I CSK 1196/23

Sąd NajwyższyWarszawa2024-01-29
SNCywilneodpowiedzialność cywilnaŚrednianajwyższy
zadośćuczynienieart. 446 k.c.przyczynienieart. 362 k.c.skarga kasacyjnaSąd Najwyższyprawo cywilnezadośćuczynienie po śmierci

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie spełnia ona kryteriów istotnego zagadnienia prawnego, mimo że dotyczyła możliwości pomniejszenia zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. o przyczynienie się zmarłego.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 29 stycznia 2024 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o zapłatę. Skarga dotyczyła kwestii, czy zadośćuczynienie przyznawane najbliższej rodzinie zmarłego na podstawie art. 446 § 4 k.c. może ulec pomniejszeniu z uwagi na przyczynienie się zmarłego do powstania szkody na podstawie art. 362 k.c. Sąd uznał, że sprawa nie spełnia kryteriów przyjęcia skargi do rozpoznania, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, które już rozstrzygnęło tę kwestię.

Sąd Najwyższy w składzie sędzi Ewy Stefańskiej, na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2024 r., wydał postanowienie w sprawie z powództwa S.P., Ł.P., M.P., A.P. i A.L. przeciwko A. spółce akcyjnej w W. o zapłatę. Skarga kasacyjna wniesiona przez S.P. i A.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 maja 2022 r. (sygn. I ACa 1020/20) została odrzucona. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że nie spełnia ona przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., takich jak istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Jako istotne zagadnienie prawne skarżący wskazali kwestię, czy zadośćuczynienie z art. 446 § 4 k.c. może być pomniejszone o przyczynienie się zmarłego (art. 362 k.c.). Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze postanowienie z 25 listopada 2020 r. (IV CSK 155/20), w którym stwierdził, że postawa zmarłego, który przyczynił się do zdarzenia, musi być uwzględniona przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, odstąpił od obciążenia powodów kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c. i przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, postawa zmarłej osoby najbliższej, która swoim postępowaniem współprzyczyniła się do zdarzenia, którego skutki mają być skompensowane zadośćuczynieniem, o którym mowa w art. 446 § 4 k.c., musi być uwzględniona przy określeniu ostatecznej wysokości zadośćuczynienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (postanowienie z 25 listopada 2020 r., IV CSK 155/20), które jednoznacznie stwierdza, że przyczynienie się zmarłego do powstania szkody wpływa na wysokość należnego zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
S.P.osoba_fizycznapowód
Ł.P.osoba_fizycznapowód
M.P.osoba_fizycznapowód
A.P.osoba_fizycznapowód
A.L.osoba_fizycznapowód
A. spółka akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

k.c. art. 446 § § 4

Kodeks cywilny

Dotyczy zadośćuczynienia dla najbliższej rodziny zmarłego.

Pomocnicze

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Dotyczy przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą kwotę należną przeciwnikowi z tytułu kosztów procesu, lub nie obciążać strony przegrywającej kosztami w całości lub w części.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W wyroku zasądzającym świadczenie od strony pozwanej zasądza się od niej na rzecz powoda zwrot kosztów według norm przepisanych.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji – na podstawie przepisów dotyczących postępowania przed sądem pierwszej instancji – rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach apelacji.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Do kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem Najwyższym stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna nie spełnia kryteriów przyjęcia do rozpoznania określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Postawa zmarłej osoby najbliższej, która swoim postępowaniem współprzyczyniła się do zdarzenia, którego skutki mają być skompensowane zadośćuczynieniem, o którym mowa w art. 446 § 4 k.c., musi być uwzględniona przy określeniu ostatecznej wysokości zadośćuczynienia.

Skład orzekający

Ewa Stefańska

sprawodawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w kwestii uwzględniania przyczynienia się zmarłego do powstania szkody przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia dla najbliższej rodziny."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie spełnia formalnych kryteriów przyjęcia do rozpoznania, a podnoszone zagadnienie prawne zostało już rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej SN w ważnej kwestii dotyczącej zadośćuczynienia po śmierci, choć sama odmowa przyjęcia skargi czyni ją mniej spektakularną.

Czy przyczynienie się zmarłego do wypadku zmniejsza zadośćuczynienie dla rodziny? Sąd Najwyższy odpowiada.

0
Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I CSK 1196/23
POSTANOWIENIE
29 stycznia 2024 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
na posiedzeniu niejawnym 29 stycznia 2024 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa S.P., Ł.P., M.P., A.P. i A.L.
‎
przeciwko A. spółce akcyjnej w W.
‎
o zapłatę,
‎
na skutek skargi kasacyjnej S.P. i A.P.
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
‎
z 10 maja 2022 r., I ACa 1020/20,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) odstępuje od obciążenia powodów obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, na podstawie art. 102 k.p.c.;
3) przyznaje adwokatowi W. G. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie 5 400 zł (pięc czterysta) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 10 maja 2022 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie, na skutek apelacji powodów S. P. , Ł. P., A. L., A. P. i M. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z 15 lipca 2020 r.
w sprawie o zapłatę przeciwko A. S.A. w W.,
w punkcie pierwszym -
umorzył postępowanie apelacyjne co do kwoty 20 000 zł, w punkcie drugim - oddalił apelację powodów w pozostałym zakresie, zaś w punkcie trzecim - odstąpił od obciążenia powodów kosztami postępowania apelacyjnego.
Powodowie S. P. i A. P. wnieśli skargę kasacyjną, w której zaskarżyli wyrok Sądu Apelacyjnego
w części, tj. w odniesieniu do powoda S. P. w zakresie punktu 2, którym oddalono apelację powoda co do kwoty 130 000 zł,
a
w odniesieniu do powódki A. P. w zakresie punktu
2, którym oddalono apelację powódki co do kwoty 180 000 zł. Skarżący domagali się uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego
.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z treścią art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398
9
k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398
9
§ 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do rozstrzygnięcia „
czy zadośćuczynienie przyznawane członkom najbliższej rodziny zmarłego na podstawie art. 446 § 4 k.c. może ulec pomniejszeniu z uwagi na przyczynienie się do powstania szkody przez bezpośrednio poszkodowanego (osobę zmarłą) na podstawie art. 362 k.c., czy też ten ostatni przepis nie ma zastosowania w przypadku roszczenia z art. 446 § 4 k.c.”.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że i
stotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (zob. postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05, i z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18)
.
Skarga kasacyjna nie spełnia powyższych kryteriów.
W postanowieniu z 25 listopada 2020 r., IV CSK 155/20, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że
postawa zmarłej osoby najbliższej, która swoim postępowaniem współprzyczyniła się do zdarzenia, którego skutki mają być skompensowane zadośćuczynieniem, o którym mowa w art. 446 § 4 k.c., musi być uwzględniona przy określeniu ostatecznej wysokości zadośćuczynienia.
O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego powodom z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c., z uwzględnieniem § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).
Sąd Najwyższy odstąpił od obciążenia skarżących kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c.).
[SOP]
(r.g.)
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI