I CSK 117/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu, uznając brak przesłanek do jej rozpoznania.
Bank złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu, podnosząc zarzuty dotyczące statusu konsumenta, możliwości zastąpienia klauzul abuzywnych oraz nieważności postępowania z powodu wadliwego składu sądu. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, uznając, że zarzuty nie spełniają przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., a kwestie podniesione przez bank zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie.
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym z SSN Adamem Doliwą na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 r. rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17 lipca 2024 r. w sprawie z powództwa K.W., I.K. i J.K. o ustalenie. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na oczywistą zasadność, zagadnienie prawne oraz nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji. Jako podstawy wskazał błędne ustalenie nieważności umowy, mimo braku statusu konsumenta u powodów, możliwość zastąpienia klauzul abuzywnych kursem rynkowym lub art. 358 § 2 k.c., a także wadliwość składu orzekającego sądu apelacyjnego z uwagi na powołanie sędziego przez nową KRS. Sąd Najwyższy nie stwierdził nieważności postępowania, uznając, że samo powołanie sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z 2017 r. nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania, a zarzuty w tym zakresie były lakoniczne i stanowiły nadużycie prawa procesowego. Sąd uznał również, że podniesione zagadnienia prawne dotyczące klauzul abuzywnych i ich skutków zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w uchwale całej Izby Cywilnej III CZP 25/22, która ugruntowała linię orzeczniczą w zakresie braku możliwości zastępowania wyeliminowanych klauzul innymi mechanizmami oraz skutków niewiążącej umowy. Wobec niespełnienia przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo powołanie sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z 2017 r. nie stanowi okoliczności, która samodzielnie może prowadzić do wniosku o istnieniu obiektywnie uzasadnionych wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziego, a tym bardziej do sformułowania wniosku o nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut nieważności postępowania z powodu wadliwego składu sądu nie został wykazany ani uprawdopodobniony. Podkreślono, że konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności poza samym faktem powołania sędziego przez nową KRS, a zaniechanie skorzystania z instrumentów procesowych, takich jak wniosek o wyłączenie sędziego, stanowi nadużycie prawa procesowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
K.W., I.K. i J.K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.W. | osoba_fizyczna | powód |
| I.K. | osoba_fizyczna | powód |
| J.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
Samo powołanie sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z 2017 r. nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania.
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym istnienie zagadnienia prawnego, oczywistą zasadność lub inne ważne przyczyny.
k.c. art. 385^1
Kodeks cywilny
Definiuje niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
Pomocnicze
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zastąpienia klauzul abuzywnych kursem rynkowym lub innymi mechanizmami, co zostało uznane za niedopuszczalne.
k.c. art. 4 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nadużycia prawa procesowego.
pr.bank. art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Reguluje umowę kredytu bankowego.
ustawa o SN art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Reguluje możliwość odstąpienia od zasady prawnej przyjętej przez skład całej Izby Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak zagadnienia prawnego nierozstrzygniętego przez SN oraz brak oczywistej zasadności. Kwestie podniesione przez bank dotyczące klauzul abuzywnych i ich skutków zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie SN. Zarzut nieważności postępowania z powodu wadliwego składu sądu nie został wykazany ani uprawdopodobniony. Zaniechanie skorzystania z instrumentów procesowych w toku postępowania, a powoływanie się na wątpliwości co do bezstronności sędziów dopiero w skardze kasacyjnej, stanowi nadużycie prawa procesowego.
Odrzucone argumenty
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej z uwagi na błędne ustalenie nieważności umowy, podczas gdy powodowie nie posiadają statusu konsumenta. Istnienie zagadnienia prawnego związanego z możliwością zastąpienia postanowień abuzywnych przez Sąd orzekający kursem rynkowym lub zastosowaniem art. 358 § 2 k.c. Nieważność postępowania przeprowadzonego przed Sądem drugiej instancji na skutek rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy w skład którego wchodził sędzia powołany przez „nową” KRS.
Godne uwagi sformułowania
Powołanie sędziego sądu powszechnego na wniosek aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa nie jest bowiem okolicznością, która samodzielnie może prowadzić do wniosku o istnieniu obiektywnie uzasadnionych wątpliwości co do wskazanego w skardze sędziego, a tym bardziej do sformułowania wniosku o nieważności postępowania. Zaniechanie takich czynności w toku postępowania a powoływanie się na wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziów dopiero w skardze kasacyjnej stanowi bez wątpienia nadużycie prawa procesowego w rozumieniu art. 4^1 k.p.c. Niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych/denominowanych oraz kwestii wadliwości składu sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z powołaniem sędziego przez nową KRS oraz interpretacją klauzul walutowych w kontekście uchwały III CZP 25/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą SN w ważnych dla konsumentów sprawach dotyczących kredytów walutowych, a także porusza kwestię wadliwości składu sądu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Wadliwy sędzia nie zawsze oznacza nieważność sprawy. Klauzule abuzywne w kredytach walutowych nadal problematyczne.”
Sektor
bankowość
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN I CSK 117/25 POSTANOWIENIE 11 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa K.W., I.K. i J.K. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 lipca 2024 r., I ACa 1934/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów po 1800 (tysiąc osiemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 lipca 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa K.W., I.K. i J.K. o ustalenie. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał na oczywistą zasadność polegającą na błędnym ustaleniu nieważności umowy, podczas gdy powodowie nie posiadają statusu konsumenta. Skarżący przedstawił także zagadnienie prawne związane z możliwością zastąpienia postanowień abuzywnych przez Sąd orzekający kursem rynkowym lub zastosowaniem art. 358 § 2 k.c. Pozwany bank jako przyczynę uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał również nieważność postępowania przeprowadzonego przed Sądem drugiej instancji, która wystąpiła na skutek rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy w skład którego wchodził sędzia powołany przez „nową” KRS, tj. art. 379 pkt 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu, iż Sąd drugiej instancji orzekał w warunkach nieważności postępowania, Sąd Najwyższy nie stwierdził, aby zaistniała przesłanka nieważności z art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. Skarżąca wprost podnosi, że zarzut nieważności postępowania dotyczy kwestii prawidłowości obsady składu Sądu Apelacyjnego w Szczecinie. Bank nie wskazał na jakiekolwiek konkretne okoliczności (poza powołaniem sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa po zmianach ustawowych), które mogłyby prowadzić do wniosku o istnieniu obiektywnie uzasadnionych wątpliwości co do wskazanego w skardze sędziego, a tym bardziej do sformułowania wniosku o nieważności postępowania. Powołanie sędziego sądu powszechnego na wniosek aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa nie jest bowiem okolicznością, która samodzielnie może prowadzić do przyjęcia, że postępowanie z udziałem takiego sędziego jest dotknięte nieważnością w rozumieniu art. 379 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 27 czerwca 2024 r., I CSK 1185/24). W tym stanie rzeczy przytoczona w skardze kasacyjnej przyczyna przyjęcia skargi do rozpoznania w postaci nieważności postępowania nie tylko nie została wykazana, ale nawet uprawdopodobniona. W istocie skarżąca ograniczyła się zaledwie do lakonicznych twierdzeń w zakresie nieprawidłowego powołania sędziego rozpoznającego sprawę w składzie Sądu drugiej instancji z rekomendacji KRS funkcjonującej na podstawie przepisów ustawy z 2018 r. Skarżąca nie podała, jak w jej ocenie wadliwy sposób powołania wpłynął na rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto w przypadku zastrzeżeń co do niezawisłości i bezstronności sędziów pozwany bank mógł skorzystać z przysługujących mu instrumentów procesowych, np. wniosku o wyłączenie sędziego. Zaniechanie takich czynności w toku postępowania a powoływanie się na wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziów dopiero w skardze kasacyjnej stanowi bez wątpienia nadużycie prawa procesowego w rozumieniu art. 4 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 4 czerwca 2025 r., I CSK 2941/24). Sama okoliczność, że sędzia został powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu, w tym testu obiektywnego odbioru kwestii niezawisłości sędziego (zob. postanowienie SN z 9 kwietnia 2025 r., I CSK 3670/24). Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10). Skarżąca w sprawie przedstawiła szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie te jednak doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. Żaden bowiem przepis prawa, w tym art. 385 1 i art. 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne (zob. postanowienie SN z 17 lutego 2026 r., I CSK 3137/25). Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa. Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r., I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r., I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r., I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r., I CSK 5328/22). Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka z art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany bank pod pozorem oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Pozwany ograniczył się do gołosłownych twierdzeń, zgodnie z którymi nieruchomość będąca przedmiotem kredytowania była przeznaczona na cele inwestycyjne. Podkreślenia wymaga, że Sądy meriti ustaliły, że powódka K.W. zamieszkiwała przez 5 lat w nieruchomości zakupionej ze środków z kredytu, a pozostali powodowie nie prowadzili działalności gospodarczej w chwili zawarcia umowy. Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353 1 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22; z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23; z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23). Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że: 1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. 2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. 3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. 4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy. 5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej Izby Sądu Najwyższego jest możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem wskazania kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Adam Doliwa (P.H.) [SOP]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę