I CSK 119/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, złożony przez Bank spółkę akcyjną w W. przeciwko P.K. i M.K. w sprawie dotyczącej ustalenia abuzywności klauzul w umowie kredytu. Skarżący bank argumentował, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości zastąpienia postanowień abuzywnych kursem rynkowym lub przepisem dyspozytywnym z art. 358 § 2 k.c. Sąd Najwyższy, powołując się na ustaloną linię orzeczniczą zarówno krajową, jak i unijną (TSUE), stwierdził, że problemy podniesione przez skarżącego były już wielokrotnie przedmiotem wykładni. Obecnie dominuje pogląd, że klauzule indeksacyjne, określające główne świadczenie kredytobiorcy, jeśli są abuzywne, prowadzą do nieważności całej umowy, a nie tylko tych klauzul. Sąd podkreślił, że eliminacja abuzywnych klauzul przeliczeniowych i ryzyka walutowego prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co uniemożliwia jej utrzymanie w pozostałej części. Sąd odrzucił również argument o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, wskazując, że ocena materialnoprawna sądu apelacyjnego dotycząca nieważności umowy jest właściwa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził koszty postępowania od banku na rzecz powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej skutków abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych, w tym nieważności całej umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytowych indeksowanych do waluty obcej z klauzulami pozwalającymi bankowi na swobodne kształtowanie kursu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne kursem rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zastąpić postanowienia abuzywnego kursem rynkowym ani zastosować przepisu dyspozytywnego w celu uzupełnienia luki po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, jeśli prowadzi to do zmiany istoty umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie to było już wielokrotnie rozstrzygane. Eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych i ryzyka walutowego prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy kredytu indeksowanego, że umowa traci swój pierwotny charakter i staje się nieważna. Zastąpienie klauzul niedozwolonych przepisami dyspozytywnymi jest niedopuszczalne, jeśli zmienia istotę umowy lub gdy umowa nie może obowiązywać bez tych klauzul.
Czy eliminacja abuzywnych klauzul umownych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli eliminacja abuzywnych klauzul przeliczeniowych i ryzyka walutowego prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze niż zamierzona przez strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, wyjaśnił, że usunięcie klauzul indeksacyjnych i ryzyka walutowego z umowy kredytu indeksowanego powoduje, że umowa nie może nadal obowiązywać bez tych warunków, ponieważ ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy. W takiej sytuacji umowa jest nieważna ex tunc.
Czy oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi w przypadku błędnego zastosowania przez Sąd Apelacyjny art. 385¹ § 1 i 2 k.c. przez ustalenie niedozwolonego charakteru postanowień umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie, oczywista zasadność skargi kasacyjnej nie zachodzi, jeśli ocena materialnoprawna sądu niższej instancji dotycząca nieważności umowy jest właściwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że oczywistość naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego wymaga, aby było ono widoczne prima facie, bez potrzeby pogłębionej analizy. W tej sprawie ocena sądu apelacyjnego dotycząca nieważności umowy po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych została uznana za właściwą, co wyklucza oczywistość naruszenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.K. | osoba_fizyczna | powód |
| M.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
Pomocnicze
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stan faktyczny ustalony przez sądy meriti jest wiążący dla Sądu Najwyższego.
k.c. art. 358¹ § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dyspozytywny dotyczący przeliczenia wartości pieniężnej.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
Prawo wekslowe
Art. 41 Prawa wekslowego.
k.p.c. art. 398³ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego stanem faktycznym.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1¹, 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne dotyczące klauzul abuzywnych i możliwości ich zastąpienia zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie, co wyklucza potrzebę ponownego ich rozstrzygania w ramach skargi kasacyjnej. • Eliminacja klauzul abuzywnych w umowach kredytowych indeksowanych do waluty obcej prowadzi do nieważności całej umowy, a nie tylko tych klauzul, co jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą SN i TSUE. • Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że umowa nie może obowiązywać po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, co wyklucza możliwość zastąpienia ich innymi przepisami lub kursami.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego, które wymagałoby rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej z uwagi na rzekome naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 385¹ § 1 i 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.). • Kluczowe znaczenie ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta. • Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy... • Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień umownych rodzi zatem konieczność dokonania oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej skutków abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych, w tym nieważności całej umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytowych indeksowanych do waluty obcej z klauzulami pozwalającymi bankowi na swobodne kształtowanie kursu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie konsumentów i prawników. Wyrok SN potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą, ale nadal jest istotny dla praktyki.
“Nieważność umowy kredytowej przez Sąd Najwyższy: Co oznacza dla posiadaczy kredytów indeksowanych?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.