. obejmuje okres od wniesienia pozwu, a wyegzekwowanie świadczenia w toku postępowania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stanowi modelowy przykład zmiany okoliczności uzasadniającej zmianę powództwa. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności zmiany powództwa w sprawach gospodarczych, w szczególności w kontekście wyegzekwowania świadczenia w toku postępowania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany powództwa w sprawach gospodarczych i nie ma zastosowania do innych rodzajów postępowań bez odpowiedniej analogii.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.)?
Odpowiedź sądu
Tak, ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania, przy czym ta wykładnia obowiązuje od dnia podjęcia uchwały III PZP 6/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów III PZP 6/22, która jednoznacznie stwierdziła, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej narusza konstytucyjne prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i skutkuje nieważnością postępowania, chyba że zostało to dokonane po dacie podjęcia tej uchwały.
Czy zmiana powództwa w sprawie gospodarczej, polegająca na zmianie żądania pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego na powództwo o zapłatę w związku z wyegzekwowaniem kwot, jest dopuszczalna w trybie art. 458^8 § 1 k.p.c. jako "zmiana okoliczności"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyegzekwowanie świadczenia w toku postępowania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stanowi modelowy przykład zmiany okoliczności w rozumieniu art. 458^8 § 1 k.p.c., uprawniającej powoda do dochodzenia zwrotu wyegzekwowanej należności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie "w toku postępowania" w art. 458^8 § 1 k.p.c. obejmuje okres od wniesienia pozwu, a wyegzekwowanie świadczenia w toku postępowania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego jest typowym przykładem zmiany okoliczności, która pozwala na zmianę powództwa i dochodzenie zwrotu wyegzekwowanej należności.
Czy dopuszczalna jest zmiana wartości dochodzonej kwoty w ramach zmiany powództwa w sprawach gospodarczych, w szczególności poprzez zwiększenie wartości przedmiotu sporu, gdy dotyczy to kwot objętych innym tytułem wykonawczym niż pierwotnie wskazany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istotny jest zakres żądania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego opisany w pozwie, a niekoniecznie precyzyjne określenie wartości przedmiotu sporu na tym etapie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego decydujące znaczenie ma opisany w pozwie zakres żądania obejmujący wyroki sądów obu instancji, a niekoniecznie precyzyjne określenie wartości przedmiotu sporu, które może być trudne i budzić spory w orzecznictwie.
Czy zmiana okoliczności pozwalająca na zmianę żądania pozwu w trybie art. 458^8 § 1 k.p.c. musi dotyczyć okoliczności, które miały miejsce w toku procesu, tj. po doręczeniu pozwu stronie pozwanej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pojęcie "w toku postępowania" nie ogranicza się do okresu po doręczeniu pozwu, lecz obejmuje czas od wniesienia pozwu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gdyby ustawodawca chciał ograniczyć możliwość zmiany powództwa do okresu po doręczeniu pozwu, użyłby odpowiedniej terminologii, tak jak w innych przepisach (np. art. 200 § 1 k.p.c., art. 192 k.p.c.). Stwierdzenie "w toku postępowania" oznacza okres od wniesienia pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| V. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powódka |
| D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w L. | spółka | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 458^8 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach gospodarczych powód może żądać wszczęcia lub kontynuowania postępowania przeciwko kilku pozwanym, choćby nie było między nimi wspólności dochodzenia roszczenia, lub choćby nie było podstaw do łącznego prowadzenia spraw przeciwko wszystkim pozwanym. Powód może nadto żądać, aby sprawa została rozpoznana według przepisów o postępowaniu w sprawach o zapłatę, choćby przedmiot sporu nie był wartości pieniężnej. W toku postępowania powód może rozszerzyć albo ograniczyć albo zmienić żądanie pozwu z przyczyn wskazanych w art. 200.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania.
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, w sprawach rozpoznawanych według przepisów k.p.c. w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, z wyjątkiem spraw rozpoznawanych w składzie jednego sędziego i dwóch ławników; prezes sądu mógł zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeśli uznał to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub precedensowy jej charakter.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 19 § ust. 1 i art. 31
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności § § 2a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej. • Interpretacja przepisów dotyczących zmiany powództwa w sprawach gospodarczych jest ugruntowana i nie budzi wątpliwości. • Pojęcie "w toku postępowania" w art. 458^8 § 1 k.p.c. obejmuje okres od wniesienia pozwu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 379 pkt 4 k.p.c. poprzez rozpoznanie sprawy jednoosobowo na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej. • Błędna wykładnia art. 458^8 § 1 k.p.c. w zakresie dopuszczalności zmiany powództwa i kryterium "równowartości". • Zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę powództwa musiała nastąpić po doręczeniu pozwu pozwanemu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Wyegzekwowanie świadczenia na podstawie tytułu wykonawczego, w toku postępowania o pozbawienie tego tytułu wykonalności (roszczenie majątkowe niepieniężne) stanowi modelowy przykład zmiany okoliczności w rozumieniu art. 458^8 § 1 zdanie drugie k.p.c. • Artykuł 458^8 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. posługuje się ogólnym pojęciem „w toku postępowania”, a zatem nie można go zawężać do czasookresu, począwszy od momentu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (lege non distinguente nec nostrum est distinguere).
Skład orzekający
Władysław Pawlak
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności zmiany powództwa w sprawach gospodarczych, w szczególności w kontekście wyegzekwowania świadczenia w toku postępowania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany powództwa w sprawach gospodarczych i nie ma zastosowania do innych rodzajów postępowań bez odpowiedniej analogii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze zmianą powództwa w sprawach gospodarczych oraz interpretacją przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Kiedy można zmienić pozew w trakcie procesu? Kluczowa interpretacja przepisów gospodarczych.”
Dane finansowe
WPS: 100 829 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.