I CSK 118/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, argumentując, że prawomocne orzeczenie rozwodu skutkuje ustaniem wspólności majątkowej z mocy prawa, co czyni żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną bezzasadnym. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet po prawomocnym rozwiązaniu małżeństwa, możliwe jest orzeczenie o zniesieniu wspólności majątkowej z datą wsteczną, jeśli powództwo zostało wytoczone przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego. Sąd Najwyższy wskazał również na wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, które nie odzwierciedlało faktycznego stanowiska Sądu Rejonowego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną po prawomocnym orzeczeniu rozwodu, gdy pozew został złożony przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego.
Orzeczenie o rozdzielności majątkowej z datą wsteczną jest możliwe tylko wtedy, gdy powództwo zostało wytoczone przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego. Konieczne jest również wykazanie 'ważnych powodów' w rozumieniu art. 52 § 1 k.r. i op.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawomocne rozwiązanie małżeństwa przez rozwód wyłącza dopuszczalność orzekania przez sąd o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą niż data wytoczenia powództwa, jeśli powództwo zostało wniesione jeszcze w trakcie trwania małżeństwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocne rozwiązanie małżeństwa nie wyłącza dopuszczalności orzekania o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą, jeśli powództwo zostało wytoczone przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć wspólność ustawowa ustaje z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, to możliwe jest orzeczenie o zniesieniu wspólności majątkowej z datą wsteczną, jeśli powództwo zostało wytoczone przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego. Podkreślono, że celem art. 52 § 2 k.r. i op. jest umożliwienie ochrony majątku w sytuacjach, gdy przed rozwiązaniem małżeństwa majątek wspólny przestaje służyć jego celom.
Czy uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego, które błędnie przypisuje Sądowi pierwszej instancji dokonanie analizy wszystkich przesłanek materialnoprawnych, podczas gdy Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo wyłącznie z przyczyn proceduralnych, stanowi naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. mające wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził istotną rozbieżność między częścią historyczną uzasadnienia Sądu Okręgowego a faktyczną treścią uzasadnienia Sądu pierwszej instancji. Przypisanie Sądowi pierwszej instancji dokonania subsumpcji i rozpoznania istoty sprawy, podczas gdy skupił się on jedynie na braku legitymacji procesowej, stanowiło naruszenie przepisów o uzasadnieniu i mogło wpłynąć na wynik sprawy, zwłaszcza że apelacja powoda koncentrowała się na zarzutach dotyczących rzeczywistej przyczyny oddalenia powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | powód |
| D.J. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.r. i op. art. 52 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustanowienie rozdzielności majątkowej może nastąpić z ważnych powodów, które mogą obejmować faktyczne rozłączenie małżonków, zwłaszcza długotrwałe, jeśli pociąga to za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków lub dobra rodziny.
k.r. i op. art. 52 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dopuszcza się możliwość wcześniejszego ustanowienia rozdzielności majątkowej, także po prawomocnym rozwiązaniu małżeństwa, jeżeli powództwo o zniesienie wspólności zostało wytoczone przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga prawidłowego sporządzenia uzasadnienia orzeczenia, w tym przedstawienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis art. 328 § 2 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne rozwiązanie małżeństwa nie wyłącza możliwości orzekania o rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, jeśli pozew został złożony przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego. • Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego było wadliwe, ponieważ błędnie przypisywało Sądowi pierwszej instancji dokonanie analizy materialnoprawnej, podczas gdy oddalenie nastąpiło z przyczyn proceduralnych.
Odrzucone argumenty
Powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej jest bezzasadne po prawomocnym orzeczeniu rozwodu. • Brak 'ważnych powodów' do ustanowienia rozdzielności majątkowej.
Godne uwagi sformułowania
poza sytuacjami pociągającymi za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny takimi jak : trwonienie majątku, hazard, ryzykowne operacje finansowe ważnym powodem ustanowienia rozdzielności majątkowej może też być faktyczne rozłączenie małżonków, zwłaszcza o charakterze długotrwałym. • żądanie orzeczenia rozdzielności majątkowej (w tym z datą wsteczną) jest niezasadne, ponieważ pozostaje w sprzeczności prawnej z istniejącą już z mocy prawa rozdzielnością majątkową, powstałą pomiędzy stronami z dniem wydania prawomocnego orzeczenia rozwiązującego małżeństwo przez rozwód. • sama separacja, czy osobne zamieszkanie nie stanowią podstawy do orzeczenia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, skoro przedmiotowa rozdzielność ze swej istoty ma aspekt majątkowy, który powinien mieć przełożenie na naruszenie lub zagrożenie, także interesów majątkowych rodziny czy w węższym jej rozumieniu samych małżonków. • na dzień orzekania w pierwszej instancji dochodzący roszczenia były małżonek nie ma legitymacji do żądania ustanowienia rozdzielności majątkowej na podstawie art. 52 § 1 i 2 k.r. i op. • nie każda postać separacji faktycznej (...) może stanowić ważny powód ustanowienia rozdzielności majątkowej. • Wspólność majątkowa jest przypisaną małżeństwu jego cechą ustrojową. Stąd też orzeczenie jej zniesienia może nastąpić tylko w okolicznościach wyjątkowych.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną po prawomocnym orzeczeniu rozwodu, gdy pozew został złożony przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego."
Ograniczenia: Orzeczenie o rozdzielności majątkowej z datą wsteczną jest możliwe tylko wtedy, gdy powództwo zostało wytoczone przed uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego. Konieczne jest również wykazanie 'ważnych powodów' w rozumieniu art. 52 § 1 k.r. i op.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla małżonków, którzy planują rozwód i chcą uregulować swoje sprawy majątkowe z datą wsteczną. Wyjaśnia istotne wątpliwości prawne i koryguje błędne interpretacje sądów niższych instancji.
“Czy można ustanowić rozdzielność majątkową po rozwodzie? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.